Hepatit Virüsleri
Özet
Karaciğer, vücudumuz için hayati önem taşıyan işlevlere sahip hepatosit adı verilen hücrelerden oluşan en ağır organımızdır. Karaciğerin inflamasyonu sonucu hepatit gelişir. Viral enfeksiyonlar hepatitin en sık nedeni olmakla birlikte aşırı alkol tüketimi, bazı ilaçlar, otoimmün hastalıklar gibi enfeksiyona bağlı olmayan nedenler de karaciğer hasarı ve inflamasyona yol açabilmektedir. Virüslerin neden olduğu karaciğer inflamasyonu; viral hepatitler olarak adlandırılır ve asemptomatik hastalıktan bazıları ölümcül olabilen komplikasyonlara kadar farklı klinik tablolarla karşımıza çıkabilir. Karaciğer dokusuna olan tropizmleri (hepatotropik) ve benzer klinik tablolara yol açmaları nedeni ile bugüne kadar hepatit A (HAV), hepatit B (HBV), hepatit C (HCV), hepatit D (HDV, Delta ajanı) ve hepatit E (HEV) virüsü olmak üzere beş önemli hepatit virüsü tanımlanmıştır. Özellikle HBV, HDV ve HCV, kronik hastalığa yol açar karaciğer sirozu, hepatosellüler karsinom (HSK) ve hepatit-ilişkili ölümlerin en yaygın nedenleridir. Dünya çapında 350 milyondan fazla kişinin HBV ve HCV ile enfekte olduğu, bu kişilerin çoğunun tanı ve tedaviye yeterli erişimlerinin olmadığı bilinmektedir. Günümüzde HAV, HBV ve HEV’e karşı etkili aşılar, HBV ve HCV’ye karşı etkin tedavi seçenekleri olmasına karşın viral hepatitler önemli morbidite ve mortalite nedeni olmaya devam etmektedir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) küresel hepatit eliminasyon stratejileri geliştirmiş 2030 yılına kadar hepatitle ilgili farkındalık artışı, aşılama, test ve tedavi ile yeni hepatit vakalarında %95, hepatite-bağlı ölümlerde %65 oranında azalmayı hedeflemektedir.
Referanslar
McNabb KM, Parashar V. Clinical Virology In: Mahon CR, Lehman DC (eds.) Textbook of Diagnostic Microbiology. 7th ed. St Louis Elsevier;2023. p.745-748.
Gholizadeh O, Akbarzadeh S, Ghazanfari HM, et al. Hepatitis A: Viral Structure, Classification, Life Cycle, Clinical Symptoms, Diagnosis Error, and Vaccination. Canadian Journal of Infectious Diseases and Medical Microbiology.2023;2023:4263309. Published 2023 Jan 4. doi:10.1155/2023/4263309
Yu, Y., Wan, Z., Wang, J. H. et al. Review of human pegivirus: Prevalence, transmission, pathogenesis, and clinical implication. Virulence.2022;13(1),324–341. https://doi.org/10.1080/21505594.2022.2029328
Gore, E. J., Gard, L., Niesters, H. G. M., et al. Understanding torquetenovirus (TTV) as an immune marker. Frontiers in Medicine.2023;10,1168400. https://doi.org/10.3389/fmed.2023.1168400
Almaqati, T., Elnagi, E. A., Al Zahrani, F. et al. Molecular epidemiology of SEN virüs among blood donors and renal dialysis patients. Acta Bio-medica Atenei Parmensis.2022;93(5), e2022237. https://doi.org/10.23750/abm.v93i5.13005
Hepatitis Virüses. In: Ryan, KJ, Ray, CG ve Sherris, JC (eds.) Sherris Medical Microbiology. 5th ed. McGraw Hill Education; 2010.
Migueres, M., Lhomme, S., & Izopet, J. Hepatitis A: Epidemiology, High-Risk Groups, Prevention and Research on Antiviral Treatment. Viruses.2021;13(10),1900. https://doi.org/10.3390/v13101900
Viruses in Human Diseases. In: Tille, PM (ed.) Bailey & Scott's Diagnostic Microbiology. 15th ed. St Louis, Missouri: Elsevier; 2022.p.900-929.
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hepatitis-a
Magnius, L., Mason, W. S., Taylor, J. Et al. Ictv Report Consortium. ICTV Virus Taxonomy Profile: Hepadnaviridae. The Journal of General Virology.2020;101(6),571–572. https://doi.org/10.1099/jgv.0.001415
Nguyen, M. H., Wong, G., Gane, E. Et al. Hepatitis B Virus: Advances in Prevention, Diagnosis, and Therapy. Clinical Microbiology Reviews.2020;33(2),e00046-19. https://doi.org/10.1128/CMR.00046-19
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hepatitis-b (9 April 2024)
European Association for the Study of the Liver. Electronic address: easloffice@easloffice.eu; European Association for the Study of the Liver. EASL 2017 Clinical Practice Guidelines on the management of hepatitis B virus infection. Journal of Hepatology. 2017;67(2):370-398. doi: 10.1016/j.jhep.2017.03.021.
https://www.vhsd.org/tr/hepatit-b-klavuzu-2-23_a.html (Türkiye Hepatit B Tanı ve Tedavi Kılavuzu 2023)
Sallam, M., & Khalil, R. Contemporary Insights into Hepatitis C Virus: A Comprehensive Review. Microorganisms.2024;12(6), 1035. https://doi.org/10.3390/microorganisms12061035
Hepatitis viruses In: Murray PR, Rosenthal KS, Pfaller MA (eds.). Medical microbiology. 9th edition. Edinburg London New York Osford Philadelphia St. Louis Sydney: Elsevier;2021.p.550-564
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hepatitis-c (9April 1014)
Lee, J., Tian, Y., Chan, S. T. et al. TNF-α Induced by Hepatitis C Virus via TLR7 and TLR8 in Hepatocytes Supports Interferon Signaling via an Autocrine Mechanism. PLoS pathogens.2015; 11(5), e1004937. https://doi.org/10.1371/journal.ppat.1004937
Vo-Quang, E., & Pawlotsky, J. M. 'Unusual' HCV genotype subtypes: origin, distribution, sensitivity to direct-acting antiviral drugs and behaviour on antiviral treatment and retreatment. Gut.2024;73(9), 1570–1582. https://doi.org/10.1136/gutjnl-2024-332177
https://www.vhsd.org/tr/hepatit-c-kullanim-klavuzu-2-23-p (Türkiye Hepatit C Tanı ve Tedavi Kılavuzu 2023)
Li, H. C., Yang, C. H., & Lo, S. Y.Hepatitis C Viral Replication Complex. Viruses.2012;13(3),520. https://doi.org/10.3390/v13030520
Gopalakrishna, H., Mironova, M., Dahari, H. et al. Advances and Challenges in Managing Hepatitis D Virus: Evolving Strategies. Current Hepatology Reports;2024:23(1),32–44. https://doi.org/10.1007/s11901-024-00643-w
Pearlman B. Hepatitis Delta Infection: A Clinical Review. Seminars in Liver Disease;2023:43(3),293–304. https://doi.org/10.1055/a-2133-8614
Guerra, J. A. A. A., Kampa, K. C., Morsoletto, D. G. B. et al. Hepatitis E: A Literature Review. Journal of Clinical and Translational Hepatology;2017:5(4),376–383. https://doi.org/10.14218/JCTH.2017.00012
Sridhar, S., Lau, S. K., & Woo, P. C. Hepatitis E: A disease of reemerging importance. Journal of the Formosan Medical Association:2015;114(8),681–690. https://doi.org/10.1016/j.jfma.2015.02.003
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hepatitis-e (20 July 2024)
Lynch JA, Lim JK, Asaga PEP, et al. Hepatitis E vaccine-Illuminating the barriers to use. PLoS Neglegted Tropical Diseases.2023;17(1):e0010969. doi:10.1371/journal.pntd.0010969
Huang, X., Lu, J., Liao, M., Huang, Y., Wu et al. Progress and Challenges to Hepatitis E Vaccine Development and Deployment. Vaccines.2024;12(7),719. https://doi.org/10.3390/vaccines12070719
Das, A., Rivera-Serrano, E.E., Yin, X. et al. Cell entry and release of quasi-enveloped human hepatitis viruses. Nature Reviews Microbiology.2023;21,573–589. https://doi.org/10.1038/s41579-023-00889-z
