Üriner Kontinans ve Hemşirelik Bakımı
Özet
Üriner inkontinans, bireylerin yaşam kalitesini olumsuz etkileyen yaygın bir sağlık sorunudur. Kadınlarda daha sık görülmekte olup yaş, doğum sayısı, obezite ve kronik hastalıklar gibi faktörlerle ilişkilidir. Stres tipi, sıkışma tipi, karma tipi, taşma tipi ve duyarsız tip olmak üzere farklı türleri vardır. Tanı sürecinde işeme fizyolojisinin ve alt idrar yolu fonksiyonlarının değerlendirilmesi önemlidir. Normal işeme, mesane kası, üretra ve sinir sisteminin uyum içinde çalışmasıyla gerçekleşir. Mesane kontrolünün bozulması sonucunda üriner inkontinans ortaya çıkmaktadır. Erkeklerde genellikle prostat hastalıkları sonrası görülürken, kadınlarda pelvik taban kaslarının zayıflaması önemli bir etkendir. Tanıda hasta öyküsü, fizik muayene, mesane günlüğü ve ürodinamik testler kullanılır. Tedavi yaklaşımları konservatif, farmakolojik ve cerrahi olarak sınıflandırılır. Konservatif tedavide mesane eğitimi, pelvik taban kas egzersizleri ve yaşam tarzı değişiklikleri önerilir. Farmakolojik tedavide antimuskarinikler ve β3 agonistler kullanılır. Cerrahi tedavi seçenekleri arasında orta üretral askılar ve yapay idrar sfinkterleri yer alır. Bakım ürünleri arasında idrar kaçırma pedleri, cilt koruyucu bariyer kremler ve idrar tutucu cihazlar yer alır. Hemşireler, hastaların fiziksel ve psikososyal ihtiyaçlarını değerlendirerek uygun bakım planları oluşturur, inkontinans yönetiminde eğitim ve danışmanlık sağlar. Cilt bütünlüğünü korumak, enfeksiyonları önlemek ve hasta konforunu artırmak için hijyen uygulamaları büyük önem taşır. Hemşirelik bakımı, hastaların günlük yaşam aktivitelerini sürdürebilmelerini destekleyerek yaşam kalitelerini iyileştirmeyi amaçlar.
Referanslar
Mostafaei H, Sadeghi-Bazargani H, Hajebrahimi S, et al. Prevalence of female urinary incontinence in the developing world: A systematic review and meta-analysis-A Report from the Developing World Committee of the International Continence Society and Iranian Research Center for Evidence Based Medicine. Neurourol Urodyn. 2020;39(4):1063-1086. doi:10.1002/nau.24342
Smiles FB, Mazzei LG, Lopes LC, et al. Critical appraisal of clinical practice guidelines for treatment of urinary incontinence: Protocol for a systematic review correction appears. Medicine (Baltimore). 2019;98(35): e17085. doi: 10.1097/MD.0000000000017085.
Bulgak M, Aydın Avcı İ. yaşlı hastalarda üriner inkontinans farkındalığı ve etkileyen faktörler ile üriner inkontinansla baş etme yöntemleri. Journal of Nursology. 2022;25(1):1-6. doi:10.54614/JANHS.2022.729980
Kıskaç N, Kıskaç M. Kadınlarda Üriner ınkontinans çeşitleri ve sıklığının belirlenmesi. Bezmialem Science.2024; 12(2):180-184. doi: 10.14235/bas.galenos.2023.03274.
Cobley J, Wyndaele M, Hashim H. Pathophysiology of urinary incontinence. Surgery (Oxford). 2023; 41(5):265-271.
Karakarçayıldız A, Uysal E, Saraç ZF. Üriner inkontinans. Savaş S, Kılavuz A, editörler. Multidisipliner Bakış Açısıyla Geriatrik Sendromlar. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2023. p.75-80.
Olagundoye O, Odusanya B, Kung JY, Gibson W, Wagg A. A scoping review of risk factors for urinary incontinence in older men. BMC Geriatr. 2023;23(1):534. doi:10.1186/s12877-023-04249-7
Pang H, Lv J, Xu T, et al. Incidence and risk factors of female urinary incontinence: a 4-year longitudinal study among 24 985 adult women in China. BJOG. 2022;129(4):580-589. doi:10.1111/1471-0528.16936
Yıldız, Ş., Turan, Z.Üriner inkontinansı olan kadınlarda hemşirelik yaklaşımları. Sakarya Üniversitesi Holistik Sağlık Dergisi. 2021; 4(3):155-166. doi:10.54803/sauhsd.1017030
Gacci M, Sakalis VI, Karavitakis M, et al. European Association of Urology Guidelines on Male Urinary Incontinence. Eur Urol. 2022;82(4):387-398. doi: 10.1016/j.eururo.2022.05.012
Shaw NM, Breyer BN, Walter LC, et al. How older men live with stress urinary incontinence: Patient experience and navigation to treatment. Neurourol Urodyn. 2024;43(1):11-21. doi:10.1002/nau.25325
Çeçen D, Yılmaz E, Muezzinoglu T, Kara H, Baslı AA, Mutlu S, et al. Prostat cerrahisi geçiren hastalarda üriner inkontinans ve yaşam kalitesi. 2021;4(3):133-9.
Dökmeci F. Kadınlarda izlenen üriner inkontinans: uluslararası kılavuzlar ışığında güncel yönetim. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası. Aralık 2017;70(3):187-193. doi:10.1501/Tipfak_0000000985
Nambiar AK, Arlandis S, Bø K, et al. European Association of Urology Guidelines on the diagnosis and management of female non-neurogenic lower urinary tract symptoms. part 1: diagnostics, overactive bladder, stress urinary incontinence, and mixed urinary incontinence. Eur Urol. 2022;82(1):49-59. doi: 10.1016/j.eururo.2022.01.045
Korkut Z, Türen Demir E, Toprak Çelenay Ş. Pelvik organ prolapsusu olan kadınlarda pelvik taban kas fonksiyonları ile prolapsus semptomları ve cinsel fonksiyon arasındaki ilişki: pilot çalışma. JETR. 2022;9(2):118-24.
Schulten SFM, Claas-Quax MJ, Weemhoff M, et al. Risk factors for primary pelvic organ prolapse and prolapse recurrence: an updated systematic review and meta-analysis. Am J Obstet Gynecol. 2022;227(2):192-208. doi: 10.1016/j.ajog.2022.04.046
Ali HTO, Alqahtani SAS, Alqahtani MSS, Alasiri SA, Mgbel AS, Alasmre FAA, et al. Urinary complications among women with cystoceles: a systematic review. Int J Pharm Res Allied Sci. 2022;11(1):121-8. doi:10.51847/YJIK2qZ5Wi
Makajeva J, Watters C, Safioleas P. Cystocele. [Updated 2022 Oct 17]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK564303/
Weber MA, Kleijn MH, Langendam M, Limpens J, Heineman MJ, Roovers JP. Local Oestrogen for Pelvic Floor Disorders: A Systematic Review. PLoS One. 2015;10(9):e0136265. Published 2015 Sep 18. doi: 10.1371/journal.pone.0136265
Özdedeli K, Yüksel İ. Kadın üretra hastalıkları. Turkiye Klinikleri J Urology-Special Topics. 2012;5(4):41-50.
Ivarsson LB, Lindström BE, Olovsson M, Lindström AK. Treatment of urethral pain syndrome (UPS) in Sweden. PLoS One. 2019;14(11): e0225404. doi: 10.1371/journal.pone.0225404
Clinic C. Urethral syndrome 2022. Available from: https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/24300-urethral-syndrome
Streltsova O, Kuyarov A, Molvi MSAM, et al. New approaches in the study of the pathogenesis of urethral pain syndrome. diagnostics (basel). 2020;10(11):860. doi:10.3390/diagnostics10110860
Chowdhury, Mashrin L., et al. Urethral pain syndrome: a systematic review. Current Bladder Dysfunction Reports.2019; 14: 75-82.
Fornari A, Gressler M, Murari JCL. Urethral prolapse: a case series and literature review. J Obstet Gynaecol India. 2020;70(2):158-162. doi:10.1007/s13224-019-01288-2
Kacimi, S.E.O., Aloulou, M., Naoum, R. et al. Conservative approach for the treatment of urethral prolapse in children: case report and literature review of 278 pediatric cases. Afr J Urol. 2021; 27:153. doi:10.1186/s12301-021-00256-5
Rahn DD, Good MM, Roshanravan SM, Shi H, Schaffer JI, Singh RJ, et al. Effects of preoperative local estrogen in postmenopausal women with prolapse: a randomized trial. J Clin Endocrinol Metab. 2014;99(10):3728-36
Homma Y, Akiyama Y, Tomoe H, et al. Clinical guidelines for interstitial cystitis/bladder pain syndrome. Int J Urol. 2020;27(7):578-589. doi:10.1111/iju.14234
Soylu Çakmak F, Oskay Ü. Kadınlarda interstisyel sistit/ağrılı mesane sendromu ve hemşirelik yaklaşımı. SBÜHD. 2022;4(3):147-152. doi:10.48071/sbuhemsirelik.1132491
Clemens JQ, Erickson DR, Varela NP, Lai HH. Diagnosis and treatment of interstitial cystitis/bladder pain syndrome. J Urol. 2022;208(1):34-42. doi:10.1097/JU.0000000000002756
Hanno PM, Erickson D, Moldwin R, Faraday MM; American Urological Association. Diagnosis and treatment of interstitial cystitis/bladder pain syndrome: AUA guideline amendment. J Urol. 2015;193(5):1545-1553. doi: 10.1016/j.juro.2015.01.086
Babin CP, Catalano NT, Yancey DM, et al. Update on overactive bladder therapeutic Options. Am J Ther. 2024;31(4): e410-e419. doi:10.1097/MJT.0000000000001637
Cilluffo S, Terzoni S, Destrebecq A, Lusignani M. Efficacy, effectiveness, usability and acceptability of devices for female urinary incontinence: A scoping review. J Clin Nurs. 2023;32(13-14):3361-3377. doi:10.1111/jocn.16457
Newman DK, Fader M, Bliss DZ. Managing incontinence using technology, devices, and products: directions for research. Nurs Res. 2004;53(6 Suppl):S42-S48. doi:10.1097/00006199-200411006-00007
Goris, Ashleigh et al. “Quick to Wick: External female catheters and urinary catheter utilization.” American Journal of Infection Control.2020; 48.
Long A, Edwards J, Worthington J, et al. Clinical evaluation of a prototype underwear designed to detect urine leakage from continence pads. J Wound Ostomy Continence Nurs. 2015;42(6):632-639. doi:10.1097/WON.0000000000000178
Alam PA, Huang JC, Clark BA, Burkett LS, Richter LA. A Cost analysis of ıcon reusable underwear versus disposable pads for mild to moderate urinary ıncontinence. female Pelvic Med Reconstr Surg. 2020;26(9):575-579. doi:10.1097/SPV.0000000000000607
Moore KH, Allen W, Parkin K, Beaupeurt F, Chan C, Chen Z. Efficacy and patient acceptability of the continence dish. Int Urogynecol J. 2022;33(5):1199-1205. doi:10.1007/s00192-021-04969-7
Newman DK. Intermittent Self-catheterization patient education checklist. 2021;41(2)
Aykut Z, Van Gıersbergen MY. Yetişkinlerde temiz aralıklı üretral kateterizasyon: kanıta dayalı uygulamalar. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi.2023; 7(2), 428-439. Doi:10.46237/amusbfd.1140689
Orhan BN, Gezginci E, Göktaş, S. Üriner inkontinans ilişkili dermatit ve hemşirelik yaklaşımı. Sağlık Akademisyenleri Dergisi. 2023; 10(4): 696-700. doi: 10.52880/sagakaderg.1296332
Akşit Akıncı N, Özhan Elbaş N, Akıncı S. Stres üriner inkontinans tanısı alan kadınlara verilen eğitimin yaşam kalitesine etkisinin incelenmesi. 2017;9(2). doi: 10.5336/nurses.2015-49520
Steenstrup B, Lopes F, Cornu JN, Gilliaux M. Cognitive-behavioral therapy and urge urinary incontinence in women. A systematic review. Int Urogynecol J. 2022;33(5):1091-1101. doi:10.1007/s00192-021-04989-3
Bakan AB, Aslan G, Yıldız M. (2020). Effects of the training given to older adults on urinary ıncontinence. Ageing International,.46:324-336.
Urology Care Foundation. Incontinence, a patient's guide. 2016. Available from: https://www.urologyhealth.org/healthy-living/urology-care-podcast/bladder-control-podcasts/incontinence-a-patients-guide.
Berke C, Conley MJ, Netsch D, et al. Role of the wound, ostomy and continence nurse in continence care: 2018 update. J Wound Ostomy Continence Nurs. 2019;46(3):221-225. doi:10.1097/WON.0000000000000529
Wound, Ostomy and Continence Nurses Society Task Force. Wound, Ostomy, and Continence Nursing: Scope and Standards of WOC Practice, 2nd Edition: An Executive Summary. J Wound Ostomy Continence Nurs. 2018;45(4):369-387. doi:10.1097/WON.0000000000000438
Başgöl Ş, Kızılkaya Beji N. Kontinans hemşirelerinin gelişen rollerinin uluslararası düzeyde irdelenmesi. F.N. Hem. Derg, 2015; 23(3): 224-230.doi:10.17672/fnhd.89654
Öz Ö, Altay B. Üriner inkontinans risk faktörleri ve hemşirelik yaklaşımı. Ann Health Sci Res. 2017;6(1):34-37.
