Deliryum ve Bilişsel Testler
Özet
Deliryum, genellikle saatler veya günler içinde gelişen ve altta yatan bir tıbbi durumun neden olduğu, dikkat bozukluğu ve bilinç değişikliği ile karakterize bir klinik sendromdur. Yaşlı hastalarda ve hastane yatışlarında sık görülür. Deliryumun oluşumunda hipoksi, nöroinflamasyon ve metabolik bozukluklar gibi çeşitli patofizyolojik mekanizmalar rol oynar. Klinik olarak dikkat azalması, algı bozuklukları, konuşma bozuklukları, hafıza kaybı ve ajitasyon gibi belirtilerle kendini gösterebilir. Tanı, anamnez, fizik muayene ve bilişsel değerlendirmelerle konur. Mini Mental Durum Testi ve Konfüzyon Değerlendirme Testi gibi araçlar bilişsel değerlendirme için kullanılabilir. Tanı sonrası, altta yatan tıbbi durumu ortaya koymak için ileri tetkikler yapılır. Tedavi, altta yatan bozukluğun düzeltilmesini ve deliryum semptomlarına yönelik müdahaleleri içerir.
Referanslar
O'Mahony R, Murthy L, Akunne A, Young J, Group* GD. Synopsis of the National Institute for Health and Clinical Excellence guideline for prevention of delirium. Ann Intern Med. 2011;154(11):746-51.
Vahia VN. Diagnostic and statistical manual of mental disorders 5: A quick glance. Indian J Psychiatry. 2013;55(3):220-3.
Francis J. Delirium in older patients. J Am Geriatr Soc. 1992;40(8):829-38.
Fong TG, Tulebaev SR, Inouye SK. Delirium in elderly adults: diagnosis, prevention and treatment. Nat Rev Neurol. 2009;5(4):210-20.
Wilson JE, Mart MF, Cunningham C, Shehabi Y, Girard TD, MacLullich AM, et al. Delirium. Nat Rev Dis Primers. 2020;6(1):90.
Pajkrt D, Van Deventer S. The cellular response in sepsis. Curr Top Microbiol Immunol. 1996:119-32.
Maldonado JR. Acute brain failure: pathophysiology, diagnosis, management, and sequelae of delirium. Crit Care Med.
. 2017;33(3):461-519.
Setters B, Solberg LM. Delirium. Prim Care. 2017;44(3):541-59.
Wei LA, Fearing MA, Sternberg EJ, Inouye SK. The Confusion Assessment Method: a systematic review of current usage. J Am Geriatr Soc. 2008;56(5):823-30.
Waszynski CM. The confusion assessment method (CAM). Ann Intern Med. 2003;113(12):941-8.
Francis J, Martin D, Kapoor WN. A prospective study of delirium in hospitalized elderly. Jama. 1990;263(8):1097-101.
Kaya E, Sönmez S, Barlas F. Deliryum. 2013.
KIRPINAR İ. Deliryum; tanı, oluş nedenleri, bakım ve tedavi yaklaşımları. Turk Klin. Psychiatry-Special Topics. 2009;2(3):1-13.
Kang J, Cho YS, Lee M, Yun S, Jeong YJ, Won Y-H, et al. Effects of nonpharmacological interventions on sleep improvement and delirium prevention in critically ill patients: A systematic review and meta-analysis. Aust Crit Care. 2023;36(4):640-9.
Morrison RS, Magaziner J, Gilbert M, Koval KJ, McLaughlin MA, Orosz G, et al. Relationship between pain and opioid analgesics on the development of delirium following hip fracture. J Gerontol A Biol Sci Med Sci. 2003;58(1):M76-M81.
Flinn DR, Diehl KM, Seyfried LS, Malani PN. Prevention, diagnosis, and management of postoperative delirium in older adults. J Am Coll Surg. 2009;209(2):261-8.
Peterson JF, Pun BT, Dittus RS, Thomason JW, Jackson JC, Shintani AK, Ely EW. Delirium and its motoric subtypes: a study of 614 critically ill patients. J Am Geriatr Soc. 2006;54(3):479-84.
Flaherty JH, Gonzales JP, Dong B. Antipsychotics in the treatment of delirium in older hospitalized adults: a systematic review. J Am Geriatr Soc. 2011;59:S269-S76.
Lonergan E, Britton AM, Luxenberg J. Antipsychotics for delirium. Cochrane Database Syst Rev. 2007(2).
Breitbart W, Marotta R, Platt MM, Weisman H, Derevenco M, Grau C, et al. A double-blind trial of haloperidol, chlorpromazine, and lorazepam in the treatment of delirium in hospitalized AIDS patients. Focus. 2005;153(2):231-340.
Riker RR, Shehabi Y, Bokesch PM, Ceraso D, Wisemandle W, Koura F, et al. Dexmedetomidine vs midazolam for sedation of critically ill patients: a randomized trial. Jama. 2009;301(5):489-99.
Breitbart W, Alici Y. Evidence-based treatment of delirium in patients with cancer. J Clin Oncol. 2012;30(11):1206-14.
