Tıbbi Parazitolojiye Giriş

İnsan parazit enfeksiyonları, dünyanın tropik ve subtropik bölgelerinde daha sık görülmekle birlikte, tüm dünyada milyarlarca kişiyi etkileyen büyük bir hastalık yüküne sahiptirler. Yaptıkları hastalıklar asemptomatikten ölümcüle kadar değişen klinik tablolar ile ortaya çıkabilir. Bu enfeksiyonlar endemik popülasyonlar üzerinde; ağır hastalık, ölüm, iş gücü kaybı, çocuklarda büyüme geriliği ve ciddi ekonomik yük de dahil olmak üzere oldukça büyük bir etki yaratmaktadırlar. Uluslararası seyahat ve göç hareketlerinin artması paraziter enfeksiyonların normalde görülmedikleri başka bölgelere taşınmasını kolaylaştırmıştır. Parazit hastalıklarının öneminin arttığı bir diğer grup ise bağışıklık sistemi baskılanmış olan hastalardır (1,2). 
Parazitlerin bulaş kaynaklarının anlaşılması ve korunma yöntemlerinin geliştirilmesi için yaşam döngülerinin tanımlanması gereklidir. Parazit enfeksiyonlarının bir kısmı “rezervuar konak” olarak adlandırılan yabani ve evcil hayvanlardan insanlara bulaşan zoonotik enfeksiyonlardır. Parazitler hayatlarını bir ya da birden fazla konakta geçirebilirler. Parazitlerin olgunlaşmamış formlarının yerleştiği konak ya da konaklar “ara konak”; erişkin ya da eşeyli üreyen formlarını barındıran konaklar ise “son konak” olarak adlandırılırlar. Bazı durumlarda ise insanlar sadece “rastlantısal konak” tırlar (1,3). 
Parazit enfeksiyonlarının bir kısmı asemptomatik geçirilirken, bazıları konağın yıkıcı hasarına ve sonunda ölümüne neden olabilir. Özellikle; bağışık yetmezliği olan hastalar ya da çok genç/ çok yaşlı kişiler, parazit enfeksiyonlarını daha ağır geçirirler. Bazı parazitler, insan vücudunda yaptığı hastalık sırasında çoğalarak sayısını arttırırken (ör: Giardia intestinalis), bazıları sayıları artmaksızın sadece büyüyüp olgunlaşırlar (ör: Tenia spp.).
Bu bölümde insanlarda hastalık yapan parazitlerin sınıflandırması, bulaş yolları ve laboratuvar tanıları genel hatlarıyla anlatılacaktır.