Türkiye’de Erken Çocuklukta Üstün Yetenekli Çocukların Eğitimi
Özet
Bu bölümde üstün yetenekli çocukların özel eğitim alanındaki yeri ve erken çocukluk dönemi gelişim özellikleri tartışılmıştır. Zekâ, yaratıcılık, sanat, spor, liderlik kapasitesi veya özel akademik alanlarında akranlarına göre yüksek düzeyde performans gösteren bireyler özel yetenekli birey olarak tanımlanmaktadır. Bir ülke için stratejik açıdan önemli olan coğrafi konum, yer altı ve yer üstü zenginlikleri gibi kaynaklar değiştirilemez. Buna karşın, diğer önemli bir stratejik güç olan insan kaynağı değiştirilebilir ve geliştirilebilir. Türkiye’nin kalkınma hedefleri arasında da; özel yetenekli bireylerin tanılanması, eğitimi, istihdamı ve dolayısıyla beyin göçünün engellenmesi stratejik bir konu olarak ele alınmıştır. Özel yetenekli bireyin kendi bireysel mutluluğu ve öznel iyi oluşu içinde yeteneğini destekleyici, uygun eğitimsel olanaklara sahip olması gerekir.
Üstün yetenekli öğrenciler yanlış toplumsal algı ve inanışlar nedeniyle özel eğitim alanının en çok göz ardı edilen grubudur. Dahi, üstün zekâlı, özel yetenekli tanımları etiketlemelerden kurtulmak için uygulama amaçlı ve uygun eğitim programlarına yerleştirme amaçlı olarak kullanılmalıdır. Üstün yetenekliler diğer özel eğitim gruplarına benzer şekilde erken çocukluk döneminde eğitsel tarama ve tanılama yöntemleri ile belirlenmelidir ve erken tanı gelişimleri için önemlidir. Tanılamada psikometrik ölçekler uygulanmaktadır. Son yıllarda üstün yetenekli öğrencilerin eğitimlerinde zenginleştirme, hızlandırma ve gruplama stratejilerine göre geliştirilen ve öğretimin farklılaştırılmasına olanak tanıyan eğitsel modeller yaygın olarak kullanılmaktadır.
Referanslar
Akarsu, F. (2001). Üstün Yetenekli Çocuklar Aileleri ve Sorunları, Eduser Yayınları, Ankara.
Ataman, A. (1998). Üstün zekalılar ve üstün yetenekliler. Eripek, S. (ed). Özel eğitim içinde (s.171-194). Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları, no:561.
Callahan, C. M. (2005). Identifying Gifted Students From Underrepresented Populations, Theory Into Practice, 44(2), 98-104.
Charles, C.M. (1992). Öğretmenler için Piaget İlkeleri (Çev. G. Ülgen). Ankara: Hazer Ofset Matbaacılık Ltd. Şti.
Clark, B. (1997). Growing up gifted (5. Baskı). Upper Saddle Hill, New Jersey: Prentice-Hall, Inc.
Colangelo, N., Davids, G. (2003). Handbook of Gifted Education, Pearson Education, Inc., Boston
Cutts, N. E. and Moseley, N. (2004) Üstün zekalı ve yetenekli çocukların eğitimi (Teaching the bright and gifted). ( Çev. İ. Ersevim ) İstanbul: Özgür Yayınları.
Dağlıoğlu, H. E. (2010). Üstün yetenekli çocukların eğitiminde öğretmen yeterlikleri ve özellikleri. Milli Eğitim Dergisi, 186, 72-84.
Davaslıgil, Ü. (1995). Üstün zekâlı çocukların eğitimi. Yaşadıkça Eğitim Dergisi, 43, 21-27.
Donnelly, M. (1987). “At risk students”. Eric Diegest. Series Number 21. ED292172.
Eker, A., Sarı, H. (2016). A Comparison of Identification Processes Between Second and Fourth Grades Students Enrolled in Turkish Science and Art Centers: From the Experts’ Perceptions, 22. WCGTC Dünya Üstün Yeteneklilerin Eğitiminde Yeni Perspektifler Kongresi, 20-23 Temmuz 2017, Sidney, Avustralya.
Enç, M. (2005). Üstün Beyin Gücü: Gelişim ve Eğitimleri, (2.Basım). Gündüz Eğitim ve Yayıncılık, Ankara.
Ersoy, Ö., Avcı, N. (2001). Özel Gereksinimi olan Çocuklar ve Eğitimleri. Ya-Pa Yayınları. İstanbul.
Franklin, C. (2000). Alternative Schools programs for at-risk youths. Social Work in Education. 14 (4), p.239, 13p.
Gençtanırım-Kuru, D. (2010). Ergenlerde Riskli Davranışların Yordanması. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Hacettepe Üniversitesi. Ankara.
Jessor, R. (Ed). (1998). New perspectives on adolescence risk behavior. New York: Cambridge Press.
Johnsen, S. K. (2005). Identifying gifted students: A step-by-step guide. Prufrock Press Inc.
Kaplan Sayı, A. (2013). Farklılaştırılmış Yabancı Dil Öğretiminin Üstün Zekâlı Öğrencilerde Erişiye, Eleştirel Düşünmeye ve Yaratıcılığa Etkisi. Yayımlanmamış Doktora Tezi. İstanbul Üniversitesi.
Kaya, F. (2013). The role of peer nomination forms in the identification of lower elementary gifted and talented students. Educational Research and Reviews,8(24), 2260.
Knopper, D., Fertig, C. (2005). Differentiation for gifted children: It's all about trust. The Illinois Association for Gifted Children Journal, 6(1): 6–8.
Kulik, J. A., ve Kulik, C. L. C. (1992). Meta-analytic findings on grouping programs. Gifted Child Quarterly, 36(2), 73-77.
McWhirter, J.J, McWhirter, R.J. (2004). At Risk Youth. A Comprehensive Response. Third Edition. Thomson Brooks/Cole.
MEB. (2018). 30471 sayılı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. Erişim adresi: https://orgm.meb.gov.tr/www/ozel-egitim-hizmetleri-yonetmeligi-yayimlandi/icerik/ 1089. (Erişim tarihi: 04.02. 2019).
MEB. (2019). Milli eğitim istatistikleri: Örgün eğitim 2018/2019. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı.
Nalbant, A., Babaoğlan, E. (2016). Risk altındaki öğrenciler: Yozgat Örneği, E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 7(3), 11-30, DOI: 10.19160/e-ijer.35964
Özbay, Y., Palancı, M. (2011). Üstün yetenekli çocuk ve ergenlerin psikososyal özellikleri. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22, 89-108.
Özçelik, T. (2017). Üstün Yetenekli Öğrencilere Yönelik Geliştirilen Farklılaştırılmış Matematik Dersi Öğretim Programının Etkililiği. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Hacettepe Üniversitesi. Ankara.
Piirto, J. (2009). Creativity assessment. In Kerr, B. (ed). Encyclopedia of giftedness, creativity and talent (p. 206-209). Sage Publications, USA.
Rogers, K. B. (2002). Re-forming gifted education: How parents and teachers can match the progtam to the child. USA: Great Potential Press.
Renzulli, J. S., Reis, S. M. (1994). Research related to the schoolwide enrichment model. Gifted Child Quarterly, 38(1), 2–14.
Renzulli, J. S. (1999). What is this thing called giftedness, and how do we develop it? A Twenty five year perspective. Journal for the Education of the Gifted, 23(1), 3-54.
Renzulli, J. S. (2012). Reexamining the Role of Gifted Education and Talent Development for the 21st Century A Four-Part Theoretical Approach. Gifted Child Quarterly, 56 (3), 150-159. doi:10.1177/0016986212444 901.
Riley, T. L. (2011). Teaching gifted students in the inclusive classroom. The practical Strategies in Gifted Education. Texas: Prufrock Press.
Sak, U. (2012). Üstün Zekâlılar Özellikleri Tanılanmaları Eğitimleri (2. Baskı), Ankara: Vize Yayınları.
Sarı, H. (2003). Üstün Yetenekli Çocukların Eğitimi. Sünbül. A.M (ed). Eğitime Yeni Bakışlar (2) içinde (s.45-97). Ankara: Pegem Yayıncılık.
Silverman, L. K. (2013). Giftedness 101. Springer Publishing Company.
Steinberg, L. (2007). Adolescence. Sixth Edition. McGrawHill.
Tekbaş, D. (2004). Kaynaştırma ortamında üstün zekâlı çocuğa uygulanan zenginleştirme programı hakkında örnek olay incelemesi ve programın etkililiğine ilişkin bir araştırma. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi.
Terman, L., M., Oden, M., H., (1976). Genetic Studies Of Genius: Volume IV The Gifted Child Grows up Twenty – Five Years’ Follow up of a Superior Group, Stanford University Press, Stanford.
Tomlinson, C. A. (2001). How to differentiate instruction in mixed-ability classrooms. Alexandria, VA: Association for Supervision and Curriculum Development Publications.
Tucker, B., Hafenstein, N. (1997). Psychological intensities in young gifted children. Gifted Child Quarterly, 41 (3), 66-75.
Van Tassel-Baska, J. (2003). What matters in curriculum for gifted learners: Reflections on theory, research and practice. In N. Colangelo & G. A. Davis (Eds.), Handbook of gifted education (3rd ed., 60–74). Boston, MA: Allyn and Bacon.
Winebrenner, S. (1992). Teaching Gifted Kids in the Regular Classroom. Minneapolis MN: Free Spirit Publishing Inc.
Zamboanga, B.L., Carlo, G. ve Raffaelli, M. (2004). Problem Behavior Theory; An examination of the behavior structure system in Latino and non-Latino College students. Interamerican Journal of Psychology. 32(2): 253-262.
Ziegler, A. (2005). The actiotope model of giftedness. In R. J. Sternberg & J. E. Davidson (Eds.), Conceptions of giftedness (2nd ed., pp. 411-436). New York, NY: Cambridge University Press. doi:10.1017/ CBO9780511610455.024.
