Tetanoz Aşılamasında İlkeler
Özet
Tetanoz, Clostridium tetani bakterisinin neden olduğu bir hastalıktır. Gram pozitif, sporlu ve anaerobik bir basildir. Toprakta, dışkılarda ve insan gastrointestinal sisteminde bulunur. Sporları ısı ve antiseptiklere karşı dayanıklıdır. Hastalığın belirtilerini tetikleyen toksin tetanospasmin’dir. 2023 verilerine göre, dünya genelinde insanların %89'u tetanoz aşısı olmuş ve %84’ü üç doz aşılamayı tamamlamıştır. Tetanospasmin, sinir sisteminde inhibisyon yaparak kas tonusunu artırır, rijidite ve tetanik spazmlar oluşturur.
Kuluçka süresi ortalama 8 gündür. Lokalize tetanoz sadece inokülasyon bölgesindeki kasları etkiler, sefalik tetanoz nadir olup baş ve boyun yaralanmalarından sonra gelişir. Jeneralize tetanoz en sık ve şiddetli formdur, kaslarda tonik kasılmalar ve spazmlar görülür. Yenidoğan tetanozu, hijyen eksikliği nedeniyle gelişir ve huzursuzluk, rijidite gibi belirtiler gösterir.
Tetanoz aşıları genellikle difteri ve boğmaca aşılarıyla kombin edilir. Çocuklara 2, 4, 6 ve 18. aylarda beşli karma aşı, 48. ayda dörtlü karma aşı (DaBT-İPA) şeklinde pekiştirme dozu uygulanmaktadır. 13. yaşında da erişkin tip difteri-tetanoz (Td) aşısı ile pekiştirme dozu uygulaması devam etmektedir. erişkinlere ise 10 yılda bir Td rapel aşısı yapılır. Temas sonrası tetanoz profilaksisi için yara temizliği ve uygun aşılama ve gerekirse tetanoz immunglobulin uygulaması yapılmalıdır.
Referanslar
Tejpratap S.P. Tiwari, M.P.L.M., MD, MPH; and Anna M. Acosta, MD. Tetanus. 2024 14.09.2024]; Available from: https://www.cdc.gov/pinkbook/hcp/table-of-contents/chapter-21-tetanus.html?CDC_AAref_Val=https://www.cdc.gov/vaccines/pubs/pinkbook/tetanus.html.
Dong, M., G. Masuyer, and P. Stenmark, Botulinum and Tetanus Neurotoxins. Annu Rev Biochem, 2019. 88: p. 811-837.
Berkowitz, A.L., Tetanus, Botulism, and Diphtheria. Continuum (Minneap Minn), 2018. 24(5, Neuroinfectious Disease): p. 1459-1488.
Pascual, F.B., et al., Tetanus surveillance--United States, 1998--2000. MMWR Surveill Summ, 2003. 52(3): p. 1-8.
WHO. Tetanus reported cases and incidence. 14.09.2024]; Available from: https://immunizationdata.who.int/global/wiise-detail-page/tetanus-reported-cases-and-incidence?CODE=Global&DISEASE=TTETANUS&YEAR=.
Rhinesmith, E. and L. Fu, Tetanus Disease, Treatment, Management. Pediatr Rev, 2018. 39(8): p. 430-432.
Hodowanec, A. and T.P. Bleck, 246 - Tetanus (Clostridium tetani), in Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases (Eighth Edition), J.E. Bennett, R. Dolin, and M.J. Blaser, Editors. 2015, W.B. Saunders: Philadelphia. p. 2757-2762.e2.
Doshi, A., et al., Just a graze? Cephalic tetanus presenting as a stroke mimic. Practical neurology, 2013. 14.
Kotani, Y., et al., Cephalic tetanus as a differential diagnosis of facial nerve palsy. BMJ Case Rep, 2017. 2017.
Thwaites, C.L., N.J. Beeching, and C.R. Newton, Maternal and neonatal tetanus. Lancet, 2015. 385(9965): p. 362-70
Havers, F.P., et al., Use of Tetanus Toxoid, Reduced Diphtheria Toxoid, and Acellular Pertussis Vaccines: Updated Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices - United States, 2019. MMWR Morb Mortal Wkly Rep, 2020. 69(3): p. 77-83.
Türkiye Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği, E.B.R.Ç.G., Erişkin Bağışıklama Rehberi. 2024. 18-23.
Tetanus vaccines: WHO position paper, February 2017 - Recommendations. Vaccine, 2018. 36(25): p. 3573-3575.
