Kadın Cinsel İşlev Bozukluklarında Hemşirelik Bakımı
Özet
Cinsellik duygu, düşünce ve davranışsal pek çok unsurun karşılıklı şekillenmesinden etkilenen, iki insan arasında uyum içinde, biyolojik, ruhsal, toplumsal yönleri olan özel bir yaşantıdır. Cinsel sağlık, ayrımcılık, şiddet ve zorlama içermeyen keyifli ve güvenli cinsel deneyimler kazanmaktır. Kaliteli cinsellik için olumlu ve saygılı bir yaklaşım gerekmektedir. Pozitif algılanan ve yaşanan cinsellik bireye mutluluk verir.
Cinsel işlev bozuklukları kişilerin yaşam kalitesini düşüren, eşler arasındaki ilişkiyi bozan bir süreçtir. Cinselliğin bozulması, fiziksel sağlığın ve ruhsal iyiliğin yanı sıra aile dinamiklerini ve sosyal sağlığı da olumsuz etkiler. Cinsel yaşamda, cinsel istek ve yanıtta yineleyen bozukluk kadında cinsel memnuniyetsizliği artırır. Kadınların yetiştirildiği ve içinde yaşadığı aile, yakın çevre, toplumsal yapı, gelenek- görenekler ve dini inançlar cinsel tutum ve davranışları etkiler. Bunun yanında menarş, ergenlik, gebelik, doğum, laktasyon ve menopozal dönem gibi gelişimsel yaşam olayların da kadın cinsel sağlığını etkilediği bilinmektedir.
Cinsel memnuniyetin artırılması için sorunların erken dönemde sorgulanması, saptanması ve çözüme ulaştırılması önemlidir. Bu nedenle sağlık profesyonellerinin cinsel sağlık ve danışmanlık konusunda yeterli donanıma sahip olması ve bireylere etkili cinsel danışmanlık yapması önemli bir gerekliliktir. Bireyler bütüncül olarak değerlendirilmeli ve danışmanlığın sınırları belirlenerek profesyonel bir bakış açısı sağlanmalıdır.
Sexuality is a special experience that is characterized by the mutual shaping of many elements such as emotions, thoughts and behaviors and that takes place in harmony between two people, with biological, spiritual and social aspects. Sexual health means having pleasurable and safe sexual experiences that do not involve discrimination, violence or coercion. A positive and respectful approach is necessary for quality sexuality. Sexuality that is perceived and experienced positively makes people happy.
Sexual dysfunction is a process that reduces the quality of life of the individual and disrupts the relationship between spouses. The deterioration of sexuality has a negative impact on family dynamics and social health, as well as on physical health and mental well-being. Recurrent disruptions in sex life, sexual desire and response increase sexual dissatisfaction in women. The family in which women grow up and live, their close circle, social structure, traditions and customs, and religious beliefs influence sexual attitudes and behaviors. It is also known that developmental life events such as menarche, puberty, pregnancy, childbirth, breastfeeding and menopause influence women's sexual health.
In order to increase sexual satisfaction, it is important to question, recognize and solve problems at an early stage. Therefore, it is an important prerequisite that health professionals are adequately equipped in the area of sexual health and sexual counseling and can provide effective sexual counseling to individuals. Individuals should be assessed holistically, the boundaries of counseling should be defined and a professional perspective should be offered.
Referanslar
Güneri SE. Kadın cinsel ve üreme sağlığı. Sevil Ü, Gürkan A. editör. Her Alanda Kadın Olmak. 1.Baskı. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, 2018. p.141-152.
Pyke R, Clayton A. What sexual behaviors relate to decreased sexual desire in women? A review and proposal for end points in treatment trials for hypoactive sexual desire disorder. Sexual Medicine. 2016; 5(2), e73-e83.
Akarsu RH, Beji NK. Kadın cinsel fonksiyon bozuklukları sınıflandırılmasında DSM-V kapsamında yapılan değişiklikler. Androloji Bülteni. 2016; 18(65): 134–137.
Aygin D, Yaman Ö. Kanserli hastalarda cinsellik nasıl değerlendirilmeli? Androloji Bülteni.2017; 19(3): 98-107.
Akdemir A, Aslan E. Alt üriner sistem semptomları ve pelvik organ prolapsuslarında klinik rehberler ve klinikte kullanımı. Türk Hemşireler Derneği Dergisi. 2021; 2(1): 54-65.
Değirmenci F, Yılmaz DV. Bir kadın sağlığı sorunu: Alt üriner sistem semptomları ve hemşirenin rolleri. Koç Üniversitesi Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi. 2020;17(Ek sayı):82-7.
Shifren JL. Overview of sexual dysfunction in females: Epidemiology, risk factors, and evaluation. UpToDate. 2023. https://www.uptodate.com/contents/overview-of-sexual-dysfunction-in-females-epidemiology-risk-factors-and evaluation?search=Female%20sexuality%20&source=search_result&selectedTitle=3~150&usage_type=default&display_rank=3 (Access date: 22/09/2023).
Basson R. Clinical practice. Sexual desire and arousal disorders in women. N Engl J Med. 2006; 354:1497.
Malary M, Pourasghar M, Khani S, ve ark. Psychometric properties of the sexual ınterest and desire inventory-female for diagnosis of hypoactive sexual desire disorder: The Persian version. Iranian Journal of Psychiatry. 2016;11(4): 262-268.
Taylor JF, Rosen RC, Leiblum SR. Self-report assessment of female sexual function: psychometric evaluation of the brief ındex of sexual functioning for women. Archives of Sexual Behavior. 1994;23: 627-643.
Rosen R, Brown C, Heiman J, ve ark. The Female Sexual Function Index (FSFI): a multidimensional self-report instrument for the assessment of female sexual function. Journal of Sex ve Marital Therapy. 2000; 26:191-208.
Aygin D, Eti-Aslan F. Kadın cinsel işlev ölçeğinin Türkçe’ye uyarlaması. Türkiye Klinikleri.2005; 25:393-399.
Rust J. Golombok S. The golombok-rust inventory of sexual satisfaction (GRISS). British Journal of Clinical Psychology. 1985; 24(1): 63-64.
Quirk FH, Heiman JR, Rosen RC, ve ark. Development of a sexual function questionnaire for clinical trials of female sexual dysfunction. Journal of Women s Health & Gender-Based Medicine. 2004; 11: 277-289.
Derogatis LR, Rosen R, Leiblum S, ve ark. The Female Sexual Distress Scale (FSDS): initial validation of a standardized scale for assessment of sexually related personal distress in women. Journal of Sex & Marital Therapy. 2002; 28: 317-330.
McHorney CA, Rust J, Golombok S, ve ark. Profile of female sexual function: a patient-based, international, psychometric instrument for the assessment of hypoactive sexual desire in oophorectomized women. Menopause. 2004;11: 474-483.
Dennerstein L, Lehert P, Dudley E. Short scale to measure female sexuality: adapted from McCoy female sexuality questionnaire. Journal of Sex & Marital Therapy. 2001; 27: 339-351.
Clayton AH, McGarvey EL, Clavet GJ. The changes in sexual functioning questionnaire (CSFQ): Development, reliability, and validity. Psychopharmacology Bulletin. 1197;33:
Meston C, Trapnell P. Development and validation of a five‐factor sexual satisfaction and distress scale for women: The Sexual Satisfaction Scale for Women (SSS‐W). The Journal Of Sexual Medicine. 2005; 2(1): 66-81.
Abay H, Kaplan S. Histerektomi sonrası cinsel sorunların değerlendirilmesinde PLISSIT modelinin kullanılması. Uluslararası Hakemli Hemşirelik Araştırmaları Dergisi. 2017; 11: 184-200.
Tuncer M, Oskay ÜY. Sexual counseling with the PLISSIT Model: A Systematic Review. J Sex Marital Ther. 2022;48(3):309-318.
Ziaei T, Keramat A, Kharaghani R, ve ark. Comparing the effect of extended PLISSIT model and group counseling on sexual function and satisfaction of pregnant women: a randomized clinical trial. J Caring Sci. 2022;11(1):7-14.
Bülbül T. Cinsel fonksiyon bozukluklarında integratif tıp uygulamaları. Journal of Health Sciences. 2017; 26(3):282-286.
Bilge Ç, Oskay Ü. Doğum sonrası dönemde cinsel yaşam. Çetin FC, Çalık KY., editör. Normal doğum ve sonrası dönem. İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevleri, 2018. p. 375-385.
Oakley SH, Liu JW, Crisp CC, Pauls RN. Acupuncture in premenopausal women with hypoactive sexual desire disorder: A prospective cohort pilot study. Sex Med. 2016; 4:176-181.
Hertlein KM, Weeks GR, Gambescia N. Hypoactive sexual desire disorder treatment. Hertlein KM, Weeks GR, Gambescia N, editors. Systemic Sex Therapy. New York, Routledge.2015; pp. 52-85.
McCabe M. Female orgasmic disorder. Hertlein KM, Weeks GR, Gambescia N,editör. Systemic Sex Therapy. New York, Routledge, 2015.
Nappi RE, Tiranini L, Martini E, ve ark. Medical treatment of female sexual dysfunction. Urol Clin North Am. 2022;49(2):299-307.
Koç E, Oskay Ü. Postpartum dönemde cinsellik ve danışmanlık. Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi. 2015; 2(1):15-26.
Reed MA. Female Sexual Dysfunction. Clin Plast Surg. 2022;49(4):495-504.
