Yoğunbakımda Ateş ve Yönetimi
Özet
Ateş, santral sinir sistemi tarafından kontrol edilen ve vücut sıcaklığının normal seviyelerinin üzerine çıkmasıyla karakterize fizyolojik bir tepki olarak tanımlanır. Çocuklarda ateşin en yaygın nedeni enfeksiyonlar olup, özellikle viral enfeksiyonlar önde gelse de pnömoni, sepsis ve menenjit gibi ciddi bakteriyel enfeksiyonlar da önemli etyolojik faktörlerdendir. Ayrıca, ateş inflamatuar hastalıklar ve malignitelerle de ilişkili olabilir. Ateşin etiyolojisinde, ilaç ateşi, postoperatif ateş ve transfüzyon reaksiyonları gibi çeşitli faktörler de önemli birer nedendir. Çocuk yoğun bakım ünitelerinde ateş, sıklıkla görülen ve ciddi hastalıkların ön belirteci olan bir durum olup kritik hasta çocuklarda ise doğrudan morbidite ve mortalite ile ilişkilidir. Ateşin ölçüm değeri, kullanılan ölçüm yöntemine (rektal, aksiller vb.), yaşa, fiziksel ve psikolojik duruma bağlı olarak değişkenlik gösterir. Yoğun bakım ünitelerinde santral sıcaklık ölçümü için pulmoner arter kateteri, mesane kateteri ve özofagus kateteri gibi invaziv yöntemler tercih edilmekte, bu yöntemlerin kullanılamadığı durumlarda ise rektal veya oral ölçüm yapılmaktadır. Ateşin üst sınırı genellikle 38,3°C olarak kabul edilir ancak bağışıklık sistemi baskılanmış hastalarda bu eşik daha düşük olabilir. Ateş, metabolik hızı artırarak kardiyovasküler, solunum ve santral sinir sistemi gibi organlarda dekompansasyona yol açabilir. Yoğun bakım ünitelerinde yüksek ateş, morbiditeyi ve mortaliteyi artırmakta, hastanede kalış süresini uzatmakta ve tedavi maliyetlerini yükseltmektedir. Ayrıca, travmatik beyin hasarı, pankreatit veya subaraknoid kanama gibi durumlarda da hastalık seyrinde kötü gidişatla ilişkilendirilmiştir. Bu nedenle, çocuk yoğun bakım ünitelerinde ateşin kontrol altına alınması ve tedavinin hızlı bir şekilde başlanması büyük önem taşımaktadır.
Referanslar
Saez-Llorens X, Lagrutta F. The acute phase host reaction during bacterial infection and its clinical impact in children. Pediatr Infect Dis J. 1993;12(1):83–87. doi: 10.1097/00006454-199301000-00017.
Bakalli I, Klironomi D, Kola E, et al. The management of fever in children. Minerva Pediatr (Torino). 2022;74(5):568-578. doi: 10.23736/S2724-5276.22.06680-0.
Kannan A, Pratyusha K, Thakur R, et al. Infections in Critically Ill Children. Indian J Pediatr. 2023;90(3):289-297. doi: 10.1007/s12098-022-04420-9.
Gordijn MS, Plötz FB, Kneyber MC. Fever during pediatric intensive care unit admission is independently associated with increased morbidity. J Intensive Care Med. 2009;24:317–22. doi: 10.1177/0885066609340631.
Petersen-Smith A, Barber N, Coody DK, et al. Comparison of aural infrared with traditional rectal temperatures in children from birth to age three years. J Pediatr 1994;125:83–85. doi: 10.1016/s0022-3476(94)70129-6.
Somer A, Yalçın I, Ateş. Somer A, Salman N, Yalçın I (ed.) Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları içinde. İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevi; 2018.p.1-28
Herzog LW, Coyne LJ. What is fever? Normal temperature in infants less than 3 months old. Clin Pediatr (Phila). 1993 Mar;32(3):142-6. doi: 10.1177/000992289303200303.
Herzog L, Phillips SG. Addressing concerns about fever. Clin Pediatr (Phila). 2011;50(5):383-90. doi: 10.1177/0009922810385929.
Rose E. Pediatric Fever. Emerg Med Clin North Am. 2021;39(3):627-639.doi:10.1016/j.emc.2021. 04.011.
O'Grady NP, Alexander E, Alhazzani W, et al. Society of Critical Care Medicine and theInfectious Diseases Society of America Guidelines for Evaluating New Fever in AdultPatients in the ICU. Crit Care Med 2023; 51:1570. doi: 10.1097/CCM.0000000000006022.
Hacımustafaoğlu M. Ateş; klinik kullanımda tanımlamalar. Journal of Pediatric Infection. 2018;12(1):40-41. doi:10.5578/ced.201810
Ergönen AT. Hipotermiye bağlı ölümler. Turkiye Klinikleri J Foren Med. 2011;8(1):28-36
Circiumaru B, Baldock G, Cohen J. A prospective study of fever in the intensive care unit.Intensive Care Med. 1999; 25:668. doi: 10.1007/s001340050928.
Laupland KB, Shahpori R, Kirkpatrick AW, et al. Occurrence and outcome of fever incritically ill adults. Crit Care Med. 2008; 36:1531.doi: 10.1097/CCM.0b013e318170efd3.
Achaiah NC, Bhutta BS, AK AK. Fever in the Intensive Care Patient. In: StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; August 17, 2023.
Arslanköylü AE, İnfeksiyon Ve Bağışıklık Sistemi Sorunları. Çıtak A , Yıldızdaş RD , Karaböcüoğlu M (ed.) Çocuk Yoğun Bakımı içinde. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevi; 2023. p. 841-901.
Somer A, Hatipoğlu N. Enfeksiyon Hastalıklarının Tanısında Kullanılan Yöntemler. Somer A, Salman N, Yalçın I (ed.) Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları içinde. İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevi; 2018. p.597-614.
Willson DF, Conaway M, Kelly R, et al. The lack of specificity of tracheal aspirates in the diagnosis of pulmonary infection in intubated children. Pediatr Crit Care Med. 2014;15(4):299-305. doi:10.1097/PCC.0000000000000106
Lehrnbecher T, Robinson P, Fisher B, et al. Guideline for the management of fever and neutropenia in children with cancer and hematopoietic stem-cell transplantation recipients: 2017 update. J Clin Oncol. 2017;35(18):2082- 2094. doi:10.1200/JCO.2016.71.7017
Hacımustafaoğlu MK.Akut Faz Reaktanları (Eritrosit Sedimentasyon Hızı, CRP).Clinical and Experimental Dermatology 11 2017: 53-55. doi: 10.5578/ced.201701
Zhang Y, La M, Sun J, et al. Diagnostic Value and Prognostic Significance of Procalcitonin Combined with C-Reactive Protein in Patients with Bacterial Bloodstream Infection. Comput Math Methods Med. 2022 Aug 11;2022:6989229. doi:10.1155/2022/6989229
Pistiki A, Ramoji A, Ryabchykov O, et al. Biochemical Analysis of Leukocytes after In Vitro and In Vivo Activation with Bacterial and Fungal Pathogens Using Raman Spectroscopy. Int J Mol Sci. 2021;22(19):10481. doi:10.3390/ijms221910481
Poddighe D, Sazonov V. Acute acalculous cholecystitis in children. World J Gastroenterol. 2018;24(43):4870-4879. doi: 10.3748/wjg.v24.i43.4870.
Jeican II, Ichim G, Gheban D. Intestinal ischemia in neonates and children. Clujul Med. 2016;89(3):347-51. doi: 10.15386/cjmed-600.
Altug U, Can FK, Anıl AB, et al. Pes Ekinovarus Operasyonu Sirasinda Fatal Malign Hipertemi Gelisen Bir Cocuk Olgu/A Case of Fatal Malignant Hyperthermia During Pes Equinovarus Surgery in a Child. Journal of Pediatric Emergency and Intensive Care Medicine, vol. 5, no. 1, Apr. 2018.
Suddock JT, Crookston KP. Transfusion Reactions. In: StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; August 8, 2023.
Hocker SE, Tian L, Li G, et al.Indicators of central fever in the neurologic intensive care unit. JAMA Neurol. 2013;70:1499–504. doi:10.1001/jamaneurol.2013.4354
Johnson DJ, Cunha BA. Drug Fever. Infect Dis Clin North Am. 1996; 10: 85- 91. doi:10.1016/s0891-5520(05)70287-7
Bruns N, Dohna-Schwake C. Antibiotics in critically ill children-a narrative review on different aspects of a rational approach. Pediatr Res. 2022;91(2):440-446. doi: 10.1038/s41390-021-01878-9.
Lee BH, Inui D, Suh GY, et al. Fever and Antipyretic in Critically ill patients Evaluation (FACE) Study Group. Association of body temperature and antipyretic treatments with mortality of critically ill patients with and without sepsis: multi-centered prospective observational study. Crit Care. 2012;16(1):R33. doi:10.1186/cc11211
