Böbrek Kanseri ve Hemşirelik Bakımı
Özet
Böbrek kanseri, erken teşhisi zor ve tedavi sürecinde istenmeyen etkileri yüksek ancak doğru tedavi ve bakım süreçleriyle sağ kalım oranlarının artırılabildiği bir kanser türüdür. Üriner sistem kanserleri arasında üçüncü sırada yer alan bu hastalık, en sık 40-70 yaş arasındaki bireylerde ve çoğunlukla erkeklerde daha sık görülür. Böbrek kanserinin gelişiminde genetik faktörlerin yanı sıra sigara kullanımı, obezite, hipertansiyon, çevresel maruziyetler ve mesleki riskler gibi çeşitli etkenler rol oynamaktadır. Çoğunlukla ileri evrelerde belirti görülmekte, bu nedenle tanı genellikle rastlantısal olarak konulmaktadır. Tanı sürecinde genellikle ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans görüntüleme kullanılmaktadır. Böbrek kanseri tedavisi, hastalığın evresine ve hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak cerrahi müdahaleler (radikal veya parsiyel nefrektomi), hedefe yönelik tedaviler, immünoterapi, radyoterapi ve kemoterapi gibi çeşitli yaklaşımları içermektedir. Cerrahi, metastatik olmayan vakalarda en etkili yöntemlerden biri olup, ileri evre hastalarda sistemik tedaviler ön plandadır. Tedavi sürecinde gelişebilecek yan etkilerin yönetimi ve hasta bakımının etkin bir şekilde sürdürülmesi büyük önem taşımaktadır. Hemşirelik bakımı, hastaların semptom yönetimi, psikososyal destek, eğitim ve palyatif bakım süreçlerini kapsayan bütüncül bir yaklaşımı gerektirir. Hemşireler, hastaların gereksinimlerini belirleyerek uygun girişimleri uygulamak, tedaviye uyumu artırmak, olası komplikasyonları önlemek ve hasta yakınlarını sürece dahil etmekten sorumludur. Bu kapsamda, hemşirelerin bilimsel ve kanıta dayalı bakım uygulamalarını benimseyerek hastaların yaşam kalitesini iyileştirmeye yönelik multidisipliner bir yaklaşım sergilemesi gerekmektedir.
Kidney cancer is a type of cancer that is difficult to diagnose early and has significant adverse effects during the treatment process. Still, survival rates can be improved with the proper treatment and care processes. This disease, which ranks third among urinary system cancers, is most common in individuals between the ages of 40-70 and is mostly seen in men. In addition to genetic factors, various factors such as smoking, obesity, hypertension, environmental exposures, and occupational risks play a role in the development of kidney cancer. Symptoms are mostly seen in advanced stages, so the diagnosis is usually coincidentally. Ultrasonography, computerized tomography, and magnetic resonance imaging are usually used in the diagnosis process. Kidney cancer treatment includes various approaches such as surgical interventions (radical or partial nephrectomy), targeted treatments, immunotherapy, radiotherapy, and chemotherapy, depending on the stage of the disease and the general health status of the patient. Surgery is one of the most effective methods in non-metastatic cases, and systemic treatments are at the forefront in advanced-stage patients. Management of possible side effects during the treatment process and effective maintenance of patient care are of great importance. Nursing care requires a holistic approach that includes symptom management, psychosocial support, education, and palliative care processes. Nurses are responsible for determining the needs of patients and implementing appropriate interventions, increasing compliance with treatment, preventing possible complications, and involving the patient's relatives in the process. In this context, nurses need to adopt scientific and evidence-based care practices and adopt a multidisciplinary approach to improve the quality of life of patients.
Referanslar
Ayoğlu T, Özbaş A. Böbrek Kanseri. Can G, editör. Onkoloji Hemşireliği. 2. Baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2020, p.885-895.
Kavala A, Yıldırım D. Böbrek kanseri ve hemşirelik yönetimi. Nefroloji Hemşireliği Dergisi. 2023; 18(1): 37-44.
TTOD, Türk Tıbbi Onkoloji Derneği. Böbrek kanseri tipleri nelerdir? https://www.kanser.org/saglik/toplum/kanser-turleri-alt-kategori/bobrek-kanseri-tipleri-nelerdir (Erişim tarihi: 15/04/2024).
Motzer RJ, Jonasch E, Boyle S, ve ark. NCCN Guidelines insights: kidney cancer, version 1.2021: Featured updates to the NCCN Guidelines. Journal of the National Comprehensive Cancer Network. 2020; 18(9): 1160-1170.
Lipworth L, Morgans AK, Edwards TL, ve ark. Renal cell cancer histological subtype distribution differs by race and sex. BJU International. 2016; 117(2): 260-265.
Leibovich BC, Lohse CM, Crispen PL, ve ark. Histological subtype is an independent predictor of outcome for patients with renal cell carcinoma. The Journal of Urology. 2010; 183(4): 1309-1316.
NCI, National Cancer Institute. Surveillance, epidemiology, and end results program. cancer stat facts: Kidney and renal pelvis cancer. http://seer.cancer.gov/statfacts/html/kidrp.html (Access date: 10/04/2024).
ACS, American Cancer Society What is kidney cancer?. https://www.cancer.org/cancer/types/kidney-cancer/about/what-is-kidney-cancer.html (Access date: 17/04/2024).
Patel P and Srinivas S. Epidemiology of renal cell carcinoma. Lara P, Jonasch E, eds. Kidney Cancer Principles and Practice. London New York: Springer Heidelberg Dordrecht, 2012, p.3-17.
ACS, American Cancer Society. Risk factors for kidney cancer. https://www.cancer.org/cancer/types/kidney-cancer/causes-risks-prevention/risk-factors.html (Erişim Tarihi: 15/04/2024).
Yürük E, Germiyanoğlu C, Kadıoğlu A. Böbrek Kanserleri. Tıp Fakültesi Öğrencileri için Üroloji Ders Kitabı, 2021, p.155-162.
Ateş F, Dursun F. Böbrek tümörleri: insidans, etiyoloji ve risk faktörleri. Erturhan S, Akın Y, editör. Üroonkoloji El Kitabı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2018, p. 49-56.
Ljungberg B, Cowan NC, Hanbury DC, ve ark. EAU Guidelines on renal cell carcinoma: The 2010 update. European Urology. 2010; 58(3): 398-406.
Bozlu, M. Renal hücreli karsinom epidemiyolojisi, etiyolojisi, risk faktörleri. Türkeri HL, editör. Üroonkoloji Kitabı. 1.Baskı. Ankara, 2007, p. 909-912.
TTOD, Türk Tıbbi Onkoloji Derneği. Böbrek kanseri nedenleri/risk faktörleri nelerdir? https://www.kanser.org/saglik/toplum/kanser-turleri-alt-kategori/bobrek-kanseri-nedenleri-risk-faktorleri-nelerdir (Erişim tarihi: 15/04/2024).
Wood LS. Renal Cancer. Yarbro CH, Wujcik D, Gobel BH, eds. Cancer Nursing. 7th ed. Sudbury: Jones and Barlett Publishers. 2011, p.1634-1649.
Balcı U. Böbrek tümörleri klinik görünüm, tanı ve evreleme. Erturhan S, Akın Y, editör. Üroonkoloji El Kitabı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2018, p.57-64.
Cinque A, Vago R, Trevisani F. Circulating RNA in kidney cancer: What we know and what we still suppose. Genes (Basel). 2021;12(6): 835.
ACS, American Cancver Society (2020). Can kidney cancer be found early?. https://www.cancer.org/cancer/types/kidney-cancer/detection-diagnosis-staging/detection.html (Erişim Tarihi: 17/04/2024).
ACS, American Cancer Society. Kidney cancer early detection, diagnosis, and staging. https://www.cancer.org/content/dam/CRC/PDF/Public/8661.00.pdf (Access date: 15/04/2024).
You D, Choi SY, Ryu J, ve ark. Surgical consideration in renal tumors. Mukul K, Divatia MK, Ozcan A, Guo CC, Ro JY, eds. Kidney Cancer. Switzerland: Springer Nature, 2020, p.3-21. ISBN 978-3-030-28333-9 (eBook). doi:10.1007/978-3-03028333-9.
Lekili M. Böbrek tümörleri için tarama programları var mı? Gerekir mi? Üroonkoloji Bülteni. 2010; (3): 37-39.
TTOD, Türk Tıbbi Onkoloji Derneği. Böbrek kanseri tanısı nasıl konur? https://www.kanser.org/saglik/toplum/kanser-turleri-alt-kategori/bobrek-kanseri-tanisi-nasil-konur (Erişim tarihi: 15/04/2024).
ACS, American Cancer Society. Kidney cancer stages. https://www.cancer.org/cancer/kidney-cancer/detection-diagnosis-staging/staging.html (Erişim Tarihi: 17/04/2024).
TTOD, Türk Tıbbi Onkoloji Derneği. Böbrek kanserinde Fuhrman derecelendirmesi https://www.kanser.org/saglik/toplum/kanser-turleri-alt-kategori/bobrek-kanserinde-fuhrman-derecelendirmesi (Erişim tarihi: 15/04/2024).
Moch, H. WHO-ISUP-graduierungssystem für nierenkarzinome. Der Pathologe. 2016; 4(37): 355-360.
EAU, European Association of Urology. What you should know about grading in RCC: Fuhrman grade has been replaced by the new ISUP classification. https://kidney.uroonco.uroweb.org/report/what-you-should-know-about-grading-rcc-fuhrman-grade-has-been-replaced-new-isup-classification/ (Erişim Tarihi: 10/04/2024).
Kazaz İO, Teoman AS. Böbrek tümörleri: prognoz ve hasta takibi. Erturhan S, Akın Y. editör. Üroonkoloji El Kitabı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2018, ss. 113-119
Sinibaldi VJ, Pratz CF, Yankulina O. Kidney cancer: toxicity management, symptom control and palliative care. J Clin Oncology. 2018; 36: 3632-3638.
ACS, American Cancer Society. Kidney cancer treatment. https://www.cancer.org/cancer/types/kidney-cancer/treating.html (Erişim Tarihi: 17/04/2024).
O'Dea A, Gedye C, Jago B, ve ark. Identifying the unmet supportive care needs of people affected by kidney cancer: A systematic review. J Cancer Surviv. 2021; (1): 1-17.
Moldawer NP, Wood LS. The critical role of the oncology nurse as a partner in the management of patients with advanced kidney cancer: Toxicity management, symptom control and palliative care. Cancer J. 2020; 26(5): 460-463.
ACS, American Cancer Society. Targeted drug therapy for kidney cancer. https://www.cancer.org/cancer/types/kidney-cancer/treating/targeted-therapy.html (Erişim Tarihi: 10/04/2024).
Santoni M, Massari F, Di Nunno V, ve ark. Immunotherapy in renal cell carcinoma: latest evidence and clinical implications. Drugs in Context. 2018; 7: doi: 10.7573/dic.212528.
Géczi L, Nagyiványi K, Maráz A. Immunotherapy of renal cell cancer. Magy Onkol. 2017; 61(2): 126-131.
ACS, American Cancer Society. Immunotherapy for kidney cancer. https://www.cancer.org/cancer/types/kidney-cancer/treating/immunotherapy.html (Erişim Tarihi: 10/04/2024).
Cosmai L, Pirovano M, Re Sartò GV, ve ark. Immunotherapy in kidney cancer: How it has changed and what are the challenges for the nephrologist-focus on pembrolizumab. G Ital Nefrol. 2021; 38(5): https://giornaleitalianodinefrologia.it/en/tag/tumore-del-rene/
Martini A, Fallara G, Pellegrino F, ve ark. Neoadjuvant and adjuvant immunotherapy in renal cell carcinoma. World J Urol. 2021; 39(5): 1369-1376.
Deleuze A, Saout J, Dugay F, ve ark. Immunotherapy in renal cell carcinoma: The future is now. Int J Mol Sci. 2020; 21(7): 2532.
Hasanov E, Gao J, Tannir NM. The immunotherapy revolution in kidney cancer treatment: Scientific rationale and firstgeneration results. Cancer J. 2020; 26(5): 419-431.
Hammers H. Immunotherapy in kidney cancer: The past, present, and future. Curr Opin Urol. 2016; 26(6): 543-547.
Ferrell BR, Temel JS, Temin S, ve ark. Integration of palliative care into standard oncology care: American Society of Clinical Oncology clinical practice guideline update. J Clin Oncol. 2017; 35: 96-112.
Salins N, Ramanjulu R, Patra L, ve ark. Integration of early specialist palliative care in cancer care and patient related outcomes: A critical review of evidence. Indian J Palliat Care. 2016; 22: 252-257.
Temel JS, Greer JA, Muzikansky A, ve ark. Early palliative care for patients with metastatic nonsmall- cell lung cancer. N Engl J Med. 2010; 363: 733-742.
TTOD, Türk Tıbbi Onkoloji Derneği. Tedavilere bağlı yan etkilerle mücadele etmek. https://www.kanser.org/saglik/toplum/kanser-turleri-alt-kategori/bobrek-kanseri-tedavilere-bagli-yan-etkilerle-mucadele-etmek (Erişim tarihi: 15/04/2024).
