Virüslere Bağlı Enfeksiyonlarda Tanı Yöntemleri
Özet
Virüslerin doğru bir şekilde teşhis edilmesi için laboratuvar testleri önemli bir basamağı oluşturmaktadır. Son yıllarda virüs tespitinde laboratuvarlarda bir devrim yaşanmıştır. Bu durum, moleküler teknolojilerdeki gelişmeler, yeni antiviral ajanlar, viral yüklerin ve direnç bilgilerinin klinik değeri konusunda artan farkındalıktan kaynaklanmaktadır. Yöntemler arasında immunoassayler tanıda en hızlı sonuçları vermiştir. Antijen saptama testleri sadece tek bir adım ve 10-20 dakika içinde etkenin hızlı tespitinde kullanılmaktadır. Hızlı hücre kültürü yöntemleri, 1 ile 2 günlük inkübasyon süresinden sonra monoklonal antikor boyama aşamasıyla, çoklu virüslerin etkili bir şekilde tespit edilmesini sağlar. Nükleik asit amplifikasyon testleri (NAAT)’nden polimeraz zincir reaksiyonu (PZR), hızlı termal döngü ve gerçek zamanlı tespit yöntemi sayesinde önemli ölçüde tanı sürelerini kısaltmıştır. Multipleks stratejiler ise artık tek bir reaksiyonda belirli bir sendromla ilişkili birden fazla virüsü tespit edebildiği için tercih edilen yöntemler haline gelmiştir. Viral etkenlere yönelik laboratuvar testleri etkeni ve antiviral tedaviyi belirlemek, hastalığın ilerlemesini izlemek ve epidemiyolojik veri toplamak için kullanılmaktadır. Tanısal testler doğrudan ve dolaylı inceleme olarak kategorize edilebilir. Bu bölümde virüslerin laboratuvar tanısında kullanılan tanı yöntemleri detaylı olarak anlatılmaktadır.
Referanslar
Akbaş F, editor. Enfeksiyöz Madde Taşıma Rehberi. In: Ulusal Mikrobiyoloji Standartları Bulaşıcı Hastalıklar Laboratuvar Tanı Rehberi. Ankara: Türkiye Halk Sağlığı Kurumu; 2014 (27/08/2024 tarihinde https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/mikrobiyoloji-referans-laboratuvarlari-ve-biyolojik-urunler-db/Dokumanlar/Rehberler/UMS_LabTaniRehberi_Cilt_3.pdf adresinden ulaşılmıştır.)
Khare R, Grys TE. Specimen Requirements Selection, Collection, Transport, and Processing. In: Loeffelholz MJ, Hodinka RL, Young SA, Pinsky BA (eds.) Clinical Virology Manual. 5th ed. Washington: ASM Press; 2016. p. 57–77.
Pretorius M, Venter M. Diagnosis of Viral Infections. In: Green robin J (ed.) Viral Infections in Children. Springer Cham; 2017. p. 151–82.
Burrell CJ, Howard CR, Murphy FA. Laboratory Diagnosis of Virus Diseases. In: Burrell CJ, Howard CR, Murphy FA (eds.) Fenner and White’s Medical Virology. 5th ed. Elsevier Academic Press; 2017. p. 135–54.
Dunn JJ. Specimen Collection, Transport, and Processing: Virology. In: Jorgensen JH, Pfaller MA (eds.) Manual of Clinical Microbiology. 11th ed. Washington: ASM Press; 2015. p. 1405–21.
Landry ML, Tang YW. Immunologic and Molecular Methods for Viral Diagnosis. In: Detrick B, Schmitz JL, Hamilton RG (eds.) Manual of Molecular and Clinical Laboratory Immunology. 8th ed. Washington: ASM Press; 2016. p. 538–49.
Us D, Ergünay K. Virüs enfeksiyonlarının tanısında klasik yöntemler. In: Us AD, Ergünay K (eds.) Moleküler, Klinik ve Tanısal Viroloji. Ankara: Bilimsel Top Yayınevi; 2012. p. 690–725.
Greninger AL, Wang D, Storch GA, Jerome KR. Diagnostic Virology. In: Howley PM, Knipe DM (eds.) Fields Virology. 7th ed. Wolters Kluwer; 2024. p. 525–54.
Lipkin WI, Mishra N, Briese T. Screening for Viral Infections. In: Bamford DH, Zuckerman M (eds.) Encyclopedia of Virology. 4th ed. Elsevier; 2021. p. 91–7.
Xia D, Wadford DA. Serologic (Antibody Detection) Methods. In: Loeffelholz MJ, Hodinka RL, Young SA, Pinsky BA (eds.) Clinical Virology Manual. 5th ed. Washington: ASM Press; 2016. p. 105–16.
Hedman K, Nurmi V. Serological Approaches for Viral Diagnosis. In: Bamford DH, Zuckerman M (eds.) Encyclopedia of Virology. 4th ed. Elsevier; 2021. p. 15–21.
Us AD. Klasik serolojik yöntemler. In: Us AD (ed.) Temel İmmünoloji ve Seroloji. Ankara: Hipokrat Kitabevi; 2016. p. 115–38.
Cardenas AM, Alby K. Nucleic Acid Amplification by Polymerase Chain Reaction. In: Loeffelholz MJ, Hodinka RL, Young SA, Pinsky BA (eds.) Clinical Virology Manual. 5th ed. Washington: ASM Press; 2016. p. 129–36.
Calabretto M, Di Carlo D, Maggi F, Antonelli G. Diagnosis; Future Prospects on Direct Diagnosis. In: Bamford DH, Zuckerman M (eds.) Encyclopedia of Virology. 4th ed. Elsevier; 2021. p. 112–7.
Whitfield NN, Wolk DM. Quantitative Molecular Methods. In: Loeffelholz MJ, Hodinka RL, Young SA, Pinsky BA (eds.) Clinical Virology Manual. 5th ed. Washington: ASM Press; 2016. p. 145–66.
Harsh, Tripathi P. Medical viruses: diagnostic techniques. Virology Journal. 2023;20(143):1–13.
Bartkus J. DNA Sequencing for Clinical and Public Health Virology: Some Assembly Required. In: Loeffelholz MJ, Hodinka RL, Young SA, Pinsky BA (eds.) Clinical Virology Manual. 5th ed. Washington: ASM Press; 2016. p. 173–99.
Landry ML, Leland D. Primary Isolation of Viruses. In: Loeffelholz MJ, Hodinka RL, Young SA, Pinsky BA (eds.) Clinical Virology Manual. 5th ed. Washington: ASM Press; 2016. p. 79–93.
Ginocchio CC, Van Horn G, Harris P. Reagents, Stains, Media, and Cell Cultures: Virology. In: Jorgensen JH, Pfaller MA (eds.) Manual of Clinical Microbiology. 11th ed. Washington: ASM Press; 2015. p. 1422–31.
