Perspektif Olarak Kişilik
Özet
Bu bölüm, kişiliği genetik, çevresel, öğrenme ve ebeveyn faktörleri açısından ele almakta, ayrıca bilinç ve bilinçdışı süreçlerin rolünü tartışmaktadır. Genetik faktörler, kalıtsal biyolojik yatkınlıklar yoluyla kişiliğin temel özelliklerini şekillendirirken, çevresel koşullarla etkileşime girerek gelişir. Tek yumurta ikizleri üzerine yapılan araştırmalar, genetiğin kişilik üzerindeki etkisini vurgulasa da, çevresel etmenlerin belirleyici rolünü de gözler önüne sermektedir. Kişilik gelişiminde gen-çevre etkileşimi dinamik bir süreçtir. Aile yapısı, eğitim ve kültürel normlar gibi çevresel faktörler kişiliğin oluşumunda büyük rol oynar. Davranışçı, bilişsel ve sosyal öğrenme kuramları, bireyin yaşantılarıyla nasıl şekillendiğini açıklamaktadır. Ayrıca, ebeveynlerin kişilik gelişimindeki etkisi büyüktür; erken dönemde oluşan bağlanma stilleri ve ebeveyn tutumları bireyin duygusal ve sosyal gelişimini belirler. Ali olgusu gibi vaka analizleri, genetik yatkınlıkların çevresel stresörler ve ebeveyn beklentileriyle nasıl şekillendiğini göstermektedir. Sonuç olarak, bu bölüm, kişiliğin genetik miras ve çevresel etmenlerin karmaşık etkileşiminden doğan dinamik ve gelişen bir yapı olduğunu vurgulamaktadır.
Referanslar
Adler, A. (1927). Understanding human nature (Çev. Wolfe, W. B.). George Allen & Unwin.
Agerup, T., Lydersen, S., Wallander, J. ve Sund, A. M. (2015). Associations between parental attachment and course of depression between adolescence and young adulthood. Child Psychiatry & Human Development, 46, 632-642.
Ainsworth, M. D. S. (1969). Object relations, dependency, and attachment: A theoretical review of the infant-mother relationship. Child development, 969-1025.
Ainsworth, M. D. S. (2006). Attachments and other affectional bonds across the life cycle. In Attachment across the life cycle (s. 41-59). Routledge.
Ainsworth, M. D., Blehar, M. C., Waters, E. ve Wall, S. (1978). Patterns of attachment: A psychological study of the strange situation. Hillside. NJ: Erlbaum.
Allen, J. P., Hauser, S. T., Eickholt, C., Bell, K. L. ve O’Connor, T. G. (1994). Autonomy and relatedness in family interactions as predictors of expressions of negative adolescent affect. Journal of Research on Adolescence, 4(4), 535-552.
Altun, S. ve Çolak, E. (2011). Öğrenme Kuramları. (Ed. Fer, S.), Öğrenme Öğretme Kuram ve Yaklaşımları (s. 18-64). Ankara: Anı Yayıncılık.
Arı, R. (2006). Gelişim ve Öğrenme (3. Baskı). Ankara: Nobel.
Arslan, H. (2010). Algılanan ebeveyn kabul ve reddinin mizaç ve karakter özelliklerine etkisi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
Ayaz, Y. Y. (2018). Marka tüketimi öğrenme kuramları ilişkisinde reklamların göstergebilimsel analiz ile incelenmesi. In 1st International CICMS Conference 4-5 May, 2018 Kuşadası, Turkey (p. 609).
Aydın, B. (2005). Gelişim ve Öğrenme. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Aykın, A. G., Deveci, A., Yıldız, Ö. ve Karatuğ, M. (2023). Klasik koşullanma ve spor eğitimi açısından doğurguları. Spor, Sağlık ve Eğitim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 22-28.
Bandura, A. (1977). Social learning theory. Prentice-Hall.
Bandura, A. (1989). Social Cognitive Theory. (Ed. Vasta R.), Annals of Child Development. Six Theories of Child Development (6, s. 1-60). Greenwich, CT: JAI Press.
Bartholomew, K. ve Horowitz, L. M. (1991). Attachment styles among young adults: A test of a four-category model. Journal of personality and social psychology, 61(2), 226-244.
Baumrind, D. (1966). Effects of Authoritative Parental Control on Child Behavior. Child Development, 37(4), 887-907.
Baumrind, D. (1991). The influence of parenting style on adolescent competence and substance use. The journal of early adolescence, 11(1), 56-95.
Bouchard, T. J. ve McGue, M. (2003). Genetic and environmental influences on human psychological differences. Journal of Neurobiology, 54(1), 4-45. https://doi.org/10.1002/neu.10160
Bowlby, J. (1979). The making and breaking of affectional bonds. Londra: Tavistock.
Bowlby, J. (1982). Attachment and loss: Attachment. New York: Basic Books.
Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard University Press.
Brown, K. W. ve Ryan, R. M. (2003). The benefits of being present: Mindfulness and its role in psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 84(4), 822-848. https://doi.org/10.1037/0022-3514.84.4.822
Burger, J. M. (2006). Kişilik (Çev. Erguvan Sarıoğlu, İ.D). İstanbul: Kaknüs Yayınları.
Çağırgan-Gülten, D., Ergin, H. ve Avcı, R. (2009). Bilgiyi işleme kuramı ve anlamlandırmanın matematik öğretimi üzerindeki etkisi. HAYEF Journal of Education, 6(2), 1-10.
Carver, C. ve Scheier, M. (1998). Perspectives on psychology, Cambridge University Press, 281-282.
Caspi, A., McClay, J., Moffitt, T. E., Mill, J., Martin, J., Craig, I. W., Taylor, A. ve Poulton, R. (2002). Role of genotype in the cycle of violence in maltreated children. Science, 297(5582), 851-854. https://doi.org/10.1126/science.1072290
Caspi, A., Roberts, B. W. ve Shiner, R. L. (2005). Personality development: Stability and change. Annual Review of Psychology, 56(1), 453-484. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.55.090902.141913
Coopersmith, S. (1981). SEI- The Self Esteem Inventories. Palo Alto: Consulting Psychologists Press.
Cozzolino, L. (2016). Terapi neden işe yarar. İstanbul: Psikoterapi Enstitüsü Eğitim Yayınları.
Cüceloğlu, D. (2005). İnsan ve Davranışı. (14. Baskı). İstanbul: Remzi Kitabevi.
Cummings, E. M., Braungart-Rieker, J. M. ve Rocher-Schudlich, T. (2003). Emotion and personality development in childhood. (Ed. R. M. Lerner, M. Ann Easterbrooks, J. Mistry ve I. B. Weiner), Handbook of psychology. John Wiley & Sons, Inc.
Davidson, R. J. ve McEwen, B. S. (2012). Social influences on neuroplasticity: Stress and interventions to promote well-being. Nature Neuroscience, 15(5), 689-695. https://doi.org/10.1038/nn.3093
Demiriz, S. ve Öğretir, A.D. (2007). Alt ve üst sosyo-ekonomik düzeydeki 10 yaş çocuklarının anne tutumlarının incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 15(1), 105-122.
Doksat, N. G. ve Ciftci, A. D. (2016). Bağlanma ve yaşamdaki izdüşümleri. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 25(4), 489-501.
Dönmezer, S. (1978). Sosyoloji. Nihad Sayar Yayın ve Yardım Vakfı Yayınları.
Erden, M. ve Akman, Y. (2004). Gelişim ve öğrenme (13. Baskı). Ankara: Arkadaş Yayınevi.
Erden, M. ve Akman, Y. (2008). Eğitim Psikolojisi. Ankara, Arkadaş Yayınevi.
Erikson, E. H. (1950). Childhood and society. W. W. Norton & Company.
Erikson, E. H. (1963). Youth: Fidelity and diversity. Daedalus.
Ersan, Ö., Çelik, M. İ. ve Güler, H. (2024). Yol kullanıcı davranışlarının edimsel koşullanma kuramı çerçevesinde incelenmesi: Trafik uygulamaları üzerine nitel bir çalışma. Trafik ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi, 7(1), 57-74.
Freud, S. (1915). The unconscious. (Ed. ve Çev. Strachey J.), The standard edition of the complete psychological works of Sigmund Freud (14, s. 159–215). Hogarth Press.
Freud, S. (1923). The ego and the id. (Ed. ve Çev. Strachey J.), The standard edition of the complete psychological works of Sigmund Freud (19, s. 1–66). Hogarth Press.
Gander, M. ve Gardiner, H. (2010). Çocuk ve ergen gelişimi (7. baskı) (Çev. Dönmez, A., Onur, B. ve Çelen, N.). Ankara: İmge Kitabevi.
Glazebrook, K., Townsend, E. ve Sayal, K. (2015). The role of attachment style in predicting repetition of adolescent self‐harm: A longitudinal study. Suicide and Life‐Threatening Behavior, 45(6), 664-678.
Gödek, Y., Polat, D. ve Kaya, V. H. (2018). Fen bilgisi öğretiminde kavram yanılgıları. Ankara: Pegem Akademi.
Greenwald, A. G., McGhee, D. E. ve Schwartz, J. L. K. (1998). Measuring individual differences in implicit cognition: The implicit association test. Journal of Personality and Social Psychology, 74(6), 1464-1480. https://doi.org/10.1037/0022-3514.74.6.1464
Griffin, D. W. ve Bartholomew, K. (1994). The metaphysics of measurement: The case of adult attachment. (Ed. Bartholomew, K. ve Perlman, D.), Attachment processes in adulthood (s. 17–52). Jessica Kingsley Publishers.
Griffin-Shirley, N. ve Nes, S. L. (2005). Self-esteem and empathy in sighted and visually impaired preadolescents. Journal of Visual Impairment & Blindness, 99(5), 276-285.
Güler-Yıldız, T. (2017). Anne-baba eğitimi. Pegem.
Hofstede, G. (1980). Culture’s consequences: International differences in work-related values. Sage Publications.
Johnson, W., Penke, L. ve Spinath, F. M. (2009). Heritability in the era of molecular genetics: Some thoughts for understanding genetic influences on behavioral traits. European Journal of Personality, 23(5), 410-431. https://doi.org/10.1002/per.718
Jung, C. G. (1953). Collected works of C. G. Jung (7, Çev. Read, A.). Princeton University Press.
Jung, C. G. (1968). The archetypes and the collective unconscious (Çev. Hull, R. F. C.). Princeton University Press.
Kandır, A. ve Alpan, Y. (2008) Okul Öncesi Dönemde Sosyal-Duygusal Gelişime Anne-Baba Davranışlarının Etkisi. Aile ve Toplum, 14(14), 33-38.
Kaplan, L. S. (1995) Self-esteem is not our national wonder drug. School Counselor, 42(5), 341–345.
Karaca, E. (2008). Yazılı metinlerde içerik düzenlemenin öğrenmeye etkisi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Çukurova Üniversitesi, Adana.
Karakavak Ç. G. (2006). Üniversite öğrencilerinin ahlakî yargı yetenekleri ve ahlakî yargı yetenekleri ile kendini gerçekleştirme düzeylerinin karşılaştırılması, Yüksek lisans tezi, Çukurova Üniversitesi, Adana.
Karen, R. (1998). Becoming attached: First relationships and how they shape our capacity to love. Oxford University Press.
Kendler, K. S. ve Baker, J. H. (2007). Genetic influences on measures of the environment: A systematic review. Psychological Medicine, 37(5), 615-626. https://doi.org/10.1017/S0033291706009524
Kesebir, S., Kavzoğlu, S. Ö. ve Üstündağ, M. F. (2011). Bağlanma ve psikopatoloji. Psikiyatride güncel yaklaşımlar, 3(2), 321-342.
Khaleque, A. ve Rohner, P.R. (2002). Perceived Parental Acceptance-Rejection and Psychological Adjustment: A Meta-Analysis of Cross Cultural and Intracultural Studies. Journal of Marriage and the Family, 64: 54-64.
Kihlstrom, J. F. (1987). The cognitive unconscious. Science, 237(4821), 1445-1452. https://doi.org/10.1126/science.3629249
Kitahara, M. (1987). Perception of parental acceptance and rejection among Swedish university students. Child Abuse & Neglect, 11, 223-227.
Koç, M., Yavuzer, Y., Demir, Z. ve Çalışkan, M. (2001). Gelişim ve Öğrenme, Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Kocabaş, F., Elden, M. ve Yurdakul, N. (2000). Reklam ve halkla ilişkilerde hedef kitle. İstanbul: İletişim Yayınları.
Kringelbach, M. L. ve Berridge, K. C. (2017). The joyful mind. Scientific American, 317(3), 40-45. https://doi.org/10.1038/scientificamerican0917-40
Küçükahmet, L. (2001). Öğretim İlke ve Yöntemleri. Ankara: Nobel Yayıncılık.
Kurtuldu, M. K. (2012). Dikkat stratejilerine yönelik uyarici işaretlerin piyano eğitiminde kullanilabilirliği. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 31(2).
Lamb, M. E., Teti, D. M. ve Bornstein, M. (2002). Developmental phases: infancy. In Child and Adolescent Psychiatry, (3.Baskı). (Ed. Lewis, M.), 293-323. Philadelphia, Lippincott Williams Wilkins.
Langton, C. M., Murad, Z. ve Humbert, B. (2017). Childhood sexual abuse, attachments in childhood and adulthood, and coercive sexual behaviors in community males: Main effects and a moderating function for attachment. Sexual Abuse, 29(3), 207-238.
Luby, J. L., Belden, A. C., Harms, M. P., Tillman, R. ve Barch, D. M. (2013). Preschool is a sensitive period for the influence of maternal support on the trajectory of hippocampal development. Proceedings of the National Academy of Sciences, 110(2), 574-579. https://doi.org/10.1073/pnas.1203555109
Maccoby, E. E. ve Martin, J. A. (1983), Socialization in the Context of the Family: Parent Child Interaction, (Ed. Mussen, P. H.) Handbook of Child Psychology, 4, (4. Baskı). New York,1-101
Marien, H., Custers, R. ve Aarts, H. (2019). Understanding the unconscious foundations of human action: The role of goal-directed unconscious processes in self-regulation. Annual Review of Psychology, 70, 143-168. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-010418-102620
Markus, H. R. ve Kitayama, S. (1991). Culture and the self: Implications for cognition, emotion, and motivation. Psychological Review, 98(2), 224-253. https://doi.org/10.1037/0033-295X.98.2.224
Masterson, J. F. (2015). Bağlanma kuramı ve nörobiyolojik kendilik gelişimi açısından kişilik bozuklukları (Çev. Şentürk, H.) İstanbul: Litera Yayıncılık.
Meng, X., D’Arcy, C. ve Adams, G. C. (2015). Associations between adult attachment style and mental health care utilization: Findings from a large-scale national survey. Psychiatry research, 229(1-2), 454-461.
Meyer-Lindenberg, A. Ve Tost, H. (2012). Neural mechanisms of social risk for psychiatric disorders. Nature Neuroscience, 15(5), 663-668. https://doi.org/10.1038/nn.3083
Mitchell, S. A. ve Black, M. J. (1995). Freud and beyond: A history of modern psychoanalytic thought. Basic Books.
Morgan, C. T. (1991). Psikolojiye giriş (8. Baskı). (Çev. Arıcı H.). Ankara: Meteksan Ltd. Şti.
Navaro, L. (1987). Beni Duyuyor musun?: İstanbul:Yapa.
Öngider, N. (2013). Boşanmanın çocuk üzerindeki etkileri. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 5(2), 140-161.
Öngider, N. ve Karadeniz, G. (2008). Ebeveyn kabul-red kuramı (EKAR) üzerine Türkiye’de yapılan araştırmalar. Maltepe Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakülte Dergisi, 12(73), 102.
Oruç, C., Tecim, E. ve Özyürek, H. (2011). Okul öncesi dönem çocuğunun kişilik gelişiminde rol modellik ve çizgi filmler. Ekev Akademi Dergisi, 15(48), 281-297.
Öz, H. S. (2021). Psikoseksüel Bozukluklarda Hemşirelik Bakımı. Psikiyatri Hemşireliği, 500, 327-345.
Özcan, Ö. ve Çelik, G. (2017). Bilişsel davranışçı terapi. Türkiye Klinikleri, 3(2), 115-120.
Özdel, K. (2015). Dünden bugüne bilişsel davranışçı terapiler: Teori ve uygulama. Türkiye Klinikleri J Psychiatry-Special Topics, 8(2), 10-20.
Özdemir, O., Özdemir, P. G., Kadak, M. T. ve Nasıroğlu, S. (2012). Kişilik gelişimi. Psikiyatride güncel yaklaşımlar, 4(4), 566-589.
Özkalp, E. (2003). Psikolojiye Giriş Dersleri (1. Baskı). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Basımevi.
Özkalp, E. (2019). Örgütsel Davranış. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayını, 28-54.
Özkalp, E. ve Kırel, Ç. (2011). Örgütsel Davranış (5. Baskı). Bursa: Ekin Yayınevi, (s, 74), 81.
Öztürk, B. ve Kısaç, İ. (2007). Bilgiyi İşleme Modeli. (Ed. Yeşilyaprak, B.). Eğitim Psikolojisi Gelişim- Öğrenme- Öğretim. (3. Baskı, s. 275-303). Ankara: Pegem Yayıncılık.
Öztürk, O. (2002). Ruh Sağlığı ve Bozuklukları, Nobel Kitabevleri Ltd. Şti, İstanbul.
Payne, B. K., Vuletich, H. A. ve Lundberg, K. B. (2016). The bias of crowds: How implicit bias bridges personal and systemic prejudice. Psychological Inquiry, 27(4), 249-264. https://doi.org/10.1080/1047840X.2016.1223261
Pearson, J. L., Cowan, P. A., Cowan, C. P. ve Cohn, D. A. (1993). Adult attachment and adult child‐older parent relationships. American Journal of Orthopsychiatry, 63(4), 606-613.
Perry, B. D. ve Pollard, R. A. (1998). Homeostasis, stress, trauma, and adaptation: A neurodevelopmental view of childhood trauma. Child and Adolescent Psychiatric Clinics of North America, 7(1), 33-51.
Plomin, R. ve Asbury, K. (2005). Nature and nurture: Genetic and environmental influences on behavior. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 600(1), 86-98. https://doi.org/10.1177/0002716205277184
Plomin, R., DeFries, J. C., Knopik, V. S. ve Neiderhiser, J. M. (2016). Behavioral genetics (7. Baskı.). Worth Publishers.
Plotnik, R. (2009). Psikolojiye Giriş, (Çev. Geniş, T.). İstanbul: Kaknüs Yayınları.
Reisinger, Y. ve Turner, L. W. (2003). Cross-cultural tourist behavior.
Rohner, R. P. (1986). The warmth dimension: Foundations of parental acceptance rejection theory. Sage Publications, Inc, Newbury Park, CA.
Rohner, R. P. (1998). Father love and child development: History and current evidence. Current Directions in Psychological Science, 7, 157-161
Rohner, R. P. (2004). The parental acceptance and rejection syndrome: Universal correlates of perceived rejection. American Psychologist, 59, 830-840.
Rohner, R. P. (2016). Introduction to interpersonal acceptance-rejection theory (IPARTheory), methods, evidence, and implications. University of Connecticut.
Rohner, R. P. ve Rohner, E. C. (1981). Parental acceptance-rejection and parental control: Cross-cultural codes. Ethnology, 20, 3, 245-260.
Rohner, R. P., Khaleque, A. ve Cournoyer, D. E. (2012). Introduction to parental acceptance-rejection theory, methods, evidence, and implications. Journal of Family Theory & Review, 2(1), 73-87.
Şanlı, D. ve Öztürk, C. (2015). Anne babaların çocuk yetiştirme tutumları ve tutumlar üzerine kültürün etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 8(4), 240-246.
Scarr, S. ve McCartney, K. (1983). How people make their own environments: A theory of genotype→environment effects. Child Development, 54(2), 424-435. https://doi.org/10.2307/1129703
Schaffer, H. R. ve Emerson, P. E. (1964). The development of social attachments in infancy. Monographs of the society for research in child development, 1-77.
Senemoğlu, N. (2005). Gelişim, Öğrenme ve Öğretim: Kuramdan Uygulamaya. (12. Baskı). Ankara: Gazi Kitabevi.
Senemoğlu, N. (2012). Gelişim, Öğrenme ve Öğretim: Kuramdan Uygulamaya. (21. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
Şenerler, Ş. (1993). Spor Yapan ve Yapmayan Gruplarda Kişilik ve Benlik Boyutlarının Karşılaştırılması, Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul.
Sezer, O. (2010) Ergenlerin kendilik algılarının anne baba tutumları ve bazı faktörlerle ilişkisi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi,1, 1-19.
Shapiro, S. L., Carlson, L. E., Astin, J. A. ve Freedman, B. (2006). Mechanisms of mindfulness. Journal of Clinical Psychology, 62(3), 373-386. https://doi.org/10.1002/jclp.20237
Shonkoff, J. P. ve Phillips, D. A. (Ed.). (2000). From neurons to neighborhoods: The science of early childhood development. National Academy Press.
Siegel, D. J. (2007). The mindful brain: Reflection and attunement in the cultivation of well-being. W. W. Norton & Company.
Skinner, B. F. (1953). Science and human behavior. Macmillan.
Solomon, J. ve George, C. (Ed.). (2011). Disorganized attachment and caregiving. Guilford Press.
Soysal, A. Ş., Bodur, Ş., İşeri, E. ve Şenol, S. (2005). Bebeklik dönemindeki bağlanma sürecine genel bir bakış. Klinik Psikiyatri, 8(2), 88-99.
Stevens, A. ve Price, J. (2015). Evolutionary psychiatry: A new beginning. Routledge.
Tarman, S. (2006). Müzik eğitiminin temelleri. Ankara: Müzik Eğitimi Yayınları.
Tazegül, Ü. (2018). Sporcuların kişilik özellikleri ile bedenlerini beğenmeleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(68), 1518-1526.
Top, F. Ü. ve Ocakçı, A. F. (2018). Ergenlerde sağlığı geliştirme modeli ve bilgi işlem kuram temelli ağız diş sağlığı davranışı geliştirme. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 10(18), 23-37.
Türker, A. (2012). Anne babanın çocuğun kişilik gelişimine etkisi. http://www.bilted.com/icsayfa.asp?an=5&id=23
Turner, A. P., Sarason, I. G. ve Sarason, B. R. (2001). Exploring the link between parental acceptance and young adult adjustment. Cognitive Therapy and Research, 25, 185-199.
Tüzün, O. ve Sayar, K. (2006). Bağlanma kuramı ve psikopatoloji. Düşünen Adam, 19(1), 24-39.
Ülgen, G. (2002). Eğitim Psikolojisi: Birey ve Öğrenme, Ankara, Nobel Yayıncılık.
Ulusoy, Y. Ö., Akfırat, O. N. ve Tura, G. (2018). Ebeveynlere bağlanma ile kişilik özellikleri arasındaki ilişki. Resilience, 2(1), 23-38.
Ulusoy, Y. ve Durmuş, E. (2011). Kişilerarası bağımlılık eğiliminin beş faktör kişilik özellikleri açısından incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(2), 1-21.
Usta, E. (2016). Öğretim Teknolojileri ve Davranışçılık. (Ed. Çağıltay, K. ve Göktaş, Y.), Öğretim Teknolojilerinin Temelleri (Teoriler, Araştırmalar, Eğilimler) (s. 160-176). Ankara: Pegem Akademi.
Wachtel, P. L. (2012). Bütüncül İlişkisel Psikoterapi Atölye Çalışması. İstanbul: Psikoterapi Enstitüsü Eğitim Yayınları.
Watson, J. B. ve Rayner, R. (1920). Conditioned emotional reactions. Journal of experimental psychology, 3(1), 1.
Westen, D. (1999). The scientific status of unconscious processes: Is Freud really dead? Journal of the American Psychoanalytic Association, 47(4), 1061-1106. https://doi.org/10.1177/00030651990470040701
Yapıcıoğlu-Ayaz, Y. (2018). Marka tüketimi öğrenme kuramları ilişkisinde reklamların göstergebilimsel analiz ile incelenmesi. In 1st International CICMS Conference 4-5 May, 2018 Kuşadası, Turkey (p. 609).
Yavuzer, H. (2004). Ana-baba ve çocuk (17. Baskı). İstanbul: Remzi Kitabevi
Yıldız, T. G. (2017). Anne baba eğitimi. Pegem Yayıncılık.
