Erken Çocukluk Döneminde Özel Gereksinimli Çocukların Cinsel İstismarı ve İstismara Yönelik Eğitim
Özet
Özel gereksinimli çocuklar, doğrudan ya da dolaylı olarak cinsel istismara uğrama olasılığı yüksek olan bir gruptur. Özel gereksinimli çocuklar, toplumsal yaşamda daha fazla desteğe ihtiyaç duyan ve çevreleriyle etkileşimlerinde belirli zorluklarla karşılaşan bireylerdir ve bu nedenle, cinsel istismar gibi travmatik deneyimlere karşı daha fazla risk altındadırlar. Genellikle çevrelerinden gelen tehditleri algılamada ya da bu tehditlere karşı uygun şekilde tepki verme konusunda zorluk yaşarlar. Birçok özel gereksinimli çocuk, istismar durumlarını anlatmada ya da yaşadıkları kötü muameleyi dile getirmede ciddi güçlükler yaşayabilir. Ayrıca, dil gelişimi geriliği olan çocuklar, yaşadıkları travmayı kelimelere dökmede zorluk çekerler. Bu durum, cinsel istismar gibi travmatik deneyimlerin uzun süre fark edilmeden devam etmesine yol açabilir. Erken çocukluk döneminde özel gereksinimli çocuğun cinsel istismara uğraması durumunda, yaşadığı olayı ifade edebilecek yetkinlikleri sınırlı olabilir; bu da failin durumu gizlemeyi kolaylaştırmaktadır. Ayrıca özel gereksinimli çocuklar, evde veya okulda daha fazla izole olmaktadır. Bunun sonucu olarak, çocuklar, güvenli olmayan bir ortamda ya da istismarcı bireylerle daha fazla karşılaşmaktadırlar. Ek olarak özel gereksinimli çocuklar, sosyal beceriler geliştirmekte güçlük çekmektedir ve diğer insanlarla sağlıklı sınırlar oluşturmakta zorlanmaktadırlar. Bu durum, istismarcıların, çocukları manipüle etme ve onları kandırma olasılığını artırmaktadır. Cinsel istismar, özellikle erken yaşlarda gerçekleştiğinde, çocuğun gelişimsel sürecini olumsuz etkiler. İstismara uğramış bir çocuk, genellikle sosyal becerilerde gerilikler, güven sorunları ve depresyon gibi duygusal sorunlarla başa çıkmak zorunda kalır. Erken çocukluk döneminde, cinsel istismar hem fiziksel hem de psikolojik olarak çok derin izler bırakabilir. Bu tür travmalar depresyon, anksiyete bozuklukları, travma sonrası stres bozukluğu gibi ciddi psikolojik rahatsızlıklarla sonuçlanabilir. Bu nedenle özel gereksinimli çocuklarda, cinsel istismarın önlenmesi çok önemlidir.
Referanslar
Akyüz, E. (2010). Çocuk hukuku çocukların hakları ve korunması. Ankara: Pegem Akademi
Alenezi, S., Alnamnakani, M.A., Temsah, M.H., Murshid, R., Alfahad, F., Alqurashi, H., (2022). Epidemiology of child maltreatment. Children. 9, 312-328
Alaggia, R., Collin Vézina, D., & Lateef, R. (2017). Facilitators and barriers to child sexual abuse (CSA) disclosures: A research update (2000-2016). Trauma, Violence & Abuse, 21, 1–26
Altıparmak, S., Yıldırım, G., Yardımcı, F. ve Ergin, D. (2013). Annelerden alınan bilgilerle çocuk istismarı ve etkileyen etkenler. Anatolian Journal of Psychiatry, 14, 354-361
Arısoy, A. (2023). Engelli birey olmak. Ankara: Ekin Yayıncılık.
Cohen, L.J., Galynker, I. (2002). Clinical features of pedophilia and implications for treatment. J Psychiatr Pract. 8:276-289.
Cowell, R.A., Cicchetti, D., Rogosch, F.A. & Toth, S. L. (2015). Childhood maltreatment and its effect on neurocognitive functioning: Timing and chronicity matter. Development and Psychopathology, 27(2), 521–533. https://doi.org/10.1017/S0954579415000139
Buchanan, A., Wilcins, R. (1991). Sexual abuse of mentally handicapped: difficulties in establishing prevalence, Psychiatric Bulletin, 15: 601-615.
Bulut, S., & Karaman, H. B. (2018). Engelli bireylerin cinsel, fiziksel ve duygusal istismarı. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 19(2), 277-301
Bulut, S. (2007). Çocuk cinsel istismarı hakkında bir derleme. Türk Psikolojik Danışma Rehberlik Dergisi, 3(28), 139-156
Büber, Ö., Oksal, H. ve Şimşir Büber, S. (2023). Zihinsel engelli çocuk ve ergenlerin cinsel istismarı. Kesit Akademi Dergisi, 9 (35), 745-757.
Daro, D., Donnelly, A.C. (2002). Child abuse prevention: Accomplishments and challenges. In: Myers JEB, Berliner L, Briere J, Hendrix CT, Jenny C, Reid TA, eds. The APSAC Handbook on Child Maltreatment, 2nd ed. Thousand Oaks, CA: Sage.
Dettmer, S., Simpson, R. L., Myles, B. S., ve Ganz, J. B. (2000). The use of visual supports to facilitate transitions of students with autism. Focus on Autism and Other Developmental Disabilities, 15(3), 163–169. https://doi.org/10.1177/108835760001500307
Eastvold, A., Suchy, Y., & Strassberg, D. (2011). Executive function profiles of pedophilic and nonpedophilic child molesters. Journal of the International Neuropsychological Society, 17(2), 295–307. https://doi.org/10.1017/S1355617710001669
Embry, R.A. (2001). Examination of risk factors for maltreatment of deaf children: Findings from a National Survey. Paper presented at the 7th International Family Violence Research Conference, Portsmouth, NH
Friedrich, W. N. (1998). Behavioral manifestations of child sexual abuse. Child Abuse and Neglect, 22, 523–531
Freisthler, B., Merritt, D.H., Lascala, E.A. (2006). Understanding the ecology of child maltreatment: A review of the literature and directions for future research. Child Maltreat. 11, 263-280
Gannon, T. A. (2021). A compositional explanatory theory of pedophilia. Aggression and Violent Behavior, 61, Article 101662. https://doi.org/10.1016/j.avb.2021.101662
Global Report (2020). Çocuğa karşı şiddetin önlenmesine ilişkin küresel durum raporu 2020- global status report on preventing violence against children, Geneva: World Health Organization.
Guralnick, M. J. (2016). Early intervention for young children with developmental delays: Contributions of the developmental systems approach. H. Sukkar, C. Dunst, ve J. Kirkby (Ed.), Early Childhood Intervention içinde (1. Baskı, s. 33–51). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315688442
Hershkowitz, I., Lamb, M. E., & Horowitz, D. (2007). Victimization of children with disabilities. American Journal of Orthopsychiatry, 77(4), 629-635. doi:10.1037/0002-9432.77.4.629
Koyuncuoğlu, A. & Koyuncuoğlu, D. (2023). Çocukluk çağı cinsel istismarın akut ve kronik etkileri. Spor, Eğitim ve Çocuk. 3(2), 21-29. https://doi.org/10.5505/sec.2023.76576
Küçük, S., Platin, N., & Erdem, E. (2017). Hafif zihinsel engelli çocukların ebeveynlerinde çocuk cinsel istismari konusunda farkındalık yaratma: Eğitim uygulaması örneği. Journal of Human Sciences, 14(3), 2865-2874. doi:10.14687/jhs.v14i3.4349
Küçük, S. (2016) Analyses of child sex abuse cases in Turkey: A provincial case, Journal of Child Sexual Abuse, 25,3: 262-275. DOI: 10.1080/10538712.2016.1153557
Kvam, M. H. (2000). Is sexual abuse of children with disabilities disclosed? A retrospective analysis of child disability and the likelihood of sexual abuse among those attanding Norwegian hospitals. Child Abuse & Neglect, 24(8), 1073-1084. doi:10.1016/S0145-2134(00)00159-9
Madrid, B. J., Lopez, G. D., Dans, L. F., Fry, D. A., Duka-Pante, F. G. H., & Muyot, A. T. (2020). Safe schools for teens: preventing sexual abuse of urban poor teens, proof-of-concept study-Improving teachers' and students’ knowledge, skills and attitudes. Heliyon, 6(6), e04080
Neutze, J., Seto, M. C., Schaefer, G. A., Mundt, I. A., & Beier, K. M. (2011). Predictors of child pornography offenses and child sexual abuse in a community sample of pedophiles and hebephiles. Sexual Abuse, 23(2), 212–242. https://doi.org/10.1177/1079063210382043
Öztürk, A.B. (2009). Çocuğun cinsel istismari ve aileyle çalişma. Toplum ve Sosyal Hizmet. 20(2): 89-99
Paslı, F. (2020). Çocuğa yönelik fiziksel istismar. Sosyal Politika ve Sosyal Hizmet Çalışmaları Dergisi. 1(1), 60-72
Polat, O. (2007). Tüm boyutları ile çocuk istismarı. İstanbul: Seçkin Yayınlar.
Sayem, A. M. (2011). Violence, neglihence and suicidal tendency among physically disabled street children. Asian Social Work and Policy Review, 5(1), 44-59. doi: 10.1111/j.1753-1411.2010.00048.x.
Seto, M.C. (2009). Pedophilia. Annu. Rev. Clin. Psychol. 5:391–407
Shenoy, M. (2003) A systematic review of literature on abuse of the disabled child. Unpublished MSc Thesis. School of Postgraduate Medical Education, University of Warwick, Warwick, UK
Shoib, S., Amanda, T. W., Saeed, F., Armiya'u, A. Y. U., Patel, V., Chandradasa, M., & De Berardis, D. (2022). Relationship between childhood sexual abuse and suicidal behaviour in South Asian countries: a scoping review. Psychiatry Research Communications, 100066
Sullivan, P.M. & Knutson, J.F. (2000). Maltreatment and disabilities: A population-based epidemiological study. Child Abuse & Neglect, 24, 1257-1274.
Tıraş, Ü., Dilli, D., Dallar, Y., Oral R. (2009). Evaluation and follow-up of cases diagnosed as child abuse and neglect at a tertiary hospital in Turkey. Turk Med Sci, 39: 969-977. doi:10.3906/sag0805-30
Tıraşçı, Y., Gören, S. (2007). Çocuk istismarı ve ihmali. Dicle Tıp Dergisi. 34(1):70-74.
Tonmyr, L., & Shields, M. (2017). Childhood sexual abuse and substance abuse: A gender paradox. Child Abuse & Neglect, 63, 284-294
Turan, A. ve Tıraş, Z. (2016). Çocuk ihmal ve istismarı. (Editör: N. Sargın, S. Avşaroğlu, A. Ünal), Eğitim ve Psikolojiden Yansımalar, Konya: Çizgi Kitabevi, 37-58
Turner, D., & Rettenberger, M. (2020). Neuropsychological functioning in child sexual abusers: A systematic review. Aggression and Violent Behavior, 54, Article 101405. https://doi.org/10.1016/j.avb.2020.101405
UNICEF (2012). Cinsel istismar mağduru çocuklara bakım kılavuzu. International Rescue Committee. Uluslararası Kurtarma Komitesi. New York, https://www.unicef.org/turkiye/media/3626
Ünsal, A. (1998). Çocuk istismar ve ihmalinde önemli bir etmen olarak aile. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 14(3), 301-315
Vizcarra, M. B., Cortes, J., Bustos, L. & Munoz, N. (2001) Child abuse in the city of Temuco. Prevalence study and associated factors. Revista Medica de Chile, 129, 1425–1432.
