Hemorajik Şoka Yaklaşım ve Yenilikler
Özet
Hemorajik şok, büyük kan kayıplarının dokulara yeterli oksijen taşınmasını engellediği ve acil müdahale gerektiren bir durum olarak özellikle travma vakalarında sıkça karşılaşılan bir durumdur. Bu tür şokta, kan kaybı nedeniyle azalan intravasküler hacim, doku perfüzyonunu bozar ve hücresel hipoksi, anaerobik metabolizma artışı ve sonuç olarak laktik asidoz gibi komplikasyonlara yol açar. Şokun bu ciddi etkileri, zamanında ve uygun tedavi yöntemleriyle kontrol altına alınmadığında yüksek mortalite oranlarına neden olabilir. Hasar kontrolü resüsitasyonu yaklaşımı, bu süreçte kanama kontrolünü hızlı bir şekilde sağlamak, kan hacmini geri kazanmak ve doku perfüzyonunu korumak için izin verilen hipotansiyon ve hemostatik tedaviye odaklanır. Kan ürünlerinin dengeli kullanımı ve sınırlı sıvı resüsitasyonu ile koagülopati, asidoz ve hipotermiyi hedef alan bu tedavi stratejisi, travmatik kanamanın yönetiminde önemli avantajlar sunar.
Hemorajik şok yönetiminde son yıllarda geliştirilen yenilikler, tanı ve tedavi süreçlerinin etkinliğini artırmayı hedeflemektedir. Travmatik kanama durumlarında kanamanın kaynağını belirlemek için odaklanmış travma ultrasonografisi ve bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme tekniklerinin etkin kullanımı büyük önem taşır. Özellikle acil durumlarda, odaklanmış travma ultrasonografisi göğüs ve karın bölgesindeki serbest sıvıyı hızlıca tespit ederek kanama kaynağının belirlenmesinde kritik bir rol oynar. Hızlı ve güvenilir sonuçlar sağlayarak önemli bir avantaj sunar. Ayrıca, izin verilen hipotansiyon stratejisi, kanama kontrol edilene kadar kan basıncının kontrollü bir şekilde düşük tutulmasını sağlayarak yeniden kanama riskini azaltır. Hemorajik şokta hemostatik resüsitasyon, kan ürünlerinin dengeli bir şekilde transfüze edilmesini ve antifibrinolitik ajanların (örneğin traneksamik asit) erken dönemde kullanımını ve minimal sıvı tedavisi ile kanamayı kontrol etmeyi içerir. Özellikle traneksamik asit, ilk üç saat içinde uygulandığında mortaliteyi düşürmede etkili olup, kanamanın durdurulmasında önemli bir rol oynar. Klinik değerlendirmede ise şok indeksi (nabız hızı / sistolik kan basıncı), şiddetli kan kaybının bir göstergesi olarak kabul edilmekte olup ≥1.0 olan hastaların dikkatlice değerlendirilmesi ve yönetilmesi gerekmektedir. Multidisipliner yaklaşım, modern hemorajik şok yönetiminde hasta sağ kalımını arttırmada kritik öneme sahiptir.
Referanslar
Cannon JW. Hemorrhagic Shock. N Engl J Med. 2018;378(4):370-379.
Holcomb JB, Pati S. Optimal trauma resuscitation with plasma as the primary resuscitative fluid: the surgeon's perspective. Hematology Am Soc Hematol Educ Program. 2013;2013:656-659.
Butler FK, Jr., Holcomb JB, Shackelford SA, et al. Advanced Resuscitative Care in Tactical Combat Casualty Care: TCCC Guidelines Change 18-01:14 October 2018. J Spec Oper Med. 2018;18(4):37-55.
Kornblith LZ, Moore HB, Cohen MJ. Trauma-induced coagulopathy: The past, present, and future. J Thromb Haemost. 2019;17(6):852-862.
Karasu E, Nilsson B, Köhl J, et al. Targeting Complement Pathways in Polytrauma- and Sepsis-Induced Multiple-Organ Dysfunction. Front Immunol. 2019;10:543.
Deng M, Scott MJ, Fan J, et al. Location is the key to function: HMGB1 in sepsis and trauma-induced inflammation. J Leukoc Biol. 2019;106(1):161-169.
Eastridge BJ, Holcomb JB, Shackelford S. Outcomes of traumatic hemorrhagic shock and the epidemiology of preventable death from injury. Transfusion. 2019;59(S2):1423-1428.
Organization WH. Global Status Report on Road Safety 2018: World Health Organization; 2019.
Owattanapanich N, Chittawatanarat K, Benyakorn T, et al. Risks and benefits of hypotensive resuscitation in patients with traumatic hemorrhagic shock: a meta-analysis. Scand J Trauma Resusc Emerg Med. 2018;26(1):107.
Scerbo MH, Holcomb JB, Taub E, et al. The trauma center is too late: Major limb trauma without a pre-hospital tourniquet has increased death from hemorrhagic shock. J Trauma Acute Care Surg. 2017;83(6):1165-1172.
Erdman MO, Chardavoyne P, Olympia RP. School Nurses on the Front Lines of Medicine: The Approach to a Student With Severe Traumatic Bleeding. NASN Sch Nurse. 2019;34(5):280-286.
Brohi K, Singh J, Heron M, et al. Acute traumatic coagulopathy. J Trauma. 2003;54(6):1127-1130.
Frith D, Brohi K. The acute coagulopathy of trauma shock: clinical relevance. Surgeon. 2010;8(3):159-163.
Gianola S, Bargeri S, Biffi A, et al. Structured approach with primary and secondary survey for major trauma care: an overview of reviews. World J Emerg Surg. 2023;18(1):2.
Nagata N, Ishii N, Manabe N, et al. Guidelines for Colonic Diverticular Bleeding and Colonic Diverticulitis: Japan Gastroenterological Association. Digestion. 2019;99 Suppl 1:1-26.
Martel MJ. No. 115-Hemorrhagic Shock. J Obstet Gynaecol Can. 2018;40(12):e874-e882.
Kowalski A, Brandis D. Shock Resuscitation. StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing Copyright © 2024, StatPearls Publishing LLC.; 2024.
Hamada SR, Rosa A, Gauss T, et al. Development and validation of a pre-hospital "Red Flag" alert for activation of intra-hospital haemorrhage control response in blunt trauma. Crit Care. 2018;22(1):113.
Raux M, Le Manach Y, Gauss T, et al. Comparison of the Prognostic Significance of Initial Blood Lactate and Base Deficit in Trauma Patients. Anesthesiology. 2017;126(3):522-533.
Osterwalder J, Polyzogopoulou E, Hoffmann B. Point-of-Care Ultrasound-History, Current and Evolving Clinical Concepts in Emergency Medicine. Medicina (Kaunas). 2023;59(12).
Moro F, Chiarini V, Scquizzato T, et al. Variables for reporting studies on extended - focused assessment with sonography for trauma (E-FAST): An international delphi consensus study. Injury. 2024:111931.
Bennett AE, Levenson RB, Dorfman JD. Multidetector CT Imaging of Bowel and Mesenteric Injury: Review of Key Signs. Semin Ultrasound CT MR. 2018;39(4):363-373.
Valentine SL, Bembea MM, Muszynski JA, et al. Consensus Recommendations for RBC Transfusion Practice in Critically Ill Children From the Pediatric Critical Care Transfusion and Anemia Expertise Initiative. Pediatr Crit Care Med. 2018;19(9):884-898.
Tang J, Shi Z, Hu J, et al. Optimal sequence of surgical procedures for hemodynamically unstable patients with pelvic fracture: A network meta-analysis. Am J Emerg Med. 2019;37(4):571-578.
Dickson JM, Wang X, St John AE, et al. Damage Control Resuscitation Supplemented with Vasopressin in a Severe Polytrauma Model with Traumatic Brain Injury and Uncontrolled Internal Hemorrhage. Mil Med. 2018;183(9-10):e460-e466.
Hussmann B, Schoeneberg C, Jungbluth P, et al. Enhanced prehospital volume therapy does not lead to improved outcomes in severely injured patients with severe traumatic brain injury. BMC Emerg Med. 2019;19(1):13.
Van Gent JM, Clements TW, Cotton BA. Resuscitation and Care in the Trauma Bay. Surg Clin North Am. 2024;104(2):279-292.
Yost MT, Driban M, Dissak Delon FN, et al. Crystalloid resuscitation is associated with decreased treatment delays and improved systolic blood pressures in a blood-constrained setting. Trauma Surg Acute Care Open. 2024;9(1):e001290.
Hooper N, Armstrong TJ. Hemorrhagic Shock. StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing Copyright © 2024, StatPearls Publishing LLC.; 2024.
Ghossein J, Fernando SM, Rochwerg B, et al. A systematic review and meta-analysis of sample size methodology for traumatic hemorrhage trials. J Trauma Acute Care Surg. 2023;94(6):870-876.
Roberts I, Shakur H, Afolabi A, et al. The importance of early treatment with tranexamic acid in bleeding trauma patients: an exploratory analysis of the CRASH-2 randomised controlled trial. Lancet. 2011;377(9771):1096-1101, 1101.e1091-1092.
Brown SG, Stone SF, Fatovich DM, et al. Anaphylaxis: clinical patterns, mediator release, and severity. J Allergy Clin Immunol. 2013;132(5):1141-1149.e1145.
Simons KJ, Simons FE. Epinephrine and its use in anaphylaxis: current issues. Curr Opin Allergy Clin Immunol. 2010;10(4):354-361.
Taghavi S, Nassar AK, Askari R. Hypovolemic Shock. StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing Copyright © 2024, StatPearls Publishing LLC.; 2024.
Zotzmann V, Rottmann FA, Müller-Pelzer K, et al. Obstructive Shock, from Diagnosis to Treatment. Rev Cardiovasc Med. 2022;23(7):248.
Rhodes A, Evans LE, Alhazzani W, et al. Surviving Sepsis Campaign: International Guidelines for Management of Sepsis and Septic Shock: 2016. Crit Care Med. 2017;45(3):486-552.
