Nematodlar
Özet
Kesitleri nedeniyle “yuvarlak solucan” olarak adlandırılan nematodlar, insan sağlığında önemli rol oynayan bir helmint grubudur. Toprak ve suda, insan ve hayvanların dokularında olmak üzere çeşitli ortamlarda bulunabilen nematodların serbest yaşayabilen türleri yanı sıra parazitik yaşamı tercih edenleri de vardır. Nematodlar, küçük boyutlarına rağmen, özellikle parazitik enfeksiyonların endemik olduğu bölgelerde insan sağlığı üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Bu solucanların çoğu sosyoekonomik gelişmeyi engelleyen ihmal edilmiş tropikal hastalıklardan sorumludur. İnsan vücudundaki yiyecekleri emerek veya bazı toksik maddeleri dışarı atarak vücudumuza zarar veren nematod enfeksiyonlarının çoğu asemptomatiktir. Bağırsak tıkanıklığı, sarılık ve malignite gibi hastalıklara neden olacak kadar büyük sayılara ulaşmadıkları sürece, bunları zamanında teşhis etmek ve tedavi etmek zordur. Nematod enfeksiyonlarının çoğu yumurtalar veya larvalar aracılığıyla topraktan bulaştığından, bunlardan uzak durmak için temiz su, iyi hijyen ve sanitasyon gereklidir. Tedavi edilmemeleri halinde bağırsak tıkanıklığı, pankreatit, kolesistit, tropikal eozinofili, Löffler hiperenfeksiyonu ve otoenfeksiyon sendromu, ektopik enterobiyaz, gastrointestinal ve rektal kanama, kutanöz larva migrans, kas bozukluğu ve organ yetmezliği gibi bazı ölümcül komplikasyonlar ortaya çıkabilir. Bu enfeksiyonların tedavisinde ilk seçenek ilaçlar mebendazol veya albendazoldür. Ancak, ivermektin, benzinidazol gibi diğer bazı ilaçlar da bazı spesifik enfeksiyonlarda kullanılmaktadır. İvermektin, dietilkarbamazapin ise özellikle filaryal nematodların sağaltımında yararlıdır. Nematodların alerji ve otoimmün hastalıklardaki rolüne yönelik araştırmalar ile tanı, tedavi ve kontrolündeki ilerlemeler, bu enfeksiyonların yükünü azaltmak için umut sunmaktadır.
Referanslar
Anderson RC. Nematode Parasites of Vertebrates: Their Development and Transmission. 2nd Ed. CABI Publishing. 2000;p. 1-16
Blaxter ML and Bird DM. Parasitic nematodes. Nature; 1997; 389(6649); 235-242. https://doi.org/10.1038/38448
Chitwood DJ and Perry RN. Nematodes: Structure, development, and classification. In Plant Nematology; CABI Publishing. 2009;p. 3-43.
Schad GA, Warren KS. Hookworm Disease: Current Status and New Directions. Taylor & Francis. 1990.
Wright KA. The nematode cuticle: Its surface and the epidermis: Function, homology, analogy-A current consensus. International Journal for Parasitology; 1987;17(2);343-351. https://doi.org/10.1016/S0020-7519(87)80019-7.
Salim M, Masroor MS, Parween S. An overview on human helminthic parasitology I. Nematodes, the roundworms. The Journal of Medical Research; 2021; 7(5):161-166. https://doi:10.31254/jmr.2021.7510
Veesenmeyer AF. Important Nematodes in Children. Pediatric clinics of North America; 2022;69(1);129–139. https://doi.org/10.1016/j.pcl.2021.08.005
Garcia LS. Diagnostic Medical Parasitology. 5th Ed. American Society for Microbiology Press; 2007
CDC, DPDx-Laboratory Identification of Parasites of Public Health Concern (28.12.2024 tarihinde https://www.cdc.gov/dpdx/az.html adresinden ulaşılmıştır).
Ryan KJ. Sherris Tıbbi Mikrobiyoloji. 7. Baskı. Hipokrat Kitabevi, 2019.
Murray, Rosenthal and Pfaller. Murry Tıbbi Mikrobiyoloji 7. Baskı. Hipokrat Kitabevi, 2016.
Levinson W, Chin- Hong P, Joyce EA, et al. Tıbbi Mikrobiyoloji ve İmmunoloji (Lange), 16. Baskı; Güneş Tıp Kitabevleri, 2022.
Demir FT. Filariyazis: Derinin Paraziter Hastalıkları. 1. Baskı. Türkiye Klinikleri; 2021; p;77-82.
Hotterbeekx A, Jolien Perneel J, Vieri MK, et al. The Secretome of Filarial Nematodes and Its Role in Host-Parasite Interactions and Pathogenicity in Onchocerciasis-Associated Epilepsy. Frontiers in Cellular and Infection Microbiology; 2021; Vol: 11 https://doi.org/10.3389/fcimb.2021.662766
Marie C and Petri WA. Nematodes (Roundworms). MSD Manuel Professional version. 2022. (28.12.2024 tarihinde https://www.msdmanuals.com/professional/infectious-diseases/ nematodes-roundworms adresinden ulaşılmıştır).
Behniafar H., Sepidarkish M., Tadi MJ, et al. The global prevalence of Trichuris trichiura infection in humans (2010-2023): A systematic review and meta-analysis. Journal of Infection and Public Health 2024:17; 800-809. https://doi.org/10.1016/j.jiph.2024.03.005
Özdil K., Karataş N., Zincir H. Halk Sağlığı Uygulamalarının Enterobius vermicularis’in Korunma ve Kontrolündeki Önemi. Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi. 2020;9(2);154-163. https://doi: 10.17100/nevbiltek.696744
