Farklı Branşlarındaki Sporcuların Egzersiz Bağımlılık Düzeylerinin İncelenmesi
Özet
Bireyler üzerinde olumsuz sonuçlar doğurabilen egzersiz bağımlılığının, farklı spor dallarında yer alan sporcuların bazı demografik özelliklerine göre incelenmesi amaçlanmaktadır. Mardin Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü’ ne bağlı spor kulüplerinde spor yapan sporcular araştırmanın evrenini oluştururken örneklem grubunu ise en az 1 yıldır aktif spor yapan ve araştırmaya gönüllü katılan 101 kadın, 206 erkek olmak üzere toplam 307 sporcu oluşturmaktadır. Tekkurşun Demir, Hazar ve Cicioğlu (2018) tarafından geliştirilen “Egzersiz Bağımlılığı Ölçeği (EBÖ)” kullanılmıştır. Ölçek; 17 maddeden, 3 alt boyuttan ve 5’li liketten oluşmaktadır. Alt boyutlar sırasıyla; aşırı odaklanma ve duygu değişimi, bireysel-sosyal ihtiyaçların ertelenmesi ve çatışma, tolerans gelişimi ve tutku’dur.
Sonuç olarak, katılımcıların sporculuk seviyesi arttıkça tolerans gelişimi ve tutkunun arttığı ve yaş arttıkça bireysel- sosyal ihtiyaçların ertelenmesi ve çatışma puanlarının azalmakta olduğu görülmektedir. Branşlara göre egzersiz bağımlılığı incelendiğinde hentbolcuların bireysel-sosyal ihtiyaçların ertelenmesi ve çatışma boyutunda puanları diğer branş sporclarından daha yüksektir. En düşük puanı ise cimnastikçiler almıştır.
Referanslar
Batu, B. ve Aydın, A. (2020). Elit yüzme sporcularının egzersiz bağımlılığı düzeylerinin incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 5(4), 399-412.
Bavlı, Ö., Kozanoğlu, M.E. ve A. Doğanay (2011). Düzenli egzersize katılımın egzersiz bağımlılığı üzerine etkisi. Selçuk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dergisi, Cilt 13, Sayı 2, 150-153.
Bedük, A. (2022). Beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencileri ile diğer fakültelerde okuyan öğrencilerin egzersiz bağımlılığının incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Siirt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Siirt.
Berczik, K., Szabó, A., Griffiths, M.D., Kurimay, T., Kun, B., Urbán, R., and Demetrovics, Z. (2012). Exercise addiction: Symptoms, diagnosis, epidemiology, and etiology. Substance use & misuse, 47(4), 403-417.
Bingöl, E. (2015). Farklı branşlardaki sporcuların egzersiz bağımlılık ve psikolojik sağlamlık düzeylerinin incelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Muğla.
Bootan, J.S. (2018). Kickboks, taekwondo ve muay thai sporcularının egzersiz bağımlılığının araştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Elazığ.
Boyun, H.İ. (2023). Farklı spor branşları ile uğraşan sporcuların zihinsel ve mental dayanıklılık düzeylerinin incelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hatay.
Çakır, E. (2024). Fitness Yapan Bireylerin Egzersiz Bağımlılığı, Yaşam Kalitesi Düzeyleri Ve İlişkili Faktörler, Yüksek Lisans Tezi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aydın.
Cicioğlu, H. İ., Demir, G. T., Bulğay, C., ve Çetin, E. (2019). Elit düzeyde sporcular ile spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin egzersiz bağımlılığı düzeyleri. Bağımlılık Dergisi, 20(1), 12-20.
Costa, S., Cuzzocrea, F., Hausenblas, H. A., Larcan, R., & Oliva, P. (2012). Psychometric examination and factorial validity of the Exercise Dependence Scale-Revised in Italian exercisers. Journal of Behavioral Addictions, 1(4), 186-190.
Demetrovics, Z., & Kurimay, T. (2008). Exercise addiction: a literature review. Psychiatria Hungarica: A Magyar Pszichiatriai Tarsasag Tudomanyos Folyoirata, 23(2), 129-141.
Demir, G., ve Türkeli, A. (2019). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin egzersiz bağımlılığı ve zihinsel dayanıklılık. Spor Bilimleri Araştırma Dergisi, 4(1), 10-25.
Göktaş, Z. ve Güzel, M.C. (2023). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin egzersiz bağımlılığı ve zihinsel dayanıklılık düzeylerinin incelenmesi. Bağımlılık Dergisi, 24(1), 61-72.
Güler, F. (2020). Temel psikolojik ihtiyaçlar ile egzersiz bağımlılığı arasındaki ilişkinin incelenmesi: Kişisel eğitmen ile çalışan yetişkinler örneği. (Yüksek Lisans), İstanbul Gelişim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü. İstanbul.
Güneş, O. (2020). Düzenli egzersiz yapan bireylerin egzersiz bağımlılığı ile yaşam kalitesi ilişkisinin tespiti, (Yüksek Lisans Tezi), Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
Güzel, M.C. (2021). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin egzersiz bağımlılığı ve zihinsel dayanıklılık düzeylerinin incelenmesi (Balıkesir ili örneği) (Yüksek Lisans Tezi), Balıkesir Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Balıkkesir.
Hausenblas, H.A., & Downs, D.S. (2002). Exercise dependence: A systematic review. Psychology of sport and exercise, 3(2), 89-123.
Kagan, D.M. (1987). Addictive Personality Factors. Journal of Sport Medicine, Sayı 121, 553-538.
Kalkavan, A., Terzi, E., ve Kayhan, R.F. (2021). Türkiye olimpik hazırlık merkezlerinde çalışma yapan sporcuların egzersiz bağımlılığı düzeylerinin araştırılması. Spor Eğitim Dergisi, 5(2), 25-35.
Karademir T. (2020). The Effects of Regular Sports Activities on Exercise Dependence. International Journal of Applied Exercise Physiology; 9(9): 190-197
Kılınç, S. (2012). Gonartrozlu Hastalarda İzometrik ve İzokinetik Egzersizlerin Etkinliğinin Karşılaştırılması. (Uzmanlık Tezi), Trakya Üniversitesi, Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı. Edirne.
Oral, C. ve A. Aktop (2014). Üniversite öğrencilerinin egzersiz öz yeterlik düzeyleri ve egzersiz davranış değişim basamaklarının incelenmesi. International. Journal of Science Culture and Sport, (2), 287-300.
Paksoy, S.M. (2021). Spor bilimleri alanında öğrenim gören üniversite öğrencilerinin egzersiz bağımlılığı düzeylerinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kahramanmaraş.
Pierce, E.F., Rohaly, K.A. & Fritchley, B. (1997). Sex differences on exercise dependence for men and women in a marathon road race. Perceptual and motor skills, 84(3), 991-994.
Polat C., & Şimşek K.Y. (2015). Spor merkezlerindeki bireylerin egzersiz bağımlılığı düzeylerinin incelenmesi: Eskişehir ili örneği. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(15), 354-369.
Polat, Z. (2023). Güneydoğu ve doğu anadolu bölgesi tenis sporcuların egzersiz bağımlılıklarının demografik değişkenler açısından incelenmesi, (Yüksek Lisans Tezi), Munzur Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tunceli.
Szabo, A. & Griffiths, M. D. (2007). Exercise addiction in British sport science students. International Journal of Mental Health and Addiction, 5(1), 25-28.
Talaş, S. (2022). Doğu karadeniz bölgesindeki amatör ve profesyonel futbolcuların egzersiz bağımlılığı düzeylerinin araştırılması, (Yüksek Lisans Tezi), Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Rize.
Taşkın, A. (2021). Egzersizin Yaşam Kalitesi Ve Uyku Kalitesine Etkisi, Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
Tekkurşun Demir, G., Hazar, Z. ve Cicioğlu, H.İ. (2018). Egzersiz Bağımlılığı Ölçeği (EBÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 26(3), 865- 874
Tekkurşun-Demir, G. ve Türkeli, A, (2019). Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Egzersiz Bağımlılığı ve Zihinsel Dayanıklılık Düzeylerinin İncelenmesi. Spor Bilimleri Araştırma Dergisi, 4(1), 10-24.
Uçar, S.A. (2019). Yetişkinlerde Egzersiz Bağımlılığı ile Narsisizm Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Bursa Uludağ Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bursa.
Uzun, F. (2020). Gaziantep Üniversitesi beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencilerinin egzersiz bağımlılığı düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gaziantep Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Gaziantep.
Referanslar
Batu, B. ve Aydın, A. (2020). Elit yüzme sporcularının egzersiz bağımlılığı düzeylerinin incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 5(4), 399-412.
Bavlı, Ö., Kozanoğlu, M.E. ve A. Doğanay (2011). Düzenli egzersize katılımın egzersiz bağımlılığı üzerine etkisi. Selçuk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dergisi, Cilt 13, Sayı 2, 150-153.
Bedük, A. (2022). Beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencileri ile diğer fakültelerde okuyan öğrencilerin egzersiz bağımlılığının incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Siirt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Siirt.
Berczik, K., Szabó, A., Griffiths, M.D., Kurimay, T., Kun, B., Urbán, R., and Demetrovics, Z. (2012). Exercise addiction: Symptoms, diagnosis, epidemiology, and etiology. Substance use & misuse, 47(4), 403-417.
Bingöl, E. (2015). Farklı branşlardaki sporcuların egzersiz bağımlılık ve psikolojik sağlamlık düzeylerinin incelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Muğla.
Bootan, J.S. (2018). Kickboks, taekwondo ve muay thai sporcularının egzersiz bağımlılığının araştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Elazığ.
Boyun, H.İ. (2023). Farklı spor branşları ile uğraşan sporcuların zihinsel ve mental dayanıklılık düzeylerinin incelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hatay.
Çakır, E. (2024). Fitness Yapan Bireylerin Egzersiz Bağımlılığı, Yaşam Kalitesi Düzeyleri Ve İlişkili Faktörler, Yüksek Lisans Tezi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aydın.
Cicioğlu, H. İ., Demir, G. T., Bulğay, C., ve Çetin, E. (2019). Elit düzeyde sporcular ile spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin egzersiz bağımlılığı düzeyleri. Bağımlılık Dergisi, 20(1), 12-20.
Costa, S., Cuzzocrea, F., Hausenblas, H. A., Larcan, R., & Oliva, P. (2012). Psychometric examination and factorial validity of the Exercise Dependence Scale-Revised in Italian exercisers. Journal of Behavioral Addictions, 1(4), 186-190.
Demetrovics, Z., & Kurimay, T. (2008). Exercise addiction: a literature review. Psychiatria Hungarica: A Magyar Pszichiatriai Tarsasag Tudomanyos Folyoirata, 23(2), 129-141.
Demir, G., ve Türkeli, A. (2019). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin egzersiz bağımlılığı ve zihinsel dayanıklılık. Spor Bilimleri Araştırma Dergisi, 4(1), 10-25.
Göktaş, Z. ve Güzel, M.C. (2023). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin egzersiz bağımlılığı ve zihinsel dayanıklılık düzeylerinin incelenmesi. Bağımlılık Dergisi, 24(1), 61-72.
Güler, F. (2020). Temel psikolojik ihtiyaçlar ile egzersiz bağımlılığı arasındaki ilişkinin incelenmesi: Kişisel eğitmen ile çalışan yetişkinler örneği. (Yüksek Lisans), İstanbul Gelişim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü. İstanbul.
Güneş, O. (2020). Düzenli egzersiz yapan bireylerin egzersiz bağımlılığı ile yaşam kalitesi ilişkisinin tespiti, (Yüksek Lisans Tezi), Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
Güzel, M.C. (2021). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin egzersiz bağımlılığı ve zihinsel dayanıklılık düzeylerinin incelenmesi (Balıkesir ili örneği) (Yüksek Lisans Tezi), Balıkesir Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Balıkkesir.
Hausenblas, H.A., & Downs, D.S. (2002). Exercise dependence: A systematic review. Psychology of sport and exercise, 3(2), 89-123.
Kagan, D.M. (1987). Addictive Personality Factors. Journal of Sport Medicine, Sayı 121, 553-538.
Kalkavan, A., Terzi, E., ve Kayhan, R.F. (2021). Türkiye olimpik hazırlık merkezlerinde çalışma yapan sporcuların egzersiz bağımlılığı düzeylerinin araştırılması. Spor Eğitim Dergisi, 5(2), 25-35.
Karademir T. (2020). The Effects of Regular Sports Activities on Exercise Dependence. International Journal of Applied Exercise Physiology; 9(9): 190-197
Kılınç, S. (2012). Gonartrozlu Hastalarda İzometrik ve İzokinetik Egzersizlerin Etkinliğinin Karşılaştırılması. (Uzmanlık Tezi), Trakya Üniversitesi, Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı. Edirne.
Oral, C. ve A. Aktop (2014). Üniversite öğrencilerinin egzersiz öz yeterlik düzeyleri ve egzersiz davranış değişim basamaklarının incelenmesi. International. Journal of Science Culture and Sport, (2), 287-300.
Paksoy, S.M. (2021). Spor bilimleri alanında öğrenim gören üniversite öğrencilerinin egzersiz bağımlılığı düzeylerinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kahramanmaraş.
Pierce, E.F., Rohaly, K.A. & Fritchley, B. (1997). Sex differences on exercise dependence for men and women in a marathon road race. Perceptual and motor skills, 84(3), 991-994.
Polat C., & Şimşek K.Y. (2015). Spor merkezlerindeki bireylerin egzersiz bağımlılığı düzeylerinin incelenmesi: Eskişehir ili örneği. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(15), 354-369.
Polat, Z. (2023). Güneydoğu ve doğu anadolu bölgesi tenis sporcuların egzersiz bağımlılıklarının demografik değişkenler açısından incelenmesi, (Yüksek Lisans Tezi), Munzur Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tunceli.
Szabo, A. & Griffiths, M. D. (2007). Exercise addiction in British sport science students. International Journal of Mental Health and Addiction, 5(1), 25-28.
Talaş, S. (2022). Doğu karadeniz bölgesindeki amatör ve profesyonel futbolcuların egzersiz bağımlılığı düzeylerinin araştırılması, (Yüksek Lisans Tezi), Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Rize.
Taşkın, A. (2021). Egzersizin Yaşam Kalitesi Ve Uyku Kalitesine Etkisi, Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
Tekkurşun Demir, G., Hazar, Z. ve Cicioğlu, H.İ. (2018). Egzersiz Bağımlılığı Ölçeği (EBÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 26(3), 865- 874
Tekkurşun-Demir, G. ve Türkeli, A, (2019). Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Egzersiz Bağımlılığı ve Zihinsel Dayanıklılık Düzeylerinin İncelenmesi. Spor Bilimleri Araştırma Dergisi, 4(1), 10-24.
Uçar, S.A. (2019). Yetişkinlerde Egzersiz Bağımlılığı ile Narsisizm Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Bursa Uludağ Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bursa.
Uzun, F. (2020). Gaziantep Üniversitesi beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencilerinin egzersiz bağımlılığı düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gaziantep Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Gaziantep.
