Scooter ve Bisiklet Yaralanmaları
Özet
Son yıllarda scooter ve bisiklet kullanımı, çevre dostu ve ekonomik ulaşım aracı olarak şehir içi ulaşımda önemli bir yer edinmiştir. Ancak, scooter ve bisikletlerin kullanımları ile kazaların ve yaralanmalar artmaktadır. Travma kinematiği, bir yaralanmanın meydana gelme şekli ve vücuttaki etkilerinin nasıl yayıldığını anlamaya yönelik bir disiplindir. Scooter ve bisiklet kazalarında en ciddi yaralanmalardan biri kafa travmasıdır. Düşme veya çarpma sonucu kafanın yere çarpması kafa içi kanamalara, kafa kemiklerinde kırıklara ve beyin dokusunda kontüzyona yol açabilir. Baş ve yüz yaralanmaları sonucu özellikle kask kullanımının olmadığı kazalarda fizik muayenede fraktür lehine şüpheli bulgular, nörolojik defisit veya şuurda bozulma durumlarında bilgisayarlı tomografi (BT) ile değerlendirme yapılmalıdır. Yaralanmasının şiddeti arttıkça servikal yaralanma riski de artmaktadır. Hava yolu açıklığı, burun ve göz değerlendirmesi önemlidir. Toraks, yani göğüs bölgesi, scooter ve bisiklet kazaları gibi travmalarda sıklıkla yaralanan bir vücut bölgesidir. Bu bölge, solunum ve dolaşım sisteminin kritik organlarını barındırmakta olup, bütünlüğünün bozulması, hayatı tehdit eden klinik tablolara yol açabilir. Scooter ve bisiklet kazalarında batın ve pelvis bölgesi, özellikle yüksek hızla gerçekleşen çarpmalarda ya da darbelere bağlı olarak solid ve içi boş organ yaralanmalarına neden olmakla birlikte pelvik kemik fraktürlerinin yönetimi multidisipliner bir yaklaşım gerektirmektedir. Ekstremite yaralanmaları, scooter ve bisiklet kazalarında en sık karşılaşılan yaralanma türlerindendir. Bu tür yaralanmalar, genellikle düşme sırasında vücudun dengeyi sağlamak için kollar veya bacaklarla yere temas etmesi sonucu oluşur. Ekstremite travmaları, basit sıyrıklardan, ciddi kemik kırıkları ve nörovasküler hasarlara kadar geniş bir yelpazede yer alabilir. Spinal yaralanmalar çoğunlukla kafa travması ile birliktedir. Travma kinematiği ile bağlantılı olarak özellikle omurga koruyucu ekipmanların kullanılmadığı durumlarda ciddi morbidite ve hatta mortalite ile sonuçlanabilir. Spinal yaralanmalarda öncelikle vertebral kolon boyunca herhangi bir noktada hastalar spinal hasarlı olarak değerlendirilerek spinal immobilizasyon sağlanmalıdır. Kask, dizlik, dirseklik, eldiven ve sırt koruyucular gibi ekipmanlar, kazaların şiddetini azaltarak ciddi yaralanmaların önüne geçebilir. Ayrıca, yansıtıcı giysiler ve gece sürüşlerinde kullanılan ışıklar, görünürlüğü artırarak kazaları engellemeye yardımcı olabilir. Scooter ve bisiklet kullanıcılarının, güvenlik önlemlerini alarak daha güvenli bir sürüş ortamı oluşturması hem bireysel sağlıkları hem de toplum sağlığı açısından kritik bir adımdır.
Referanslar
World Health Organization. World health statistics 2024: monitoring health for the SDGs, Sustainable Development Goals. Geneva: World Health Organization; 2024. Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO. [Internet]. Geneva; 2024 [cited 2024 Aug 15]. Available from: https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/376869/9789240094703-eng.pdf?sequence=1
Fernandez AN, Li KD, Patel H V., Allen IE, Ghaffar U, Hakam N, et al. Injuries With Electric vs Conventional Scooters and Bicycles. JAMA Netw Open. 2024 Jul 23;7(7):e2424131.
Stray AV, Siverts H, Melhuus K, Enger M, Galteland P, Næss I, et al. Characteristics of Electric Scooter and Bicycle Injuries After Introduction of Electric Scooter Rentals in Oslo, Norway. JAMA Netw Open. 2022 Aug 15;5(8):e2226701.
National Highway Traffic Safety Administration part of the USD of T. National Highway Traffic Safety Administration Report [Internet]. 2024 [cited 2024 Aug 18]. Available from: https://www-fars.nhtsa.dot.gov/Main/index.aspx
Osti N, Aboud A, Gumbs S, Engdahl R, Carryl S, Donaldson B, et al. E-scooter and E-bike injury pattern profile in an inner-city trauma center in upper Manhattan. Injury. 2023 May;54(5):1392–5.
American College of Surgeon Committee on Trauma. Advanced trauma life support (ATLS®). 10th ed. Chicago: American College of Surgeons; 2018. American College of Surgeon Committee on Trauma. Advanced trauma life support (ATLS®). 10th ed. Chicago: American College of Surgeons; 2018.
Kayaalp ME, Kilic NC, Kandemir I, Bayhan M, Eceviz E, Kayaalp ME. Orthopädische Verletzungen im Zusammenhang mit Elektroscootern führen zu langer Abwesenheit vom Arbeitsplatz, Bedauern und werden zu einer Hauptursache für Hüftfrakturen bei jungen Menschen: eine umfassende Studie in einem regionalen Traumazentrum in einem dicht besiedelten städtischen Gebiet. Die Orthopädie. 2024 Aug 18;53(8):587–96.
Sataloğlu ND, Aydın B, Turla A. Bisiklet ve Motorsiklet Kazası Sonucu Yaralanma ve Ölümler. The Bulletin of Legal Medicine. 2010 Apr 1;15(1):13–20.
Teuben M, Löhr N, Jensen KO, Brüesch M, Müller S, Pfeifer R, et al. Improved pre-hospital care efficiency due to the implementation of pre-hospital trauma life support (PHTLS®) algorithms. European Journal of Trauma and Emergency Surgery. 2020 Dec 11;46(6):1321–5.
Yıldrım C. Effect of “‘Kinematics’” on Patient and Scene Management in Traffic Accidents. In: Yıldırım C, Neşe A, editors. Prehospital Emegency Care Services. 2024. p. 6–20.
Eraybar S, Atmaca S, Nennicioglu Y, Torun G, Aydin O, Varisli B, et al. Comparison of Fatal Injuries Resulting from Tractor and High Speed Motorcycle Accidents in Turkey: A Multicenter Study. Emerg Med Int. 2019 May 2;2019:1–6.
Baschera D, Jäger D, Preda R, Z’Graggen WJ, Raabe A, Exadaktylos AK, et al. Comparison of the Incidence and Severity of Traumatic Brain Injury Caused by Electrical Bicycle and Bicycle Accidents—A Retrospective Cohort Study From a Swiss Level I Trauma Center. World Neurosurg. 2019 Jun;126:e1023–34.
Thompson DC, Rivara F, Thompson R. Helmets for preventing head and facial injuries in bicyclists. Cochrane Database of Systematic Reviews. 1999 Oct 25;
Richetta C, Karepov Y. E-Bikes (Electrical Bicycles and Scooters) Related Neurosurgical Injuries in the Adult Population: A Single-Center Experience. Neurotrauma Rep. 2023 Nov 1;4(1):797–804.
Tuckett JW, Lynham A, Lee GA, Perry M, Harrington Ú. Maxillofacial trauma in the emergency department: A review. The Surgeon. 2014 Apr;12(2):106–14.
Varışlı B. ÇY, ÖN, SF, ÖZ. Trumatic Aortic Dissection and Bilateral Pneumothoraks. [Internet]. 2014 [cited 2024 Sep 9]. p. 100–100. Available from: chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.atuder.org.tr/atuderData/Document/132201514490-10_-Ulusal-Acil-Tip-Kongresi--1st-Intercontinental-Emergency-Medicine-Congress-Bildiri-Ozet-Kitabi-PDF.pdf
Benhamed A, Gossiome A, Ndiaye A, Tazarourte K. Characteristics and comparison between e-scooters and bicycle-related trauma: a multicentre cross-sectional analysis of data from a road collision registry. BMC Emerg Med. 2022 Sep 29;22(1):164.
