Erken Çocukluk Döneminde Tanılama ve Değerlendirme Süreçleri
Özet
Erken çocukluk dönemi, 0-6 yaş aralığını kapsayan, insan gelişiminde önemli bir aşamadır. Gelişimsel tanılama ve değerlendirme çalışmaları; erken çocukluk döneminde çocuğun öğrenmesi beklenen herşeyi öğrenip öğrenmediğini; bilişsel, dil, sosyal, duygusal, cinsel, ahlak ve psikomotor alanlarda tipik gelişim özelliklerinin bulunup bulunmadığını; erken çocukluk eğitimi veren kurumların yeterli olup olmadığını belirler. Erken çocukluk döneminde tipik gelişim özellikleri göstermeyen ya da gelişimsel yetersizlikleri bulunan çocuklara; iyileştirmeye ve desteklemeye yönelik girişimler yapılması önemlidir. Erken müdahale; doğru tanılama ve doğru değerlendirme ile yapılır. Erken çocukluk döneminde tanılama ve değerlendirme yapmanın en önemli nedeni, çocukların gelişimini ve öğrenme deneyimini desteklemektir. Değerlendirme sonuçları, erken müdahale için ve öğrenme sürecini iyileştirmek için kullanılmaktadır. Erken çocukluk döneminde yapılan tanılama ve değerlendirmeler dil gecikmeleri, psikomotor beceri eksiklikleri, bilişsel bozukluklar gibi bir çocuğun gelişimindeki gecikmeleri veya zorlukları belirlemeye yardımcı olur. Gelişimsel tanılamanın temel amacı, daha yoğun bir desteğe ve erken müdahaleye gereksinimi olmayan bir çocuğun; gereksiz yere değerlendirmeye alınmasını önlemektir. Gelişimsel tanılama; çocuğu ayrıntılı değerlendirme süreci sonunda ortaya çıkabilecek etiketlemeden kurtarır. Çocuklar “formal” ve “informal” şekilde değerlendirilebilir. Formal değerlendirmeler; çocuğun neyi ve ne kadar iyi öğrendiğini ölçen sistematik, önceden planlanmış veri tabanlı testlerdir. İnformal değerlendirme; görüşme, gözlem, derecelendirme ölçekleri, rubrik gibi standart olmayan teknikler kullanılarak yapılan değerlendirmedir. Çocukların fiziksel veya zihinsel sorunları olsun veya olmasın nitelikli profesyoneller, çocukları tanıma, değerlendirme ve çocuğun zor konularla başa çıkmalarına yardımcı olabilir.
Referanslar
Acarlar, F. (2002). Çocuklarda dilin değerlendirilmesi: betimleyici yaklaşım. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi,35(2), 122-131.
Ahi, B., & Kıldan, A. O. (2013). Türkiye’de okul öncesi eğitimi alanında yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi (2002-2011). Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(27), 23-46
American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. 5th edition. Washington DC: American Psychiatric Press, 33-86
Aytekin, Ç., Bayhan, P. (2015). Erken müdahale uygulama basamakları. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 2(2), 1-14
Bellman, B., Byrne, O. & Sege, R. (2013). Developmental assessment of children. BMJ. 346:e8687 doi: 10.1136/bmj.e8687
Birenbaum, A. (2002). Poverty, welfare reform, and disproportionate rates of disability among children. Ment Retardation. 40:212–218.
Birkan, B. (2002). Erken özel eğitim hizmetleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 3(2), 99-109
Blake, B.S. & Wise, L.L. (2014). What Is the Role and Importance of the Revised AERA, APA, NCME Standards for Educational and Psychological Testing. Educational Measurement: ıssues and Practice, 33(4), 4-12.
Bredekamp, S. (2015). Erken Çocukluk Eğitiminde Etkili Uygulamalar. (Effective Practices in Early Childhood Education, 2nd Edition). (H.Z. İnan, T. İnan, Çev. Ed). Ankara.
Brown, K., Parikh, S. & Patel, D. (2020). Understanding basic concepts of developmental diagnosis in children. Transl. Pediatr. 9(1):9-22. doi: 10.21037/tp.2019.11.04
Bruder, M. B. (2010). Early childhood intervention: promise to children and families for their future. Exceptional Children, 76(3), 339-355.
Buysse, V., Bernier, K.Y., McWilliam, RA. (2002). A statewide profile of early intervention services using the part C data system. J Early Interv. 25:15–26
Catron, C.E. & Allen, J. (2008). Early childhood curriculum: A creative-play model. (4th Ed.). Upper Saddle River, NJ: Pearson.
ÇUÇEP (2016). Çocuk Gelişimi Lisans Eğitimi Ulusal Çekirdek Eğitim Programı. Yüksek Öğretim Kurumu Ulusal Eğitim Öğretim Dairesi. Ankara.
Demirci, A., Kartal, M. (2012). Çocukluk dönemine ait önemli bir sorun: Gelişme geriliği ve erken tanının önemi. Turkish Family Physician, 3(4), 1-6
Diken, İ., Bayhan, P., Turan, F., Sipal, F., Sucuoglu, B., Ceber-Bakkaloglu, H. ve diğerleri (2012). Early childhood intervention and early childhood special education in turkey within the scope of the developmental system approach. Infants and Young Children, 25(4), 346-353
Driscoll, A., & Nagel. N. G. (2005). Early childhood education: The world of children, families and educators (3rd ed). Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall
Ekinci, B. (2012). Erken çocukluk döneminde gelişim ve öğrenmenin değerlendirilmesi ve desteklenmesi. Ankara: Nobel Yayıncılık
GEDEP (2014). 0-36 aylık gelişimi risk altındaki çocuklar için Gelişimsel Destek Programi. http://eae. anadolu.edu.tr/assets/yazili/20140823145747_ksun.pdf
Hall, M., Kaduson, H.G. & Schaefer, C.E. (2002). Fifteen effective play therapy techniques. Professional Psychology: Research and Practice. 33(6). 515–522 DOI: 10.1037//0735-7028.33.6.515
Illingworth, R.S. (1980). The development of the infant and young child: normal and abnormal. 7th edition. London: Churchill Livingstone, 1980:53-72,108-207
Işıkoğlu Erdoğan, N. & Canbeldek, M. (2017). Erken Çocukluk Eğitiminde Ölçme ve Değerlendirme. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17 (3), 1306-1327.
Johnson, C.P., Myers, S.M. (2007). Council on Children with Disabilities. Identification and evaluation of children with autism spectrum disorders. Pediatrics 120:1183-215. 10.1542/peds.2007-2361
Kargın, T. (2007). Eğitsel değerlendirme ve bireyselleştirilmiş eğitim programı hazırlama süreci. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi 2007, 8 (1) 1-13
Lipkin, P.H. (2019). Developmental and behavioral surveillance and screening. In: Kliegman RM, St. Geme JW. Nelson Textbook of Pediatrics. 21st edition. Philadelphia: Elsevier,159-161.
Lord, C. & Rutter, M. (1994) Autism and pervasive developmental disorders. In Child and Adolescent Psychiatry: Modern Approaches (3rd edn) (eds M. Rutter, E. Taylor & L. Hersov), pp. 569–593. Oxford: Blackwell Scientific
Marik Manas, G. (2020). A study on childhood development in early stage. Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies, 7(13): 13927-13938
Meraki, Z. & Yıldız Bıçakçı, M. (2015). Bebeklik ve ilk çocukluk döneminde erken müdahale. M. Yıldız Bıçakçı (Ed.). Bebeklik ve ilk Çocukluk Döneminde Gelişim içinde. (s.179-202). Ankara: Eğiten Kitap
Metin, N vd. (2023). ÇOCUK gelişimi terimler sözlüğü. Ankara: Nobel Yayıncılık. At from: at: https://www.researchgate.net/publication/375085288
Millî Eğitim Bakanlığı (2013). 36-72 aylık çocuklar için okul öncesi eğitim programı. Ankara.
Özadır, E. (2024). Sağlık kurumlarinda çalışan çocuk gelişimcilerin mevcut durumu, sorunları ve çözüm önerilerine ilişkin görüşleri. Yüksek lisans tezi. KTO Karatay Üniversiytesi. Konya.
Pellegrino, L. (2007). Patterns in development and disability. In: Batshaw ML, Pellegrino L, Roizen NJ. editors. Children with developmental disabilities. 6th edition. Baltimore: Paul H Brookes, 217-228
Rochford, L., & Borchert, P. S. (2011). Assessing higher level learning: developing rubrics for case analysis. Journal of Education for Business, 86(5), 258–265. doi:10.1080/08832323.2010.512319
Romito, B., Jewell, J., Jackson, M., Ernst, K., Hill, V. & Hsu, B. (2021). Child life services. Pediatrics; 147(1):1-16
Sanders, K., & Farago, F. (2018). Developmentally appropriate practice in the 21st century. In M. Fleer & B. van Oers (Eds.), International handbook of early childhood education (pp. 1379-1400). Dordrecht, the Netherlands: Springer.
Shevell, M., Ashwal, S., Donley, D. (2003). Practice parameter: evaluation of the child with global developmental delay: report of the Quality Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology and The Practice Committee of the Child Neurology Society. Neurology. 60:367-80
Souza, J. (2015). Child development: analysis of a newconcept. Rev. Latino-Am. Enfermagem, 23(6), 1097-1109.
Tunceli, H.İ, & Zembat, R. (2017). Erken çocukluk döneminde gelişimin değerlendirilmesi ve önemi. Eğitim Kuram ve Araştırmaları Dergisi, 3 (3), 01-12
Vengopal, K. (2016). Project approach to learning in early childhood education. World Journal of Educational Research, 3(1), 86-96.
Wortham, S. & Hardin, B. J. (2012). Assessment in early childhood education (6th Edition) NJ: Pearson
Yalçın, H. (2010). Çocuk gelişimi. Ankara: Nobel Yayınevi.
Yalom, I.D. & Steiner, H. (2008). Okul öncesi çocukların terapisi. İstanbul: Prestij Yayınları
Yılmaz Topuz, G. & Erbil Kaya, Ö. M. (2016). Okulöncesi eğitim öğretmenlerinin çocukları tanıma ve değerlendirme amaçlı yapılan çalışmalara ilişkin görüşleri, Anadolu Journal of Educational Sciences International, (6) 1.
