Multipl Sklerozun Tanımı ve Tarihçesi
Özet
Multipl skleroz (MS) santral sinir sisteminin (SSS) enflamasyon, demiyelinizasyon ve akson hasarı ile seyreden otoimmün bir hastalığı olarak tanımlanmaktadır. Erken başlangıçlı MS, pediatrik başlangıçlı MS, juvenil MS, çocukluk çağı multipl sklerozu gibi isimler de kullanılmakla birlikte, “pediatrik multipl skleroz” (PMS) genellikle 18 yaşın altındaki MS hastalarını tanımlamak için kullanılmaktadır. PMS, MS vakalarının yaklaşık %3-10’unu oluşturmaktadır. PMS tanısından şüphelenilen ilk vaka 1395’de Hollanda’da yaşayan 16 yaşındaki Lidwina’dır. MS’in tanı ve tedavi tarihçesi, en az iki yüzyıllık bir geçmişe sahiptir. MS’in SSS’indeki histolojik lezyonları ilk kez 1837’de, ilk klinik teşhis ve oligoklonal band varlığı 1849’larda, semptomlar ile patolojik değişiklikler arasındaki ilişki 1868’de tanımlanmıştır. PMS ile ilgili ilk tanı kriterleri 2004’de KIDMUS (Kids with Multiple Sclerosis) grubu tarafından oluşturulmuştur. Uluslararası Pediatrik Multipl Skleroz Çalışma Grubu (IPMSSG) 2007’de çocuklarda MS’i de içeren SSS’nin edinsel demiyelinizan bozuklukları ile ilgili ilk geçici tanımlamaları önermiştir. 2010 ve 2012 yıllarında güncellemeler yapılmıştır. 2013’de IPMSSG PMS için önceki tanımları revize etmiştir. Mc Donald kriterleri 2001, 2007 ve 2010 yıllarında genişletilmiştir. PMS tanımları 2012’den beri güncellenmemiş olsa da, pratikte 2017 McDonald kriterleri pediatrik hastalarda yaygın olarak kullanılmaktadır. 1981’de manyetik rezonans görüntülemenin, 1986’da ise gadolinyumun kullanılmaya başlanması tanıda çığır açmıştır. Çocuklarda onayı sınırlı olsa da günümüze kadar MS ile ilgili birçok hastalık modifiye edici tedavi geliştirilmiştir. PMS ile ilgili ilk makale 1987’de Duquette ve ark. tarafından yayınlanmıştır. Türkiye’de, MS ile ilgili ilk makale 1954’de, PMS ile ilgili ilk makale ise 1996’da yayınlanmıştır. Tarihsel sürece bakıldığına MS ve PMS ile ilgili yeni gelişmelerin ve kılavuzlardaki güncellemelerin devam etmesi beklenmektedir.
Multiple sclerosis (MS) is defined as an autoimmune disease of the central nervous system (CNS) with inflammation, demyelination and axon damage. Although names such as early -onset MS, pediatric -onset MS, Juvenile MS, childhood multiple sclerosis are also used, “pediatric multiple sclerosis” (PMS) is generally used to identify MS patients under 18 years of age. PMS constitutes approximately 3-10 %of MS cases. The first case suspected of the diagnosis of PMS was Lidwina, a 16 -year -old living in the Netherlands in 1395. The history of diagnosis and treatment of MS has at least two centuries of history. Histological lesions in MS's CNS were first defined in 1837, the first clinical diagnosis and oligoclonal band presence in the 1849s, the relationship between symptoms and pathological changes in 1868. The first diagnostic criteria for PMS were formed in 2004 by KIDMUS (Kids with Multiple Sclerosis) Group. In 2007, the International Pediatric Multiple Multiple Sclerosis Working Group (IPMSSG) proposed the first temporary definitions of the acquired demyelinizing disorders of the CNS, including MS in children. Updates were made in 2010 and 2012. In 2013, IPMSSG revised previous definitions for PMS. MC Donald criteria were expanded in 2001, 2007 and 2010. Although PMS definitions have not been updated since 2012, in practice 2017 McDonald criteria are widely used in pediatric patients. The introduction of magnetic resonance imaging in 1981 and gadolinium in 1986 revolutionized diagnosis. Although its approval in children is limited, many disease-modifying treatments for MS have been developed to date. The first article on PMS was published in 1987 by Duquette et al. In Turkey, the first article on MS was published in 1954, and the first article on PMS was published in 1996. When we look at the historical process, it is expected that new developments and updates to guidelines regarding MS and PMS will continue.
Referanslar
Ünal A, Mavioğlu H, Altunrende B, İçen NK, Ergün U. Multipl sklerozda Tanı ve Ayırıcı Tanı. Efendi H, Kuşcu DY (editörler). Multipl Skleroz Tanı ve Tedavi Klavuzu 2018, İstanbul: Galenos Yayınevi, 2018:9-28
Oudejans E, Luchicchi A, Strijbis EMM, Geurts JJG, van Dam AM. Is MS affecting the CNS only? Lessons from clinic to myelin pathophysiology. Neurol Neuroimmunol Neuroinflamm. 2020;8:e914.
Samur BM, Pashayev A, Canpolat M. Çocukluk çağinda multipl skleroz. Canpolat M (editör). Nöroimmünoloji. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri, 2023:43-73.
Brola W, Steinborn B. Pediatric multiple sclerosis - current status of epidemiology, diagnosis and treatment. Neurol Neurochir Pol. 2020;54:508-517.
Kornbluh AB, Kahn I. Pediatric multiple sclerosis. Semin Pediatr Neurol. 2023;46:101054.
Padilha IG, Fonseca APA, Pettengill ALM, et al. Pediatric multiple sclerosis: from clinical basis to imaging spectrum and differential diagnosis. Pediatr Radiol. 2020;50:776-792.
Murray TJ. History of multiple sclerosis. In: Fox RJ, Rae-Grant AD, Bethoux F (eds). Multiple Sclerosis and Related Disorders, New York: Springer Publishing Company, 2018:1-10
Duquette P, Murray TJ, Pleines J, et al. Multiple sclerosis in childhood: clinical profile in 125 patients. J Pediatr. 1987;111:359-363.
Cotsapas C, Mitrovic M, Hafler D. Multiple sclerosis. Handb Clin Neurol. 2018;148:723-730.
Mutlu N. Multiple sclerosis in Turkey; etiologic and symptomatologic study of four hundred ten cases. AMA Arch Neurol Psychiatry. 195471:511-516.
Selcen D, Anlar B, Renda Y. Multiple sclerosis in childhood: report of 16 cases. Eur Neurol. 1996;36(2):79-84
Murray TJ. The history of diagnosis and treatment of MS: a brief overview. Curr Neurol Neurosci Rep. 2022;22:545-549.