Küçükbaş Hayvan Barınakları
Özet
Küçükbaş hayvancılık, geçmişten günümüze tarımsal üretimin vazgeçilmez bir unsurudur. Günümüzün modern hayvancılık sistemlerinde, hayvan refahını iyileştirmek, sürdürülebilirliği sağlamak ve verimliliği artırmak için uygun barınma koşullarının tasarlanması hayati önem taşımaktadır. Bu doğrultuda, koyun ve keçi gibi küçükbaş hayvanların sağlığı, konforu ve verimliliği için gerekli barınak planlama ve yönetim ilkelerine kapsamlı bir genel bakış sunulmaktadır. Bu bölümde, ağılların yapısal tasarımı, malzeme seçimi, havalandırma ve aydınlatma sistemleri hakkında ayrıntılı bilgi verilmektedir. Ayrıca çevresel etkilerin en aza indirilmesi, atık yönetimi ve enerji verimliliği konularını da kapsamaktadır.
Bu içerik, küçükbaş hayvan ağılları hakkında pratik bilgiler sunmakta olup akademisyenlere, öğrencilere ve sektöre ilgi duyanlara rehber niteliğindedir.
Referanslar
Demir Y. Hayvan barınaklarında planlama ilkeleri 2022. (20.11.2024 tarihinde https://antalya.tarimorman.gov.tr/Belgeler/Hayvan%20Bar%C4%B1naklar%C4%B1nda%20Planlama%20%C4%B0lkeleri%20Ders%20Notlar%C4%B1.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Wadhwani KN, Modi RJ, Islam MM, et al. Role of housing in welfare of small ruminants. Indian Journal of Animal Production and Management. 2016;32(3-4): 130-139.
Akbaş AA. Çiftlik hayvanlarında davranış ve refah ilişkisi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2013;1(1): 42-49.
El Sabry MI, Motsei LE, Abdel‑Mageed II, et al. Space allowance impacts behavior, productivity, reproductivity and immunity of sheep-a review. Tropical Animal Health and Production. 2023;55: 207
Danso F, Iddrisu L, Lungu SE, et al. Effects of heat stress on goat production and mitigating strategies: a review. Animals. 2024;14: 1793.
Xiao J, Guo W, Han Z, et al. The effects of housing on growth, ımmune function and antioxidant status of young female lambs in cold conditions. Animals. 2024;14: 518.
Khalil F, Shehata N, Emeash H, et al. Effect of three housing conditions on osimi lambs’ behaviour and performance under upper Egypt climatic conditions. Journal of Advanced Veterinary Research. 2023;13(2): 230-235.
Federation of Animal Science Societies (FASS). Sheep and goats. In: Guide for the care and use of agricultural animals in research and teaching. 3rd ed. American Dairy Science Association, American Society of Animal Science and Poultry Science Association; 2010. p. 128-138.
Stubsjoen SM, Moe RO, Mejdell CM, et al. Sheep welfare in different housing systems in South Norway. Small Ruminant Research. 2022;214: 106740.
Caroprese M, Annicchiarico G, Schena L, et al. Influence of space allowance and housing conditions on the welfare, immune response and production performance of dairy ewes. Journal of Dairy Research. 2009;76(1): 66-73.
Caroprese M, Albenzio M, Sevi A. Sustainability of sheep and goat production systems. In: Vastola A (ed.) The sustainability of agro-food and natural resource systems in the Mediterranean Basin. Cham: Springer; 2015. p. 65-76. doi:10.1007/978-3-319-16357-4_6
Costantino A, Calvet S, Fabrizio E. Energy efficient livestock housing. In: Zhang Q (ed.) Encyclopedia of digital agricultural technologies. Cham: Springer; 2023. p. 465-480. doi:10.1007/978-3-031-24861-0_167
Milli Eğitim Bakanlığı. Hayvan yetiştiriciliği. Barınak tipleri. Milli Eğitim Bakanlığı; 2013.
Tarım ve Orman Bakanlığı Hayvancılık Genel Müdürlüğü. Koyun yetiştiriciliği 2024. (10/11/2024 tarihinde https://www.tarimorman.gov.tr/HAYGEM/Belgeler/Hayvanc%C4%B1l%C4%B1k/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCkba%C5%9F%20Hayvanc%C4%B1l%C4%B1k/Koyun%20Yeti%C5%9Ftiricili%C4%9Fi/2020%20YILI/Koyun_Yetistiriciligi.pdf adresinden ulaşılmıştır.
Tarım ve Orman Bakanlığı Hayvancılık Genel Müdürlüğü. Keçi yetiştiriciliği 2024. (10/11/2024 tarihinde https://www.tarimorman.gov.tr/HAYGEM/Belgeler/Hayvanc%C4%B1l%C4%B1k/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCkba%C5%9F%20Hayvanc%C4%B1l%C4%B1k/Ke%C3%A7i%20Yeti%C5%9Ftiricili%C4%9Fi/2020%20YILI/Keci_Yetistiriciligi.pdf adresinden ulaşılmıştır.
Tölü C, Savaş T. Dairy goat usage of flooring types varied by material, slope and slat width. Applied Animal Behaviour Science. 2019;215: 37-44.
Öztürk S, Tölü C. Keçi ve koyunlarda tahta, kauçuk ve ızgara zemin tercihi. Hayvansal Üretim. 2016;57(2): 28-34.
Faerevik G, Andersen IL, Bøe KE. Preferences of sheep for different types of pen flooring. Applied Animal Behaviour Science. 2005;90: 265-276.
Sharma M, Gupta A. Housing of sheep and goat under different management systems. Bio Vet Innovator Magazine. 2024;1(2): 42-49.
Kandemir Ç, Alkan İ, Yılmaz Hİ, vd. İzmir yöresinde küçükbaş hayvancılık işletmelerinin coğrafik konumlarına göre genel durumu ve geliştirilme olanakları. Hayvansal Üretim. 2015;56(1): 1-17.
Petherick JC, Phillips CJC. Space allowances for confined livestock and their determination from allometric principles. Applied Animal Behaviour Science. 2009;117: 1-12.
Caroprese, M. Sheep housing and welfare. Small Ruminant Research. 2008;76: 21-25.
Leme TMDC, Titto EAL, Titto CG, et al. Influence of stocking density on weight gain and behavior of feedlot lambs. Small Ruminant Research. 2013;115: 1-6.
Öziş Altınçekiç Ş. Bursa ili koyunculuk işletmelerinin yapısal özellikleri ve refah ölçütleri açısından değerlendirilmesi (doktora tezi). Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2014.
Jackson K, Hayes M, Taraba J. Considerations in goat barn design. Cooperative Extension Service. 2020; AEN-148.
Economides S. Intensive sheep production in the near east. FAO Animal Production and Health Paper 40. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations; 1983.
Animal Research Review Panel (ARRP). Guideline 23: Guidelines for the housing of sheep in scientific institutions. Emergencies and Animal Welfare, Industry and Investment NSW, Locked Bag 21, Orange NSW 2800; 2010.
Tokmanoğlu T. Rüzgâr perdeleri. Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi. 2008;A(2): 99-102.
Karaman S, Ulutaş Z, Şirin E., et al. Tokat yöresindeki ağılların yapısal ve çevre koşulları yönünden durumu ve geliştirme olanakları üzerine bir araştırma. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi. 2012;29(2): 29-41.
Ritter WF. Waste management engineering. In: Reference Module in Food Science. Elsevier; 2016. Available from: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780081005965029978 (Accessed 15th November 2024).
Sevi A, Casamassima D, Pulina G, et al. Factors of welfare reduction in dairy sheep and goats, Italian Journal of Animal Science. 2009;8(supp 1): 81-101.
Abegaz S, Yami A. Shelters and housing for sheep and goats. Technical Bulletin No.32. Ethiopia Sheep and Goat Productivity Improvement Program; 2009.
Dauchy RT, Hanifin JP, Brainard GC, et al. Light: an extrinsic factor ınfluencing animal-based research. Journal of the American Association for Laboratory Animal Science. 2024;63(2): 116-147.
Harmon J, Petersen D. Farm energy. Indoor lighting for livestock, poultry, and farm shop facilities. Available from. https://energizeohio.osu.edu/sites/energizeohio/files/d6/files/imce/PM-2089R.pdf (Accessed 29th November 2024).
Salihoğlu NK, Teksoy A., Altan K. Büyükbaş ve küçükbaş hayvan atıklarından biyogaz üretim potansiyelinin belirlenmesi: Balıkesir ili örneği. Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2019;8(1): 31-47.
Varol H. Hayvancılık işletmelerinde oluşan atıkların işletimi ve olası çevre etkileri; Afyonkarahisar örneği (yüksek lisans tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü; 2017.
Taşkın T, Bardakçıoğlu HE, Yılmaz M, vd. Küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinde yabani hayvan zararları ve mücadele yöntemleri. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi. 2011;25(2); 121-134.
Aslan H, Seyfi SU. Alternative barn design applicable in different environmental condition for goat breeding. Journal of International Environmental Application & Science. 2015;10(4): 421-428.
Altan A, Taşkın T. Keçi yetiştiriciliğinde barındırma. Kaymakçı M, Aşkın Y (eds.) Keçi Yetiştiriciliği içinde. Ankara: 1997. p. 241-259.
Onuk A. İklim denetimli sera tipi koyun-keçi barınaklarının bursa bölgesinde uygulanma olanakları (yüksek lisans tezi). Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü; 2015.
Referanslar
Demir Y. Hayvan barınaklarında planlama ilkeleri 2022. (20.11.2024 tarihinde https://antalya.tarimorman.gov.tr/Belgeler/Hayvan%20Bar%C4%B1naklar%C4%B1nda%20Planlama%20%C4%B0lkeleri%20Ders%20Notlar%C4%B1.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Wadhwani KN, Modi RJ, Islam MM, et al. Role of housing in welfare of small ruminants. Indian Journal of Animal Production and Management. 2016;32(3-4): 130-139.
Akbaş AA. Çiftlik hayvanlarında davranış ve refah ilişkisi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2013;1(1): 42-49.
El Sabry MI, Motsei LE, Abdel‑Mageed II, et al. Space allowance impacts behavior, productivity, reproductivity and immunity of sheep-a review. Tropical Animal Health and Production. 2023;55: 207
Danso F, Iddrisu L, Lungu SE, et al. Effects of heat stress on goat production and mitigating strategies: a review. Animals. 2024;14: 1793.
Xiao J, Guo W, Han Z, et al. The effects of housing on growth, ımmune function and antioxidant status of young female lambs in cold conditions. Animals. 2024;14: 518.
Khalil F, Shehata N, Emeash H, et al. Effect of three housing conditions on osimi lambs’ behaviour and performance under upper Egypt climatic conditions. Journal of Advanced Veterinary Research. 2023;13(2): 230-235.
Federation of Animal Science Societies (FASS). Sheep and goats. In: Guide for the care and use of agricultural animals in research and teaching. 3rd ed. American Dairy Science Association, American Society of Animal Science and Poultry Science Association; 2010. p. 128-138.
Stubsjoen SM, Moe RO, Mejdell CM, et al. Sheep welfare in different housing systems in South Norway. Small Ruminant Research. 2022;214: 106740.
Caroprese M, Annicchiarico G, Schena L, et al. Influence of space allowance and housing conditions on the welfare, immune response and production performance of dairy ewes. Journal of Dairy Research. 2009;76(1): 66-73.
Caroprese M, Albenzio M, Sevi A. Sustainability of sheep and goat production systems. In: Vastola A (ed.) The sustainability of agro-food and natural resource systems in the Mediterranean Basin. Cham: Springer; 2015. p. 65-76. doi:10.1007/978-3-319-16357-4_6
Costantino A, Calvet S, Fabrizio E. Energy efficient livestock housing. In: Zhang Q (ed.) Encyclopedia of digital agricultural technologies. Cham: Springer; 2023. p. 465-480. doi:10.1007/978-3-031-24861-0_167
Milli Eğitim Bakanlığı. Hayvan yetiştiriciliği. Barınak tipleri. Milli Eğitim Bakanlığı; 2013.
Tarım ve Orman Bakanlığı Hayvancılık Genel Müdürlüğü. Koyun yetiştiriciliği 2024. (10/11/2024 tarihinde https://www.tarimorman.gov.tr/HAYGEM/Belgeler/Hayvanc%C4%B1l%C4%B1k/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCkba%C5%9F%20Hayvanc%C4%B1l%C4%B1k/Koyun%20Yeti%C5%9Ftiricili%C4%9Fi/2020%20YILI/Koyun_Yetistiriciligi.pdf adresinden ulaşılmıştır.
Tarım ve Orman Bakanlığı Hayvancılık Genel Müdürlüğü. Keçi yetiştiriciliği 2024. (10/11/2024 tarihinde https://www.tarimorman.gov.tr/HAYGEM/Belgeler/Hayvanc%C4%B1l%C4%B1k/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCkba%C5%9F%20Hayvanc%C4%B1l%C4%B1k/Ke%C3%A7i%20Yeti%C5%9Ftiricili%C4%9Fi/2020%20YILI/Keci_Yetistiriciligi.pdf adresinden ulaşılmıştır.
Tölü C, Savaş T. Dairy goat usage of flooring types varied by material, slope and slat width. Applied Animal Behaviour Science. 2019;215: 37-44.
Öztürk S, Tölü C. Keçi ve koyunlarda tahta, kauçuk ve ızgara zemin tercihi. Hayvansal Üretim. 2016;57(2): 28-34.
Faerevik G, Andersen IL, Bøe KE. Preferences of sheep for different types of pen flooring. Applied Animal Behaviour Science. 2005;90: 265-276.
Sharma M, Gupta A. Housing of sheep and goat under different management systems. Bio Vet Innovator Magazine. 2024;1(2): 42-49.
Kandemir Ç, Alkan İ, Yılmaz Hİ, vd. İzmir yöresinde küçükbaş hayvancılık işletmelerinin coğrafik konumlarına göre genel durumu ve geliştirilme olanakları. Hayvansal Üretim. 2015;56(1): 1-17.
Petherick JC, Phillips CJC. Space allowances for confined livestock and their determination from allometric principles. Applied Animal Behaviour Science. 2009;117: 1-12.
Caroprese, M. Sheep housing and welfare. Small Ruminant Research. 2008;76: 21-25.
Leme TMDC, Titto EAL, Titto CG, et al. Influence of stocking density on weight gain and behavior of feedlot lambs. Small Ruminant Research. 2013;115: 1-6.
Öziş Altınçekiç Ş. Bursa ili koyunculuk işletmelerinin yapısal özellikleri ve refah ölçütleri açısından değerlendirilmesi (doktora tezi). Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2014.
Jackson K, Hayes M, Taraba J. Considerations in goat barn design. Cooperative Extension Service. 2020; AEN-148.
Economides S. Intensive sheep production in the near east. FAO Animal Production and Health Paper 40. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations; 1983.
Animal Research Review Panel (ARRP). Guideline 23: Guidelines for the housing of sheep in scientific institutions. Emergencies and Animal Welfare, Industry and Investment NSW, Locked Bag 21, Orange NSW 2800; 2010.
Tokmanoğlu T. Rüzgâr perdeleri. Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi. 2008;A(2): 99-102.
Karaman S, Ulutaş Z, Şirin E., et al. Tokat yöresindeki ağılların yapısal ve çevre koşulları yönünden durumu ve geliştirme olanakları üzerine bir araştırma. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi. 2012;29(2): 29-41.
Ritter WF. Waste management engineering. In: Reference Module in Food Science. Elsevier; 2016. Available from: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780081005965029978 (Accessed 15th November 2024).
Sevi A, Casamassima D, Pulina G, et al. Factors of welfare reduction in dairy sheep and goats, Italian Journal of Animal Science. 2009;8(supp 1): 81-101.
Abegaz S, Yami A. Shelters and housing for sheep and goats. Technical Bulletin No.32. Ethiopia Sheep and Goat Productivity Improvement Program; 2009.
Dauchy RT, Hanifin JP, Brainard GC, et al. Light: an extrinsic factor ınfluencing animal-based research. Journal of the American Association for Laboratory Animal Science. 2024;63(2): 116-147.
Harmon J, Petersen D. Farm energy. Indoor lighting for livestock, poultry, and farm shop facilities. Available from. https://energizeohio.osu.edu/sites/energizeohio/files/d6/files/imce/PM-2089R.pdf (Accessed 29th November 2024).
Salihoğlu NK, Teksoy A., Altan K. Büyükbaş ve küçükbaş hayvan atıklarından biyogaz üretim potansiyelinin belirlenmesi: Balıkesir ili örneği. Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2019;8(1): 31-47.
Varol H. Hayvancılık işletmelerinde oluşan atıkların işletimi ve olası çevre etkileri; Afyonkarahisar örneği (yüksek lisans tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü; 2017.
Taşkın T, Bardakçıoğlu HE, Yılmaz M, vd. Küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinde yabani hayvan zararları ve mücadele yöntemleri. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi. 2011;25(2); 121-134.
Aslan H, Seyfi SU. Alternative barn design applicable in different environmental condition for goat breeding. Journal of International Environmental Application & Science. 2015;10(4): 421-428.
Altan A, Taşkın T. Keçi yetiştiriciliğinde barındırma. Kaymakçı M, Aşkın Y (eds.) Keçi Yetiştiriciliği içinde. Ankara: 1997. p. 241-259.
Onuk A. İklim denetimli sera tipi koyun-keçi barınaklarının bursa bölgesinde uygulanma olanakları (yüksek lisans tezi). Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü; 2015.
