Vitamin B9 (Folik Asit)
Özet
Folat (vitamin B9), suda çözünen ve memeliler tarafından sentezlenemeyen bir vitamindir. İnsan vücudu folatı üretemediğinden, dışarıdan alınması zorunludur. Bu hayati besin ögesi, DNA ve RNA sentezi, tek karbon metabolizması ve hücre bölünmesi gibi temel biyolojik işlevlerde kritik bir rol oynar. Folat eksikliği; yetersiz beslenme, emilim bozuklukları veya genetik faktörlerden kaynaklanabilir. Ayrıca, kronik hemolitik anemi ve cilt hastalıkları gibi durumlar folat ihtiyacını artırır. Folat eksikliği, nöral tüp defektleri, kardiyovasküler hastalıklar, bilişsel bozukluklar ve büyüme geriliği gibi sağlık sorunlarına yol açabilir. Bebekler ve hamile kadınlar gibi yüksek risk gruplarında eksiklik, yaşam boyu ciddi etkiler bırakabilir. Özellikle gebelik gibi folat ihtiyacının arttığı dönemlerde, yeterli alım ve gerektiğinde takviye yapılması hem bireysel hem de toplumsal sağlık için büyük önem taşır. Toplum sağlığını korumak için yeterli folat alımına dikkat edilmeli, risk grupları belirlenerek gerekirse takviye yapılmalıdır.
Folate (vitamin B9) is a water-soluble vitamin that mammals cannot synthesize and must obtain from external sources. It plays a crucial role in fundamental biological processes, including DNA and RNA synthesis, one-carbon metabolism, and cell division. Folate deficiency may result from inadequate dietary intake, malabsorption disorders, or genetic predisposition. Additionally, conditions such as chronic hemolytic anemia and certain dermatological diseases may increase folate requirements. Folate deficiency has been associated with various adverse health outcomes, including neural tube defects, cardiovascular disease, cognitive impairment, and growth retardation. In high-risk populations, such as infants and pregnant women, deficiency can have long-term consequences. Given the increased folate requirements during pregnancy, ensuring adequate intake and supplementation when necessary is essential for both individual and public health. To promote public health, sufficient folate intake should be prioritized, and targeted supplementation strategies for at-risk populations should be considered.
Referanslar
Scaglione F, Panzavolta G. Folate, folic acid and 5-methyltetrahydrofolate are not the same thing. Xenobiotica. 2014;44(5):480-8.
National Institutes of Health office Dietary Supplements, Folate Fact Sheet For Health Professionals https://ods.od.nih.gov/factsheets/Folate-HealthProfessional/. (Erişim tarihi: 05.01.2025.)
Erdman Jr JW, Macdonald IA, Zeisel SH. Present knowledge in nutrition: John Wiley & Sons; 2012.
Koury MJ, Ponka P. New insights into erythropoiesis: the roles of folate, vitamin B12, and iron. Annu Rev Nutr. 2004;24:105-31.
Lakoff A, Fazili Z, Aufreiter S, et al. Folate is absorbed across the human colon: evidence by using enteric-coated caplets containing 13C-labeled [6S]-5-formyltetrahydrofolate. Am J Clin Nutr. 2014;100(5):1278-86.
Özbey S, Gündüz M. Folat yanıtlı metabolik hastalıklar. In: Kasapkara Ç, editor. Vitamin Yanıtlı Metabolik Hastalıklar. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2023, p.54-61.
Tombakoğlu Albayrak M. Folat metabolizması In: Bör Ö, editor. Türkiye Klinikleri. 1. Baskı. Ankara 2022. p. 35-40.
Daly LE, Kirke PN, Molloy A, Weir DG, Scott JM. Folate levels and neural tube defects: implications for prevention. Jama. 1995;274(21):1698-702.
Ross AC, Caballero B, Cousins RJ, Tucker KL. Modern nutrition in health and disease: Jones & Bartlett Learning; 2020.
Green R. Vitamin B(12) deficiency from the perspective of a practicing hematologist. Blood. 2017;129(19):2603-11.
Bergström L. Nutrient losses and gains in the preparation of foods: NLG project. Food Chemistry. 1996;57(1):77-8.
Czeizel AE, Dudás I, Paput L, Bánhidy F. Prevention of neural-tube defects with periconceptional folic acid, methylfolate, or multivitamins? Annals of Nutrition and Metabolism. 2011;58(4):263-71.
Reynolds E. The neurology of folic acid deficiency. Handbook of clinical neurology. 2014;120:927-43.
U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service [Internet]. Available from: https://fdc.nal.usda.gov/. (Erişim tarihi: 05.01.2025.)
Bailey LB, Stover PJ, McNulty H, et al. Biomarkers of Nutrition for Development-Folate Review. J Nutr. 2015;145(7):1636s-80s.
Dietary Reference Intakes: Thiamin R N, Vitamin B6, Folate, Vitamin B12, Pantothenic Acid, Biotin,, Choline. Institute of Medicine. Food and Nutrition Board. National Academy Press Washington, DC; 1998.
Ilgaz Ş, YARDIM N, Çimen MYB, et al. Türkiye’de besinlerin D vitamini, folik asit ve demir ile zenginleştirilmesi: Sağlık Bakanlığı önerileri. Turkish Journal of Public Health. 2020;18(3):226-48.
Demircioğlu EÖ, Aslan D. Halk Sağlığı Uygulamalarında Gıda Zenginleştirilmesi. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi. 2023;32(1):69-79.
Şenay R, Tufan Taş B, Koç A. Vitamin B12 ve Folat eksikliği nedenleri, klinik bulgular ve tanı. In: Bör Ö, editor. Türkiye Klinikleri2022.
Crider KS, Cordero AM, Qi YP, et al. Prenatal folic acid and risk of asthma in children: a systematic review and meta-analysis. The American journal of clinical nutrition. 2013;98(5):1272-81.
OVALI F. 0-1 Yaş Bebeklerde Vitamin, Mineral ve Eser Element Desteği. Klinik Tıp Pediatri Dergisi. 2018;10(1):1-6.
Güvenç B, Dinçyürek H. Folik Asit Metabolizması ve Eksikliği. In: Yılmaz M, editor. Makrositer Anemiler 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2019. p. 6-8.
Linnebank M, Moskau S, Semmler A, et al. Antiepileptic drugs interact with folate and vitamin B12 serum levels. Annals of neurology. 2011;69(2):352-9.
Halsted CH, Gandhi G, Tamura T. Sulfasalazine inhibits the absorption of folates in ulcerative colitis. New England Journal of Medicine. 1981;305(25):1513-7.
Erduran E. Vitamin B12 ve folat eksikliği tedavisi. In: Bör Ö, editor. Çocuklarda Nütrisyonel Anemiler. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2022. p. 49-53.
Agostoni C, Buonocore G, Carnielli VP, et al. Enteral nutrient supply for preterm infants: commentary from the European Society of Paediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition Committee on Nutrition. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2010;50(1):85-91.
Devalia V, Hamilton MS, Molloy AM. Guidelines for the diagnosis and treatment of cobalamin and folate disorders. Br J Haematol. 2014;166(4):496-513.
Paniz C, Bertinato JF, Lucena MR, et al. A daily dose of 5 mg folic acid for 90 days is associated with increased serum unmetabolized folic acid and reduced natural killer cell cytotoxicity in healthy Brazilian adults. The Journal of nutrition. 2017;147(9):1677-85.
Valera-Gran D, Navarrete-Muñoz EM, Garcia de la Hera M, et al. Effect of maternal high dosages of folic acid supplements on neurocognitive development in children at 4-5 y of age: the prospective birth cohort Infancia y Medio Ambiente (INMA) study. Am J Clin Nutr. 2017;106(3):878-87.
