Üriner Sistem Taş Hastalığı ve Hemşirelik Bakımı
Özet
Üriner sistem taş hastalığı her yaşta ve cinsiyette görülebilen, genellikle tekrarlayan, renal kolik, hematüri gibi belirti ve bulgulara yol açabilen bir hastalıktır. Hastalığa neden olan taşlar bileşimine, lokalizasyonuna ve büyüklüğüne göre farklı türlerde olabilmektedir ve tedavide farklı yöntemler kullanılmaktadır. Üriner sistem taş hastalığının tanı ve tedavisinde hemşirelere önemli roller düşmektedir. Hemşirelik girişimlerinin amaçları arasında tanıya yardımcı olunması, akut dönemde ağrı kontrolünün sağlanması, hastaların tedaviye yönelik işlemlere hazırlanması ve tedavi sürecinde komplikasyonların önlenmesi/izlenmesi yer almaktadır. Bireye özgü hemşirelik bakımı ve bilgilendirmeler ile yaşam tarzı değişiklikleri sağlanabilir ve böylece üriner sistem taş hastalığının oluşması/tekrarlanması önlenebilir. Üriner sistem taş hastalığının önlenmesi, üriner sistem fonksiyonlarının korunması, sağlığın geliştirilmesi ve yaşam kalitesinin artırılması açısından önemlidir. Bu bölümde üriner sistem taş hastalığının etiyolojisi, taş türleri, risk faktörleri, belirti ve bulguları, tanı yöntemleri, tıbbi tedavisi, cerrahi girişim yöntemleri, komplikasyonları ve hemşirelik bakımı ele alınmıştır.
Referanslar
Madaminov M, Shernazarov F. Causes, symptoms, diagnosis and treatment of kidney stones (urolithiasis). Science and Innovation International Scientific Journal. 2022; 1(8):760-5. doi: 10.5281/zenodo.7441802
Kanan N. Üriner sistemin cerrahi hastalıkları ve bakımı. Akyolcu N, Kanan N, Aksoy G, editörler. Cerrahi Hemşireliği II. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2018, p.613-671.
Thakore P, Liang TH. Urolithiasis. StatPearls Puplishing LLC, 2023. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK559101/ (Access date: 25/09/2023).
Koçaşlı S, Aktaş D. Üriner sistem hastalıklarında hemşirelik bakımı. Çelik S, editör. Cerrahi Hemşireliğinde Güncel Uygulamalar. Antalya: Çukurova Nobel Tıp Kitabevi, 2021, p.641-665.
Çolakerol A, Yürük E. Üriner sistem taş hastalığında fitoterapinin yeri. Canat HL, Kadıoğlu A, editörler. Genito-Üriner Hastalıklarda Fitoterapinin Yeri. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2019, p.35-46.
Maraşlıoğlu N, Koç H, Kırdal Y. Üriner sistem taş hastalığı. Kırdal Y, editör. Üroloji Hemşireliği Klinik El Kitabı. İstanbul: Galenos Yayınevi, 2022, p.84-91.
Oksay T, Güzel A, Koşar A. Üriner sistem taş hastalığında diagnostik değerlendirme. Çaşkurlu T, editör. Üriner Sistem Taş Hastalığının Tedavisi. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2015, p.1-7.
Wang K, Ge J, Han W, ve ark. Risk factors for kidney stone disease recurrence: a comprehensive meta-analysis. BMC Urology. 2022; 22:62. doi:10.1186/s12894-022-01017-4
Abufaraj M, Xu T, Cao C, ve ark. Prevalence and trends in kidney stone among adults in the USA: analyses of national health and nutrition examination survey 2007–2018 data. Eur Urology Focus. 2021; 7(6):1468-75. doi: 10.1016/j.euf.2020.08.011
Oksay T, Soyupek S. Taş oluşum mekanizmaları. Yaman Ö, Kadıoğlu A, Taşçı Aİ, editörler. Güncel Üroloji. 2. Baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2018, p.681-690.
Kurtuluş F, Parlakkılıç O. Taş hastalarında sıvı ve diyet. Çaşkurlu T, editör. Üriner Sistem Taş Hastalığının Tedavisi. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2015, p.61-67.
Gürtan E, Özenç G (Çevirenler). Avrupa Üroloji Derneği (EAU) Ürolitiyazis Kılavuzu. Türk Üroloji Derneği. Avrupa Üroloji Derneği (EAU) Kılavuzları 2022 Baskısı. İstanbul: Türk Üroloji Derneği, 2023, p.8-72.
Aggarwal R, Srivastava A, Jain SK, ve ark. Renal stones: a clinical review. EMJ Urol. 2017; 5(1):98-103.
Göğüş ÇM. Alt Üriner sistem taş hastalığı. Tekgül S, Türkeri L, Esen A, Alıcı B, editörler. Üroloji Masaüstü Başvuru Kitabı. Genişletilmiş 2. Baskı. Ankara: İris Yayıncılık, 2016, p.407-412.
Oğraş MS, Yıldırım K. Yaş aralıklarına göre prostat kalsifikasyonu prevalansı. Fırat Tıp Dergisi. 2022; 27(3):182-5.
Ganiyusufoğlu E, Kılınç M, Resim S, ve ark. Üriner sistem taşlarının kimyasal bileşiminin yaş ve cinsiyete göre incelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2023; 18(2):29-34. doi:10.17517/ksutfd.1106724
Heidari S, Shirazi F, Ghanipour Badelbuu S. Behavioural habits and underlying diseases associated with urolithiasis: a case–control study. Int J Urol Nurs. 2022; 16(2):120-6. doi: 10.1111/ijun.12305
Gürler H, Gündüz ES. Risk factors in urinary stones: a case–control study. Int J Urol Nurs. 2021; 15(3):117-122. doi: 10.1111/ijun.12278
Reşorlu B. Taş hastalığında metabolik değerlendirme ve profilaksi. Yaman Ö, Kadıoğlu A, Taşçı Aİ, editörler. Güncel Üroloji. 2. Baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2018, p.691-702.
Saygın H, Ergin İE, Öztürk A, ve ark. Frequency of urinary tract stone disease in Sivas / Sarıyar Village: A cross-sectional, regional preliminary research. Türk Fen ve Sağlık Dergisi. 2021; 4(2):27-32.
Kalkan N, Bulut H. Böbrek ve idrar yolları taşlarında cerrahi ve bakım. Turkiye Klinikleri J Surg Nurs-Special Topics. 2018; 4(2):106-14.
Sargın S. Tanısal değerlendirme, metabolik değerlendirme. Tekgül S, Türkeri L, Esen A, Alıcı B, editörler. Üroloji Masaüstü Başvuru Kitabı. Genişletilmiş 2. Baskı. Ankara: İris Yayıncılık, 2016, p.353-365.
Reşorlu B, Dinçel Ç. Üreteroskopi tedavi başarısı. Çaşkurlu T, editör. Üriner Sistem Taş Hastalığının Tedavisi. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2015, p.131-136.
Öner S. Konzervatif medikal tedavi, spesifik medikal tedavi, kemoliz. Tekgül S, Türkeri L, Esen A, Alıcı B, editörler. Üroloji Masaüstü Başvuru Kitabı. Genişletilmiş 2. Baskı. Ankara: İris Yayıncılık, 2016, p.366-377.
Sağnak AL, Özak HU. Üreterorenoskopi. Tekgül S, Türkeri L, Esen A, Alıcı B, editörler. Üroloji Masaüstü Başvuru Kitabı. Genişletilmiş 2. Baskı. Ankara: İris Yayıncılık, 2016, p.385-397.
Dönmez YC. Üriner sistemin cerrahi gerektiren hastalıkları ve hemşirelik bakımı. Arslan S, editör. Cerrahi Hemşireliğinde Temel Kavramlar ve Bakım. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2021, p.511-541.
Çimentepe E, Ünal D. Tüpsüz perkütan nefrolitotomi. Çaşkurlu T, editör. Üriner Sistem Taş Hastalığının Tedavisi. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2015, p.201-208.
Akboğa ÖŞ, Günaydın Y, Caniklioğlu M, ve ark. Complementary and alternative medicine usage and quality of life in patients with renal colic attack. Holist Nurs Pract. 2023; 37(4):195-203. doi: 10.1097/HNP.0000000000000589
Chen HT, Kuo CF, Hsu CC, ve ark. Clinical efficacy of acupuncture for pain relief from renal colic: a meta-analysis and trial sequence analysis. Front Med. 2023; 9:1100014. doi:10.3389/fmed.2022.1100014
Karahan A. Üriner obstrüksiyon ve stazda hemşirelik bakımı. Turkiye Klinikleri J Surg Nurs-Special Topics. 2018; 4(2):106-14.
Ozsaker E, Diramali A. The effect of transcutaneous electrical nerve stimulation for pain relief during extracorporeal shock-wave lithotripsy procedure. Pain Manag Nurs. 2014; 15(1):59-68.
Wang Z, Feng D, Wei W. Impact of music on anxiety and pain control during extracorporeal shockwave lithotripsy: a protocol for systematic review and meta-analysis. Medicine. 2021; 100(4):e23684. doi: 10.1097/MD.0000000000023684
Chen Y, Yang J. Perioperative fast-track surgery nursing intervention for patients with kidney stone disease under computed tomography imaging. Contrast Media Mol Imaging. 2023; 1101388. doi: 10.1155/2023/1101388
Kaya C, Aykaç A, Kaya Y. Double J stentin erkek ve eşlerinin cinsel yaşamları üzerine etkisi. Bakırköy Tıp Dergisi. 2019; 15:383-7.
Martin R, Baker H. Nursing care and management of patients with a nephrostomy. Nursing Times. 2019; 115(1):40-3.
