Flor
Özet
Flor eksikliği durumunda bir sorun görülmese bile diş sağlığı için önemli olan bir elementtir. Bir mikro besin maddesi ve eser element olarak sınıflandırılır. Optimal florür kullanımı dozu yayınlar ve çalışmalarla belirlenmiştir. Diş sağlığı için topikal kullanımı önerilmekte olup, sistemik florür kullanımı tartışmalıdır. İlk süt dişlerinin çıkmasından itibaren florürlü diş macunlarının kullanımı çocuklar için önerilmektedir. Daha önceden bazı ülkelerde içme sularına florür eklenirken, günümüzde pek çok ülke bu uygulamadan vazgeçmiştir. Florürün yüksek dozlarda alınması akut ve kronik toksik etkilere yol açabilir; akut zehirlenme gastrointestinal, nöromüsküler ve kardiyovasküler sistemleri etkilerken, kronik maruziyet kemiklerde florozis, organ hasarı ve bilişsel gelişim bozukluklarına neden olabilir. Dental florozis ise diş minesinde kalıcı hasarlara yol açan bir komplikasyondur.
Referanslar
Avcı B, Baysal SU, Gökçay G. Çocuklarda flor kullanımının yarar ve zararlarının değerlendirilmesi. The Journal of the Child. 2014;9(1):8–15.
Lubojanski A, Piesiak-Panczyszyn D, Zakrzewski W. at al. The safety of fluoride compounds and their effect on the human body—a narrative review. Materials (Basel). 2023;16(3):1242. doi: 10.3390/ma16031242.
Dhar V, Bhatnagar M. Physiology and toxicity of fluoride. Indian Journal of Dental Research. 2009; 20:350. doi:10.4103/0970-9290.57379.
Beyhan M. Atık çamurlar ve doğal malzemeler ile sulardan florür iyonu gideriminin araştırılması [doktora tezi]. İstanbul: YTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü; 2003.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO). Fluoride in drinking-water. 2019. Erişim adresi: https://www.who.int/publications/i/item/9789241563192. (Erişim tarihi: 16.01.2025)
Olczak-Kowalczyk D, Borysewicz-Lewicka M, Adamowicz-Klepalska B, et al. Consensus statement of Polish experts on individual caries prevention with fluoride in children and adolescents. Nowa Stomatol. 2016; 21:47–73. doi: 10.5604/14266911.1199068
Türk Pedodonti Derneği. Florür durum güncelleme raporu. 2019. Erişim adresi: https://www.tdb.org.tr/ekler/Florur_Durum_Raporu_2019.pdf. (Erişim tarihi: 16.01.2025)
American Dental Association (ADA). Topical fluoride clinical practice guideline. 2021. Erişim adresi: https://www.ada.org/resources/research/science-and-research-institute/evidence-based-dental-research/topical-fluoride-clinical-practice-guideline. (Erişim tarihi: 16.01.2025)
Ellwood R, Fejerskov O, Cury JA, Clarkson B. Fluorides in caries control. In: Fejerskov O, Kidd E, eds. Dental Caries: The Disease and Its Clinical Management. 2nd ed. Blackwell, Munksgaard; 2008:288–323. doi:10.1002/9781444308230.ch13.
Neenan EM, Easley MW, Ruiz M. Water fluoridation. In: Harris NO, Garcia-Godoy F, eds. Primary Preventive Dentistry. 6th ed. 2004:181–240. doi:10.1002/9781118668881.
Featherstone JD. Prevention and reversal of dental caries: Role of low-level fluoride. Community Dentistry and Oral Epidemiology. 1999;27(1):31–40. doi:10.1111/j.1600-0528.1999.tb02087.x.
Beighton D, Hayday H. The effects of fluoride on the growth of oral streptococci. Microbios. 1980;27(108):117–24. doi:10.1080/16000880.1980.11745529.
Toumba KJ, Twetman S, Splieth C, et al. Guidelines on the use of fluoride in paediatric dentistry. European Archives of Paediatric Dentistry. 2019; 20:507–16. doi:10.1007/s40368-019-00446-8.
Sato H, Tanno K, Muro-oka G, Itai K. Serum ionic fluoride concentrations are significantly decreased after treatment with alendronate in patients with osteoporosis. Clinical Chimica Acta. 2011; 412:2146–9. doi: 10.1016/j.cca.2011.06.021.
Akiniwa K. Re-examination of acute toxicity of fluoride. Fluoride. 1997; 30:89–104. doi:10.1111/j.1600-0528.1999.tb02087.x.
Gabuda SP, Gaidash AA, Kozlova SG, Allan NL. Structural forms of fluorides in bone tissue of animals under chronic fluoride intoxication. Journal of Structural Chemistry. 2006; 47:258–66. doi:10.1007/s10947-006-0123-9.
Niu R, Chen H, Manthari RK, et al. Effects of fluoride on synapse morphology and myelin damage in mouse hippocampus. Chemosphere. 2018; 194:628–33. doi: 10.1016/j.chemosphere.2017.12.013.
Dec K, Lukomska A, Baranowska-Bosiacka I, et al. Pre- and postnatal exposition to fluorides induce changes in rats liver morphology by impairment of antioxidant defense mechanisms and COX induction. Chemosphere. 2018; 211:112–9. doi: 10.1016/j.chemosphere.2018.07.029.
Inkielewicz I, Czarnowski W, Krechniak J. Determination of fluoride in soft tissues. Fluoride. 2003; 36:16–20. doi:10.1111/j.1600-0528.2003.tb02087.x.
Choi AL, Sun G, Zhang Y, Grandjean P. Developmental fluoride neurotoxicity: A systematic review and meta-analysis. Environmental Health Perspectives. 2012; 120:1362–8. doi:10.1289/ehp.1104912.
Küçükeşmen Ç, Sönmez H. Diş hekimliğinde florun, insan vücudu ve dişler üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi. SDÜ Tıp Fakültesi Dergisi. 2008;15(3):43–53.
Varol E, Varol S. Çevresel bir hastalık olarak florozis ve insan sağlığı üzerine etkisi. TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni. 2010;9(3):233–8.
Dean HT. Classification of mottled enamel diagnosis. Journal of the American Dental Association. 1934; 21:1421–6.
Teotia SPS, Teotia M. Dental caries: A disorder of high fluoride and low dietary calcium interactions. Fluoride. 1994; 27:59–66.
