Herpesvirüsler
Özet
Herpes virüs ailesi, insanlarda asemptomatik enfeksiyonlardan ölüme kadar ilerleyen hastalıklara yol açmaktadır. Bu aile; herpes simpleks virüs, sitomegalovirüs, ebstein-barr virüs, varisella zoster virüs, human herpes virüs 6,7 ve 8 ile herpes B virüslerinden oluşmaktadır. Human herpes virüslerinin (HHV) biyolojik döngüsü, virüs ve konak arasındaki karmaşık etkileşimi içerir. Bu virüsler, insanlarda yaşam boyu süren latent enfeksiyonlara neden olabilir. Özellikle bağışıklık sistemi baskılanmış bireylerde, ciddi ve ağır hastalıklara neden olabilecek potansiyele sahiptirler. Ortaya çıkan hastalıkların tanısı klinik bulgulara ve laboratuvar testlerine dayanmaktadır. Tanıda serolojik testler ve moleküler yöntemler kullanılır. Tedavi ile semptomların süresinin kısaltılması, bulaşmanın ve komplikasyon gelişmesinin azaltılması hedeflenir. Bununla birlikte reaktivasyona bağlı nüksler gelişebilir. HHV’ler, bağışıklığı baskılanmış olgularda kaposi sarkomu başta olmak üzere çeşitli lenfoproliferatif hastalıklarla ilişkilendirilmiştir. Enfeksiyonun bulaşma yollarının kontrol altına alınması güçtür. Mortalitenin ve morbiditenin azaltılması için aşılar ile birlikte yeni terapötik yaklaşımlara ihtiyaç vardır.
Referanslar
Beswick TS. The origin and the use of the word herpes. Medical History. 1962;6(3):214-232. doi:10.1017/s002572730002737x
Rybicki PE (ed.) Cann's Principles of Molecular Virology. 7th ed. NY: Academic Press; 2023
Alandijany T. Host Intrinsic and Innate Intracellular Immunity During Herpes Simplex Virus Type 1 (HSV-1) Infection. Frontiers in Microbiology. 2019;10: 2611.doi:10.3389/fmicb.2019.02611
Gatherer D, Depledge DP, Hartley CA, et al. ICTV Virus Taxonomy Profile: Herpesviridae 2021. Journal of General Virology. 2021;102(10):001673. doi:10.1099/jgv.0.001673
Kurtoğlu MG. Herpesviridae: Genel Bilgiler. Kurtoğlu MG, Biten AA (eds). Human Herpes Virüsler içinde. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2023. p. 1-12.
Georgopoulos AP, James LM. Immunogenetic profiles of 9 human herpes virus envelope glycoproteins. Scientific Reports. 2024;14(1):20924. doi:10.1038/s41598-024-71558-1
Kawaguchi Y, Mori Y, Kimura H. Human Herpesviruses. 1th ed. NY: Springer Singapore; 2018.
Mettenleiter TC, Klupp BG, Granzow H. Herpesvirus assembly: an update. Virus Research.2009;143(2):222-234. doi:10.1016/j.virusres.2009.03.018
Arduino PG, Porter SR. Herpes Simplex Virus Type 1 infection: overview on relevant clinico-pathological features. Journal of Oral Pathology and Medicine.2008;37(2):107-121. doi:10.1111/j.1600-0714.2007.00586.x
Omarova S, Cannon A, Weiss W, et al. Genital Herpes Simplex Virus-An Updated Review. Advances in Pediatrics. 2022;69(1):149-162. doi:10.1016/j.yapd.2022.03.010
WHO. Herpes simplex virüs. [Online] https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/herpes-simplex [Accessed: 13th September 2024]
Aurelian, L. Herpes Simplex Viruses. In: Specter S, Hodinka RL, Young SA, Wiedbrauk DL (eds). Clinical Virology Manual. 2009. p.424-453.
Bennett JE, Dolin R, Blaser MJ. Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases. 8th ed. NY: Churchill Livingstone; 2015.
Murray PR, Rosenthal K, Pfaller MA. Medical Microbiology. 9th ed. NY: Elsevier; 2020.
Bal T. Herpes simpleks virüs enfeksiyonunun kliniği ve tedavisi. In: Kurtoğlu MG, Biten AA (eds). Human Herpes Virüsler. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2023. p.46-52.
Bekdaş M. Varisella zoster virüs kliniği ve tedavisi. In: Kurtoğlu MG, Biten AA (eds). Human Herpes Virüsler. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2023.p.71-80.
Tommasi C, Breuer J. The Biology of Varicella-Zoster Virus Replication in the Skin. Viruses. 2022;14(5):982. doi:10.3390/v14050982
Freer G, Pistello M. Varicella-zoster virus infection: natural history, clinical manifestations, immunity and current and future vaccination strategies. New Microbiologica. 2018;41(2):95-105.
Dayan RR, Peleg R. Herpes zoster- typical and atypical presentations. Postgraduate Medicine.2017;129(6):567-571. doi:10.1080/00325481.2017.1335574
Gupta M, Shorman M. Cytomegalovirus. In: StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023.
O'Connor CM. Cytomegalovirus (CMV) Infection and Latency. Pathogens. 2021;10(3):342. doi:10.3390/pathogens10030342
Fulkerson HL, Nogalski MT, Collins-McMillen D et al. Overview of Human Cytomegalovirus Pathogenesis. Methods in Molecular Biology.2021;2244:1-18. doi:10.1007/978-1-0716-1111-1_1
Şencan İ, Taşbakan İM, Çağ Y. EKMUD Sitomegalovirüs Tanı, Tedavi ve Uzlaşı raporu.2021.
Griffiths P, Reeves M. Pathogenesis of human cytomegalovirus in the immunocompromised host. Natura Reviews Microbiology. 2021;19(12):759-773. doi:10.1038/s41579-021-00582-z
Godsell J, Chan S, Slade C, et al. Cytomegalovirus in primary immunodeficiency. Current Opinion in Infectious Diseases. 2021;34(6):663-671. doi:10.1097/QCO.0000000000000797
Pinninti S, Boppana S. Congenital cytomegalovirus infection diagnostics and management. Current Opinion in Infectious Diseases. 2022;35(5):436-441. doi:10.1097/QCO.0000000000000874
Damania B, Kenney SC, Raab-Traub N. Epstein-Barr virus: Biology and clinical disease. Cell. 2022;185(20):3652-3670. doi:10.1016/j.cell.2022.08.026
Bu GL, Xie C, Kang YF et al. How EBV Infects: The Tropism and Underlying Molecular Mechanism for Viral Infection. Viruses. 2022;14(11):2372. doi:10.3390/v14112372
Lupo J, Truffot A, Andreani J et al. Virological Markers in Epstein–Barr Virus-Associated Diseases. Viruses. 2023; 15(3):656. https://doi.org/10.3390/v15030656
Huang W, Bai L, Tang H. EBV infection: the micro and macro worlds. Virology Journal. 2023;20(1):220. doi:10.1186/s12985-023-02187-9
Dunmire SK, Verghese PS, and Balfour HHJr. Primary epstein-barr virus infection. Journal of Clinical Virology 2018;102: 84-92.
Dunmire SK, Hogquist KA, Balfour HH. Infectious Mononucleosis. Current Topics in Microbiology and Immunology. 2015;390(Pt 1):211-240. doi:10.1007/978-3-319-22822-8_9
Yao Y, Kong W, Yang L, Ding Y, Cui H. Immunity and Immune Evasion Mechanisms of EBV. Viral Immunology. 2023;36(5):303-317. doi:10.1089/vim.2022.0200
Overkamp M, Quintanilla-Martinez L, Fend F. EBV-assoziierte lymphoproliferative Erkrankungen [EBV-associated lymphoproliferative disorders]. Pathologie (Heidelb). 2022;43(4):282-291. doi:10.1007/s00292-022-01081-5
Chakravorty S, Afzali B, Kazemian M. EBV-associated diseases: Current therapeutics and emerging technologies. Frontiers in Immunology. 2022;13:1059133. doi:10.3389/fimmu.2022.1059133
Çelik M, Karahocagil MK. Human herpes 6,7,8 virüs enfeksiyonlarının kliniği ve tedavisi. In: Kurtoğlu MG, Biten AA (eds). Human Herpes Virüsler. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2023.p.71-80.
De Bolle L, Naesens L, De Clercq E. Update on human herpesvirus 6 biology, clinical features, and therapy. Clinical Microbiology Reviews. 2005;18(1):217-245. doi:10.1128/CMR.18.1.217-245.2005
Mori Y, Yamanishi K. HHV-6A, 6B, and 7: pathogenesis, host response, and clinical disease. In: Arvin A, Campadelli-Fiume G, Mocarski E (eds). Human Herpesviruses: Biology, Therapy, and Immunoprophylaxis. Cambridge: Cambridge University Press; 2007.
Dollard SC, Karnauchow TM. Human herpesviruses 6, 7 and 8. In: Loeffelholz MJ, Hodinka RL, Young SA, Pinsky BA (eds). Clinical Virology Manual. 2016.p.399-412.
Pantry SN, Medveczky PG. Latency, Integration, and Reactivation of Human Herpesvirus-6. Viruses. 2017;9(7):194. doi:10.3390/v9070194.
Iftode N, Rădulescu MA, Aramă ȘS, Aramă V. Update on Kaposi sarcoma-associated herpesvirus (KSHV or HHV8)-review. Romanian Journal of Intern Medicine. 2020;58(4):199-208. doi:10.2478/rjim-2020-0017
Patel R, Lurain K, Yarchoan R et al. Clinical management of Kaposi sarcoma herpesvirus-associated diseases: an update on disease manifestations and treatment strategies. Expert Review of Anti-Infective Therapy. 2023;21(9):929-941. doi:10.1080/14787210.2023.2247161