Erik Erikson: Kimlik Kuramı
Özet
Bu bölümde, Erik Erikson’un geliştirdiği kimlik kuramı kapsamında bireyin yaşam boyu gelişimi, sekiz psikososyal aşama çerçevesinde açıklanmıştır. Freud’un görüşlerinden yola çıkarak ancak sosyal faktörleri daha fazla ön plana çıkararak geliştirdiği bu kuram, bireyin kimliğini krizler ve çatışmalar yoluyla şekillendirdiğini savunmaktadır.
Bebeklikten yaşlılığa kadar her dönemde birey, güven-güvensizlik, kimlik kazanma-rol karmaşası, üretkenlik-durgunluk gibi temel çatışmalarla karşılaşır. Bu kurama göre söz konusu krizler doğru yönetildiğinde birey sağlıklı bir kimlik geliştirirken, başarısızlık durumunda psikososyal problemler yaşamaktadır. Özellikle ergenlik dönemi, kimlik oluşumunun en kritik aşamalarından biri olarak kabul edilmektedir.
Erikson’un kimlik kuramı, insan gelişimini sadece bireysel değil, sosyal bir bağlam içinde ele alır. Kültür, çevre ve sosyal destek mekanizmaları, bireyin kimlik oluşum sürecini etkileyen önemli faktörlerdir. Kimlik gelişiminin yaşam boyu süren bir süreç olduğu fikri, Erikson’un psikoloji literatürüne en büyük katkılarından biri olarak kabul edilir.
Referanslar
Benson, N. (2012). The psychology book. DK Publishing.
Burger, Jerry M. (1986). Personality (4. Baskı). Brooks/Cole Publishing Company.
Can, G. (2016). Kişilik gelişimi. B. Yeşilyaprak (Ed.), Eğitim psikolojisi gelişim-öğrenme öğretim (16. Baskı, s. 125-163) içinde. Pegem Akademi.
Elkind, D. ve Dönmez, A. (2019). Erik Erikson: İnsanda gelişimin sekiz evresi. University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 12(1), 27-38.
Erikson, E. H. (1959). ldentity and the life eyde. Psychological issues (Monograph No.l). NewYork: lnternational Univer¬sities Press.
Erikson, E. H. (1968). Identity. Youth and crisis. New York: Norton.
Erikson, E. H. (1977). Toys and reasons: Stages in the ritualization of experience. W. W.Norton & Company.
Erikson, E.H. (1993). Childhood and society, New York: W. W. Norton & Company.
Erikson, E. H. (2018). İnsanın sekiz evresi. (Çev. G. Akkaya). İstanbul: Okuyan Us Yayınları.
Ewen, R. B. (1998). An introduction to theories of personality. New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates, Inc., Publishers.
Feist, J. ve Feist, G. J. (2006). Theories of personalit. New York: McGraw-Hill.
Friedman, Lawrence Jacob (2000). Identity's architect: A biography of Erik H. Erikson. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.
Geçtan, E. (2017). Psikanaliz ve sonrası. Metis Yayınları.
Miller, P. H. (2017). Gelişim psikolojisi kuramları (2. baskı). (B. Onur, Çev. Ed.). İmge Kitabevi.
Monte, C. (1999) Beneath the mask: An introduction to theories of personality. Fort Worth: Harcourt Brace College Publications.
Santrock, J.W. (2016). Yaşam boyu gelişim: Gelişim psikolojisi (Çev. Edt. G. Yüksel). Nobel Yayıncılık.
Senemoğlu, N. (2020). Gelişim, öğrenme ve öğretim. Anı Yayıncılık.
Slavin, R. E. (1984). Compenent building: A strategy for research based ınstructional improvement. Elementary School Journal, 84, 255-269.
Stevens, R. (1983). Erik Erikson: An Introduction New York: St. Martin's Press.
Wilkinson-Ryan, T., & Westen, D. (2000). Identity Disturbance in Borderline Personality Disorder: An Empirical Investigation. American Journal of Psychiatry, 157(4), 528–541.
Wrightsman, Lawrence S. (1994). Adult personality development: Theories and concepts (1.baskı). Sage Publications, Inc. Thousand Oaks, CA.
Yazgan-İnanç, B. ve Yerlikaya, E. E. (2008). Kişilik kuramları. Ankara: Pegem Akademi.
