Rogers: Kendini Gerçekleştirme Kuramı
Özet
Rogers’ın kendini gerçekleştirme kuramı, bilinçsiz güçler veya geçmiş deneyimler tarafından kontrol edilmeyen bilinçli, rasyonel varlıklar olduğumuzu ileri sürer. Yaşamdaki temel güdümüz ve hedefimiz, büyüme ve gelişmeye yönelik doğuştan gelen bir eğilim olan kendini gerçekleştirmedir. Organizma değerlendirme süreci, yaşam deneyimlerini kendini gerçekleştirme eğilimine ne kadar iyi hizmet ettikleri açısından değerlendirir. Olumlu saygı, özellikle anneden, bebeklik döneminde başkalarından kabul, sevgi ve onay alma ihtiyacıdır. Sevgi ve onay koşullu olduğunda, koşullu olumlu saygı durumu vardır. Değer koşulları kendimizi yalnızca ebeveynlerimiz tarafından kabul edilebilir koşullar altında değerli görmeyi içerir. Benlik kavramı ile öz-imajı tehdit eden davranışlar arasında uyumsuzluk gelişir. Deneyimsel alanın tehdit edici yönlerini inkar ederek kaygıya karşı savunuruz. Psikolojik gelişimin ve sosyal evrimin en arzu edilen nihai sonucu tam fonksiyonlu kişi olmaktır. Tam fonksiyonlu kişi, psikolojik gelişimin zirvesini temsil eder. Tam işlevli kişinin özellikleri, tüm deneyimlerin farkında olma, her anı tam olarak yaşama becerisi, kendine güven, özgürlük duygusu, kişisel güç, yaratıcılık ve kendiliğindenliktir. Rogers’ın kişilik teorisi psikanaliz ve davranışçılıktan sonra psikolojide üçüncü büyük güç olması, insan doğasına ilişkin iyimser bir bakış açısıyla alternatif bir bakış sunması, dilinin açıklık ve sadeliği, eğitim, iş dünyası, psikolojik danışma alanında büyük kabul görmesi gibim yönleriyle yirminci yüzyılın en etkili teorilerinden birisi olmuştur ve halen etkililiğini sürdürmektedir.
Referanslar
Akveran, İ. O. ve Aytekin, P. E. (2020). Adı Vasfiye ve Dağınık Yatak filmlerinin Carl Rogers’ ın kişilik kuramı bağlamında incelenmesi. SineFilozofi, Özel Sayı, 130-147. https://doi.org/130-147. 10.31122/sinefilozofi.680707
Ewen, R. B. (2014). An Introduction to theories of personality (7. baskı). Psychology Press.
Feist, G. J., Roberts, T. A. ve Feist, J. (2021). Theories of personality (10. baskı). NY: Mc Graw Hill.
Frager, R., ve Fadiman, J. (1998). Personality and Personal Growth (4th ed.). United States: Longman.
Friedman, H. S. ve Schustack, M. W. (2016). Personality: Cassic theories and modern research (6. baskı). Pearson Education.
Gendlin, E. T. (1988). Carl Rogers (1902-1987). American Psychologist, 43, 127-128.
Hall, C. S., Lindzey, G. ve Campbell, J. B. (1998). Theories of personality (4. baskı). John Wiley & Sons, Inc.
Murdock, N. L. (2019). Psikolojik danışma ve psikoterapi kuramları (2. baskı). Nobel Yayın.
Rogers, C. R. (1959). A theory of therapy, personality, and interpersonal relationships, as developed in the client-centered framework. (S. Koch, Ed.), Psychology: A study of a science (Vol. 3, pp. 184-256). New York: McGraw-Hill.
Rogers, C. R. (1961). On becoming a person. Boston: Houghton Mifflin.
Rogers, C. (1967). Autobiography. (E. G. Boring ve G. Lindzey, Ed.), A history of psychology in autobiography (Vol. 5, pp. 341–384). New York: Appleton-Century-Crofts. Rogers’s assessment of his work and the influence of his early experiences.
Rogers, C. R. (1973). My philosophy of interpersonal relationships and how it grew. Journal of Humanistic Psychology, 13, 3–15. https://doi.org/10.1177/002216787301300202
Rogers, C. (1977). Carl Rogers on personal power.
Rogers, C. R. (1980). A way of being. Boston: Houghton Mifflin.
Rogers, C. (2011). Kişi olmaya dair. Okuyan Us Yayınları.
Ryckman, R. M. (2008). Theories of personality (9. baskı). Thomson Wadsworth.
Schultz, D. P. ve Schultz, S. E. (2017). Theories of personality (11. baskı). USA: Cengage Learning.
Yazgan, İ.B. ve Yerlikaya, E. E. (2023). Kişilik kuramları (19. baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
