Abraham H. Maslow: İhtiyaç Hiyerarşisi Kuramı
Özet
Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi, insanların temel ihtiyaçlarını gidermeye motive olduktan sonra diğer, daha gelişmiş ihtiyaçlara yöneldiğini ileri sürer. İnsan doğasına yönelik insancıl bir bakış açısına sahip olan Maslow insanların doğuştan gelen bir kendini gerçekleştirme arzusuna, yani “olabilecekleri her şey olma” arzusuna sahip olduğuna inanıyordu. Kendini gerçekleştirme hedefine ulaşmak için, bir dizi daha temel ihtiyacın (yiyecek, güvenlik, sevgi ve öz saygı ihtiyacı) karşılanması gerektiğini öne sürmüştür. Teori genel olarak oldukça katı bir hiyerarşi olarak tasvir edilse de Maslow, bu ihtiyaçların karşılanma sırasının her zaman bu standart ilerlemeyi takip etmediğini belirtmiştir. İnsanlar piramidin yukarısına doğru ilerledikçe, ihtiyaçlar giderek daha psikolojik ve sosyal (bilme, estetik, kendini gerçekleştirme, aşkınlık ihtiyacı) hale gelir. Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisini kabul edelim veya etmeyelim, kuram insan olarak sahip olduğumuz birçok ihtiyaca ışık tutuyor. Bu ihtiyaçları aynı sıraya koymasak bile, başkalarıyla etkileşim kurarken bunları aklımızda tutmak etkileşimlerimizi daha şefkatli ve saygılı hale getirmeye yardımcı olabilir. Okuyacağınız Ali olgusunda ise eksiklik ihtiyaçlarını takip eden gelişim ihtiyaçlarının ruh sağlığı ile ilişkisine yönelik kesitler göreceksiniz.
Referanslar
Altıntaş, E. ve Gültekin, M. (2014). Psikolojik Danışma Kuramları. Nobel Yayın Dağıtım, Ankara.
Bacanlı, H. (2005). Gelişim ve Öğrenme. Nobel Yayın Dağıtım, Ankara.
Balanuye, Ç. (2008). Beden ve aşkınlık. Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, 6, 49-59.
Boeree, G. (2006). Personality Theories Abraham Maslow. Shippensburg University. http://webspace.ship.edu/cgboer/maslow.html.
Burger, J. M. (2006). Kişilik: Psikoloji Biliminin İnsan Doğasına Dair Söyledikleri, (Çev. Sarıoğlu, İ. D. E). Kaknüs Yayınları, İstanbul.
Çankaya, Z. C. (2009). Öğretmen adaylarında temel psikolojik ihtiyaclarin doyumu ve iyi olma. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(3), 691-711.
Cherry, K. (2023). Peak experiences in psychology. https://www.verywellmind.com/what-are-peak-experiences-2795268
Cüceloğlu, D. (2012). İnsan ve Davranışı. (23.Baskı). İstanbul: Remzi Kitabevi.
Datta, Y. (2014). Maslow’s hierarchy of basic needs: An ecological view. Oxford Journal: An International Journal of Business & Economics, 8(1), 53-67.
D’Souza, J. F., Adams, C. K. ve Fuss, B. (2015). A pilot study of self-actualization activity measurement. Journal of the Indian Academy of Applied Psychology, 41(3), 28-33.
Ertürk, K. Ö. ve Kıyak, C. M. (2011). Müşteri memnuniyetini artırma aracı olarak halkla ilişkilere Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi penceresinden bakmak. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 32, 127-150.
Feist, J. (2002). Theories of Personality. (5. Baskı). New York: McGraw-Hill, ss.492-523.
Göksu, T. (2002). Maslow’u ihtiyaçlar (güdüler) piramidi ve polisin yabancılaşma olgusu. Polis Bilimleri Dergisi, 4(3), 27-48.
Hoffman, E. (1988). The right to be human: A biography of Abraham Maslow. Jeremy P. Tarcher, Inc.
Hoffman, E., Resende, A. C. ve Ho, M. Y. (2012). Peak experiences among Brazilian youth. Advanced Development, 13, 68-83.
Hoffman, E., Ho, M. Y., Chen, S. X. ve Ortiz, F. A. (2014). Retrospective Peak‐Experiences Among Chinese Young Adults in Hong Kong. The Journal of Humanistic Counseling, 53(1), 34-46.
Horozcu, Ü. (2013). Psikodelig ilaçlar ve mistik deneyim: Mistik deneyimin kısa yolu. İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 28, 141-174.
Huitt, W. (2007). Maslow's hierarchy of needs. Educational Psychology Interactive. Valdosta, GA: Valdosta State University. http://www.simplypsychology.org/maslow.
Ivtzan, I., Gardner, H. E., Bernard, I., Sekhon, M. ve Hart, R. (2013). Wellbeing through self-fulfilment: Examining developmental aspects of self-actualization. The Humanistic Psychologist, 41(2), 119-132.
Kaufman, S. B. (2023). Self-actualizing people in the 21st century: Integration with contemporary theory and research on personality and well-being. Journal of Humanistic Psychology, 63(1), 51-83.
Kaur, A. (2013). Maslow’s Need Hierarchy Theory: Applications and Criticisms.Global Journal of Management and Business Studies, 3(10), 1061-1064.
Kolomiiets, L., Shulha, H. ve Lebed, Y. (2023). Features of the relationship of self-actualization and trust in young people. Personality and Environmental Issues, 2(5), 45-53.
Koltko-Rivera, M. E. (2006). Rediscovering the later version of Maslow's hierarchy of needs: Self-transcendence and opportunities for theory, research, and unification. Review of General Psychology, 10(4), 302-317.
Maslow, A. (1943). A theory of human motivation. Psychology Review, 50, 370-396.
Maslow, A. H. (1969). The farther reaches of human nature. Journal of Transpersonal Psychology, 1(1),1-9.
Maslow, A. H. (1970). Motivation and personality. New York: Harp and Row.
Maslow A. H. (2012). Toward a psychology of being (3.Baskı) New York, NY: Wiley. (Orijinal basım 1962)
Mc Graw Hill. (2015). Aklımın Aklı: Psikoloji. (Çev. Çenesiz, G. ve Dikmen, A.; Ed. Durak, M. Durak, E.Ş. ve Kocatepe, U.). Nobel Yayın Dağıtım, Ankara
McLeod S. (2014). Maslow’s hierarchy of needs. http://www.simplypsychology.org/maslow. Erişim 25 Ocak 2015.
Merter, M. (2013). Dokuz Yüz Katlı İnsan / Tasavvuf ve Benötesi Psikolojisi. Kaknüs Yayınları, İstanbul.
Ormrod, E. J. (2015). Motivasyon ve Duygulanım. (Çev. Gazioğlu, G.) (Öğrenme Psikolojisi, Çev., Ed. Baloğlu M.), Nobel yayıncılık, Ankara.
Özdemir, O., Özdemir, P. G., Kadak, M. T. ve Nasıroğlu, S. (2012). Personality development. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry, 4(4), 566-589.
Petersen, E., Fiske, A. P. ve Schubert, T. W. (2019). The role of social relational emotions for human-nature connectedness. Frontiers in Psychology, 10, 2759.
Plotnik, R. (2009). Psikoloji’ye Giriş. (Çev. Geniş, T.). Kaknüs Yayınları, İstanbul.
Ryan, R. ve Deci, E. (2000). Self-Determination Theory and The facilitation of intrinsic motivation, social development and well- being. American Psychologist, 55(1), 68-78.
Schultz, D. P. ve Schultz, S. E. (2007). Modern Psikoloji Tarihi, (Çev. Aslay, Y.). İstanbul: Kaknüs Yayınları.
Singh, A. (2023). 15 Characteristics of a Self-Actualized Person. https://www.calmsage.com/self-actualization-characteristics/
Uzunoğlu, S. (2006). Kişiliğin Deşifresi. Morpa, İstanbul.
Tay, L. ve Diener, E. (2011). Needs and subjective well-being around the world. Journal of Personality and Social Psychology, 101(2), 354.
Yazgan İnanç, B. ve Yerlikaya, E. E. (2021). Kişilik Kuramları. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
Yetiş, M. A. (2010). Abraham Maslow, gereksinimler ve sıradüzeni. Yeditepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Kamu Yönetimi Bölümü. http://www.maliyetis.com/wp-content/uploads/2010/04/AbrahamMaslow1.pdf
