Kadın ve Erkek Lise Öğrencilerinin Beden Eğitimi Dersine Yönelik Tutumları ile Beslenme Alışkanlıkları Arasındaki İlişki
Özet
Beden eğitimi dersine ilgi duyan öğrencilerin, sağlıklı beslenmenin önemini daha iyi anlayacağı ve sağlıklı yaşam tarzı seçimleri yapma eğiliminde olacağı düşüncesi kapsamında bu çalışma, kadın ve erkek lise öğrencilerinin beden eğitimi dersine yönelik tutumları ile sağlıklı beslenme alışkanlıkları arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır.
Araştırmanın evrenini Sakarya ili Ferizli ilçesinde 2023-2024 Eğitim-Öğretim yılında toplam 1193 lise öğrencisi oluştururken kolayda örnekleme yöntemi ile 238 kadın ve 232 erkek olmak üzere toplam 470 öğrenciden örneklem seçilmiştir. Katılımcılara sırasıyla; kişisel bilgi formu, sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum ölçeği (SBİTÖ), beden eğitimi tutum ölçeği (BETÖ) uygulanmıştır. İstatistiksel analizlerde, verilerin normal dağılım göstermesi sebebiyle bağımsız gruplar t-testi, ANOVA ve Pearson korelasyon analizleri uygulanmıştır.
Bu çalışmanın sonuçları, SBİTO beslenme hakkında bilgi alt boyutu hariç tüm değişkenlerde erkek ve kadınlar arasında anlamlı farklılıklar olduğunu göstermektedir. Yaş ve sınıf değişkenleri ortalamaları kadınların lehine daha yüksekken diğer değişkenlerde erkeklerin lehine daha yüksektir. Kadınlarda SBİTÖ beslenmeye yönelik duygu ile olumlu beslenme alışkanlığı alt boyutlarında BETÖ değişkenlerde yaş grupları arasında anlamlı farklılıklar vardır. Farklılıkların tamamı 14-15 yaş grubunun daha yüksek ortalamalarından kaynaklanmaktadır. Aksine erkeklerde ne SBİTÖ ortalamalarında de BETÖ ortalamasında yaş grupları arasında anlamlı bir farklılık yoktur. Hem erkeklerde hem de kadınlarda beden eğitimi dersine yönelik tutum, kötü beslenme alışkanlığı hariç diğer SBİTÖ alt boyutları ile pozitif ilişkilidir. Kadınlarda yaş ile beden eğitimine yönelik tutum ilişkili iken erkeklerde sınıf ile beslenme hakkında bilgi pozitif ilişkilidir.
Sonuç olarak: SBİTÖ ile BETÖ değişkenleri cinsiyete bağlı farklılaşmaktadır. Bu iki ölçek değerleri arasındaki ilişki düzeyleri erkeklerin lehine artmaktadır. Her iki cinsiyette beden eğitimi dersine yönelik tutuma bağlı SBİTÖ alt boyutları ortalamaları artmaktadır.
Referanslar
Alper, Z., Ercan, İ., & Uncu, Y. (2018). A meta-analysis and an evaluation of trends in obesity prevalence among children and adolescents in Turkey: 1990 through 2015. Journal of clinical research in pediatric endocrinology, 10(1), 59.
Ari Y, Cakir E. Correlation between participation in physical activity and healthy nutrition: An example of a sports science faculty. Balt J Health Phys Act. 2021;13(3):37-45.
Atik, G. ve Güçlüöver, A. (2020). Ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimi ve spor dersine yönelik tutumları ve yaşam doyumu düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Kırıkkale ili örneği. OPUS– Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 15(23), 1959-1975.
Aybek, A., İmamoğlu, O., & Taşmektepligil, M. (2011). Öğrencilerin beden eğitimi dersine ve ders dişi etkinliklere yönelik tutumlarinin değerlendirilmesi. Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, 2(2), 51-59.
Aydemir, S., Öz, E. & Erdamar, G. (2022). Gender in education: a systematic review of the literature in Turkey. International Journal of Contemporary Educational Research, 9(2), 232-247.
Cardel, M. I., Atkinson, M. A., Taveras, E. M., Holm, J. C., & Kelly, A. S. (2020). Obesity treatment among adolescents: a review of current evidence and future directions. JAMA pediatrics, 174(6), 609-617.
Cengiz, Ö., Kılıç, M. A., & Soylu, Y. (2018). Ortaokul öğrencilerinin beden eğitimi dersine yönelik tutumlarının incelenmesi. Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 1(2), 141-149.
Çar, S. Ö., & Bozkuş, T. Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Performans Arttırma Ve Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutumlarının İncelenmesi. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 10(1), 62-72.
Çelmeli, G., Çürek, Y., Gülten, Z. A., Yardımsever, M., Koyun, M., Akçurin, S., & Bircan, İ. (2019). Remarkable increase in the prevalence of overweight and obesity among school age children in Antalya, Turkey, between 2003 and 2015. Journal of clinical research in pediatric endocrinology, 11(1), 76.
Dereceli, Ç. (2022). Examination of Sports High School Students' Attitudes to Physical Education Course. Mediterranean Journal of Sport Science (MJSS), 5(4).
Fredrickson, B. L., & Roberts, T.-A. (1997). Objectification theory: Toward understanding women's lived experiences and mental health risks. Psychology of Women Quarterly, 21(2), 173–206.
Güneş, Z. (2005). Antrenör ve Sporcu El Kitabı: Spor ve Beslenme. 4. Baskı. Nobel Yayın Dağıtım, Ankara.
Göksel, A. G., & Caz, Ç. (2016). Anadolu lisesi öğrencilerinin beden eğitimi dersine yönelik tutumlarının incelenmesi. Marmara Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 1(1), 1-9.
Güllü, M., & Güçlü, M. (2009). Ortaöğretim öğrencileri için beden eğitimi dersi tutum ölçeği geliştirilmesi. Beden Eğitimi Ve Spor Bilimleri Dergisi, 3(2).
Güner, Ş., & Bektemür, G. (2023). Bir üniversitedeki Türk ve yabancı uyruklu öğrencilerin sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlarının araştırılması. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 10(4), 654-660.
Heaney, S., O’Connor, H., Michael, S., Gifford, J. and Naughto, G. (2011). Nutrition Knowledge in Athletes: A Systematic Review International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism, 21, 248-261.
Hopkins, K.D. & Weeks, D.L. “Tests for normality and measures of skewness and kurtosis: Their place in research reporting”. Educational and Psychological Measurement. 1990; 50: 717-729.
Karasar, N. Bilimsel Araştırma Yöntemi 14. Baskı. Ankara: Nobel Yayıncılık; 2005.
Koca, C., Aşçı, F. H., & Demirhan, G. (2005). Attitudes toward physical education and class preferences of Turkish adolescents in terms of school gender composition. Adolescence, 40(158).
Leahey, E., & Guo, G. (2001). Gender differences in mathematical trajectories. Social Forces, 80(2), 713–732.
Neumark-Sztainer D, Paxton SJ, Hannan PJ, Haines J, Story M. Does body satisfaction matter? Five-year longitudinal associations between body satisfaction and health behaviors in adolescent females and males. J Adolesc Health. 2006 Aug;39(2):244-51.
Onan, A.H. (2022). Ortaokul ve lisede öğrencilerin beden eğitimi ve spor dersine yönelik tutumları ile beslenme alışkanlıklarının incelenmesi (Giresun Çamoluk örneği). Bursa Uludağ Üniversitesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
Özkaya, Ş. Ö., Özkaya, V., Avak, T. E., & Garipağaoğlu, M. (2023). Türk ve uluslararası üniversite öğrencilerinin beslenme durumlarının değerlendirilmesi: Kesitsel bir çalışma. Sağlık ve Yaşam Bilimleri Dergisi, 5(1), 1-8.
Pepe, K. & Özkurt, R. (2016). Investigation of high school male and female students ‘attitudes towards Physical Education and Sports course. International Journal of Sport Exercise and Training Sciences-IJSETS, 2(3), 93-101.
Ruiz, L. D., Zuelch, M. L., Dimitratos, S. M., & Scherr, R. E. (2019). Adolescent obesity: diet quality, psychosocial health, and cardiometabolic risk factors. Nutrients, 12(1), 43.
Sallis, J. F., Hovell, M. F., Hofstetter, C. R., & Barrington, E. (1992). Explanation of vigorous physical activity during two years using social learning variables. Social Science & Medicine, 34(1), 25–32.
Şeker, R., Yılmaz, G., & Şengür, E. (2023). Beden eğitimi ve spor yüksekokulunda öğrenim gören öğrencilerin sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlarının belirlenmesi. Journal of Human Sciences, 20(4), 636-644.
Tekkurşun Demir, G. ve Cicioğlu, H. İ. (2019). Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği (SBİTÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 4(2), 256-274.
Tüfekçi Ş, Böke H, Altungül O. (2021). Examination of nutritional knowledge levels of physical education and sports stakeholders in gender variable: A systematic review and meta-analysis. Physical Education of Students, 25(5): 299–306.
Wardle J, Haase AM, Steptoe A, Nillapun M, Jonwutiwes K, Bellisle F. Gender differences in food choice: the contribution of health beliefs and dieting. Ann Behav Med. 2004 Apr;27(2):107-16.
Werkhoven, T., Cotton, W., & Russell, K. (2014). Pre-service health and physical education teachers' obesity-related nutrition knowledge and food habits. Journal of the Home Economics Institute of Australia, 21(3), 2-11.
Yetiş, Ü., Aytaç, K. Y., & Çalğan, G. (2022). Ortaöğretim Kademesinde Öğrenim Gören Öğrencilerin Beden Eğitimi ve Spor Dersine Yönelik Tutumlarının İncelenmesi. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 5(Özel Sayı 2), 906-917.
Yıldız, E., & Yaprak, P. (2018). Lise öğrencilerinin beden eğitimi dersine yönelik tutumları: ankara’da balâ ilçesi örneği. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 16(4), 275-287.
Yilmaz, S., Calikoglu, E. O., & Kosan, Z. (2019). Prevalence of obesity among adolescents in Eastern Turkey: A cross-sectional study with a review of the local literature. Nigerian Journal of Clinical Practice, 22(8), 1070-1077.
Referanslar
Alper, Z., Ercan, İ., & Uncu, Y. (2018). A meta-analysis and an evaluation of trends in obesity prevalence among children and adolescents in Turkey: 1990 through 2015. Journal of clinical research in pediatric endocrinology, 10(1), 59.
Ari Y, Cakir E. Correlation between participation in physical activity and healthy nutrition: An example of a sports science faculty. Balt J Health Phys Act. 2021;13(3):37-45.
Atik, G. ve Güçlüöver, A. (2020). Ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimi ve spor dersine yönelik tutumları ve yaşam doyumu düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Kırıkkale ili örneği. OPUS– Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 15(23), 1959-1975.
Aybek, A., İmamoğlu, O., & Taşmektepligil, M. (2011). Öğrencilerin beden eğitimi dersine ve ders dişi etkinliklere yönelik tutumlarinin değerlendirilmesi. Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, 2(2), 51-59.
Aydemir, S., Öz, E. & Erdamar, G. (2022). Gender in education: a systematic review of the literature in Turkey. International Journal of Contemporary Educational Research, 9(2), 232-247.
Cardel, M. I., Atkinson, M. A., Taveras, E. M., Holm, J. C., & Kelly, A. S. (2020). Obesity treatment among adolescents: a review of current evidence and future directions. JAMA pediatrics, 174(6), 609-617.
Cengiz, Ö., Kılıç, M. A., & Soylu, Y. (2018). Ortaokul öğrencilerinin beden eğitimi dersine yönelik tutumlarının incelenmesi. Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 1(2), 141-149.
Çar, S. Ö., & Bozkuş, T. Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Performans Arttırma Ve Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutumlarının İncelenmesi. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 10(1), 62-72.
Çelmeli, G., Çürek, Y., Gülten, Z. A., Yardımsever, M., Koyun, M., Akçurin, S., & Bircan, İ. (2019). Remarkable increase in the prevalence of overweight and obesity among school age children in Antalya, Turkey, between 2003 and 2015. Journal of clinical research in pediatric endocrinology, 11(1), 76.
Dereceli, Ç. (2022). Examination of Sports High School Students' Attitudes to Physical Education Course. Mediterranean Journal of Sport Science (MJSS), 5(4).
Fredrickson, B. L., & Roberts, T.-A. (1997). Objectification theory: Toward understanding women's lived experiences and mental health risks. Psychology of Women Quarterly, 21(2), 173–206.
Güneş, Z. (2005). Antrenör ve Sporcu El Kitabı: Spor ve Beslenme. 4. Baskı. Nobel Yayın Dağıtım, Ankara.
Göksel, A. G., & Caz, Ç. (2016). Anadolu lisesi öğrencilerinin beden eğitimi dersine yönelik tutumlarının incelenmesi. Marmara Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 1(1), 1-9.
Güllü, M., & Güçlü, M. (2009). Ortaöğretim öğrencileri için beden eğitimi dersi tutum ölçeği geliştirilmesi. Beden Eğitimi Ve Spor Bilimleri Dergisi, 3(2).
Güner, Ş., & Bektemür, G. (2023). Bir üniversitedeki Türk ve yabancı uyruklu öğrencilerin sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlarının araştırılması. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 10(4), 654-660.
Heaney, S., O’Connor, H., Michael, S., Gifford, J. and Naughto, G. (2011). Nutrition Knowledge in Athletes: A Systematic Review International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism, 21, 248-261.
Hopkins, K.D. & Weeks, D.L. “Tests for normality and measures of skewness and kurtosis: Their place in research reporting”. Educational and Psychological Measurement. 1990; 50: 717-729.
Karasar, N. Bilimsel Araştırma Yöntemi 14. Baskı. Ankara: Nobel Yayıncılık; 2005.
Koca, C., Aşçı, F. H., & Demirhan, G. (2005). Attitudes toward physical education and class preferences of Turkish adolescents in terms of school gender composition. Adolescence, 40(158).
Leahey, E., & Guo, G. (2001). Gender differences in mathematical trajectories. Social Forces, 80(2), 713–732.
Neumark-Sztainer D, Paxton SJ, Hannan PJ, Haines J, Story M. Does body satisfaction matter? Five-year longitudinal associations between body satisfaction and health behaviors in adolescent females and males. J Adolesc Health. 2006 Aug;39(2):244-51.
Onan, A.H. (2022). Ortaokul ve lisede öğrencilerin beden eğitimi ve spor dersine yönelik tutumları ile beslenme alışkanlıklarının incelenmesi (Giresun Çamoluk örneği). Bursa Uludağ Üniversitesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
Özkaya, Ş. Ö., Özkaya, V., Avak, T. E., & Garipağaoğlu, M. (2023). Türk ve uluslararası üniversite öğrencilerinin beslenme durumlarının değerlendirilmesi: Kesitsel bir çalışma. Sağlık ve Yaşam Bilimleri Dergisi, 5(1), 1-8.
Pepe, K. & Özkurt, R. (2016). Investigation of high school male and female students ‘attitudes towards Physical Education and Sports course. International Journal of Sport Exercise and Training Sciences-IJSETS, 2(3), 93-101.
Ruiz, L. D., Zuelch, M. L., Dimitratos, S. M., & Scherr, R. E. (2019). Adolescent obesity: diet quality, psychosocial health, and cardiometabolic risk factors. Nutrients, 12(1), 43.
Sallis, J. F., Hovell, M. F., Hofstetter, C. R., & Barrington, E. (1992). Explanation of vigorous physical activity during two years using social learning variables. Social Science & Medicine, 34(1), 25–32.
Şeker, R., Yılmaz, G., & Şengür, E. (2023). Beden eğitimi ve spor yüksekokulunda öğrenim gören öğrencilerin sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlarının belirlenmesi. Journal of Human Sciences, 20(4), 636-644.
Tekkurşun Demir, G. ve Cicioğlu, H. İ. (2019). Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği (SBİTÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 4(2), 256-274.
Tüfekçi Ş, Böke H, Altungül O. (2021). Examination of nutritional knowledge levels of physical education and sports stakeholders in gender variable: A systematic review and meta-analysis. Physical Education of Students, 25(5): 299–306.
Wardle J, Haase AM, Steptoe A, Nillapun M, Jonwutiwes K, Bellisle F. Gender differences in food choice: the contribution of health beliefs and dieting. Ann Behav Med. 2004 Apr;27(2):107-16.
Werkhoven, T., Cotton, W., & Russell, K. (2014). Pre-service health and physical education teachers' obesity-related nutrition knowledge and food habits. Journal of the Home Economics Institute of Australia, 21(3), 2-11.
Yetiş, Ü., Aytaç, K. Y., & Çalğan, G. (2022). Ortaöğretim Kademesinde Öğrenim Gören Öğrencilerin Beden Eğitimi ve Spor Dersine Yönelik Tutumlarının İncelenmesi. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 5(Özel Sayı 2), 906-917.
Yıldız, E., & Yaprak, P. (2018). Lise öğrencilerinin beden eğitimi dersine yönelik tutumları: ankara’da balâ ilçesi örneği. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 16(4), 275-287.
Yilmaz, S., Calikoglu, E. O., & Kosan, Z. (2019). Prevalence of obesity among adolescents in Eastern Turkey: A cross-sectional study with a review of the local literature. Nigerian Journal of Clinical Practice, 22(8), 1070-1077.
