Crush (Ezilme) Sendromu
Özet
Ezilme sendromu, deprem gibi doğal afetler veya kazalar sonucu vücutta ezilme ile ortaya çıkan ciddi bir durumdur. Bu sendromda, baskıya maruz kalan kas dokuları hasar görür ve rabdomiyoliz, kompartman sendromu, akut böbrek hasarı gibi komplikasyonlar gelişebilir. Yaralı kurtarıldıktan sonra dolaşıma toksik maddelerin karışmasıyla metabolik dengesizlikler, özellikle böbrek yetmezliği ve hiperpotasemi, görülür. Tedavi süreci enkaz altında başlar; sıvı tedavisi ile hipovolemi önlenmeye çalışılır ve hastanede kan transfüzyonu, idrar takibi gibi yöntemlerle desteklenir. Multidisipliner bir yaklaşım ve erken müdahale, komplikasyonların önlenmesi açısından kritiktir.
Referanslar
Kurultak İ. Deprem yaralanmalı erişkin hastada ezilme (crush) sendromu. TOTBİD Dergisi 2022;21:294-303.
Beyza Civelek B,, Bengisu Arslan B,, Sude Kurt S, ve ark, Crush sendromuna genel bir bakış. Çukurova Tıp Öğrenci Derg. 2024;4(1):10-7.
Demir BK, Başaran C. Deprem sonrası çocuk hasta, ezilme (crush) sendromu. TOTBİD Dergisi 2022;21:304-11.
Minami, Seigo. “Uber Nierenveranderungen nach Verschuttung”. Virchows Arch Patho Anat 1923;245(1):247-67.
Bywaters EG, Beall D. Crush injuries with impairment of renal function. Br Med J 1941;1(4185):427-32.
Peiris D. A historical perspective on crush syndrome: the clinical application of its pathogenesis, established by the study of wartime crush injuries. J Clin Pathol. 2017;70:277-81.
Erek E, Sever MS, Serdengecti K, Vanholder R, Akoğlu E, Yavuz M, et al. Turkish Study Group of Disaster. An overview of morbidity and mortality in patients with acute renal failure due to Crush syndrome: the Marmara earthquake experience. Nephrol Dial Transplant 2002;17(1):33-40.
Sever MS, Erek E, Vanholder R, Akoğlu E, Yavuz M, Ergin H, Tekçe M, Korular D, Tülbek MY, Keven K, van Vlem B, Lameire N; Marmara Earthquake Study Group. The Marmara earthquake: epidemiological analysis of the victims with nephrological problems. Kidney Int 2001;60(3):1114-23.
Oda Y, Shindoh M, Yukioka H, Nishi S, Fujimori M, Asada A. Crush syndrome sustained in the 1995 Kobe, Japan, earthquake;treatment and outcome. Ann Emerg Med 1997;30(4):507-12.
Gonzalez D. Crush syndrome. Crit Care Med 2005;33 (Supp l):34-41.
Sever FL. Ezilme sendromu. Türk Pediatri Arşivi 2009;44(2):43-7.
Yıldırım E, Kaymaz B, Dörtler H, Ebrar Üstündağ S, Akdeniz A, Erbaş O. Crush sendromu. FNG & Bilim Tıp Dergisi 2018;4(4):213-8.
Onan E. Crush Sendromu ve Akut Böbrek Hasarı.Türk Nöroşir Derg 2023;33(2:153-8,
Dönmez O, Meral A, Yavuz M, Durmaz O. Crush syndrome of children in the Marmara Earthquake, Turkey. Pediatr Int 2001;43:678-82.
Iskit SH, Alpay H, Tuğtepe H, Ozdemir C, Ayyildiz SH, Ozel K, et al. Analysis of 33 pediatric trauma victims in the 1999 Marmara, Turkey earthquake. J Pediatr Surg 2001;36(2):368-72.
Derici U, Ozkaya O, Arinsoy T, Erbas D, Sindel Ş, Bali M et al. Increased plasma nitrate levels in patients with Crush syndrome in the Marmara earthquake. Clinica Chimica Acta. 2002;322(1–2).
Vanholder R, Sukru Sever M, Lameire N. Kidney problems in disaster situations. Nephrol Ther 2021;17S:S27-S36.
KDIGO AKI Work Group. KDIGO clinical practice guideline for acute kidney injury. Kidney Int Suppl 2012;17:1-138.
Kellum JA, Bellomo R, Ronco C. The concept of acute kidney injury and the RIFLE criteria.Contrib Nephrol. 2007;156:10-6.
Thomas ME, Blaine C, Dawnay A, Devonald MA, Ftouh S, Laing C, Latchem S, Lewington A, Milford DV, Ostermann M. The definition of acute kidney injury and its use in practice. Kidney Int. 2015;87(1):62-73
Weisberg LS. Management of severe hyperkalemia. Crit Care Med 2008;36(12):3246-51.
