Meslek Hastalıkları ve Sağlık Politikaları
Özet
Cumhuriyet öncesinde sağlık ve hastalık kavramları dini ve geleneksel yaklaşımlarla ele alınmaktaydı. İş kazaları ve meslek hastalıklarına yönelik bilincin olmadığı o dönemlerde ustanın çırağını korumanın tek yolu mesleği tam olarak öğretmek olarak görülmekteydi. Sanayi devrimi tüm dünyayı etkiledi ancak Osmanlı Devleti üzerine etkileri kısıtlıydı. Sanayi devrimi sonrasında değişen ve gelişen meslekler sonucunda meslek hastalıkları olarak nitelendirilen sağlık sorunlarını da beraberinde getirdi. Osmanlı öncesinde iş sağlığı ve güvenliğine yönelik ilk düzenleme 1865 tarihli Dilaver Paşa Nizamnamesiydi. Cumhuriyet Dönemi’ne gelindiğinde ise birçok politika oluşturuldu. Bu dönemde Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) gibi uluslararası örgütlerin de politikalar üzerinde etkisi oldu. 1961 Anayasasının işçi hakları üzerine önemli bir etkisi oldu. Bu yasa ile işçi sağlığı konusunda devlete de sorumluluklar yükledi. Daha sonraki çıkan yasa ve yönetmeliklerle de işçi sağlığı korunmaya çalışıldı. Günümüz politikalarıyla birlikte sadece mesleğini yaparken değil, işten ayrıldıktan sonraki çıkabilecek hastalıklar üzerine de çalışan korunmaya alındı ve bu tür durumlarda nasıl hareket edileceğine dair rehberler oluşturuldu.
Before the Republic, the concepts of health and disease were addressed with religious and traditional approaches. In those times when there was no awareness of occupational accidents and diseases, the only way for a master to protect his apprentice was to teach the profession thoroughly. The industrial revolution affected the entire world, but its effects on the Ottoman Empire were limited. After the industrial revolution, changing and developing professions brought health problems that were defined as occupational diseases. The first regulation regarding occupational health and safety before the Ottoman Empire was the Dilaver Pasha Regulation dated 1865. When the Republic Period came, many policies were created. During this period, international organizations such as the International Labor Organization (ILO) also had an impact on policies. The 1961 Constitution had a significant impact on workers' rights. This law also imposed responsibilities on the state regarding workers' health. Workers' health was also tried to be protected with the laws and regulations that were enacted later. With today's policies, employees were protected not only while doing their jobs but also against diseases that may occur after leaving work, and guidelines were created on how to act in such cases.
Referanslar
Akpınar, T. ve Çakmakkaya, B. Y. (2014), İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından İşverenin Risk Değerlendirme Yükümlülüğü. Çalışma ve Toplum, 40, 273–304.
Aktaş, Ö., & Songür, N. (2020). 6331 sayılı iş sağlığı ve güvenliği kanunu’na göre idari para cezalarının caydırıcılığı sorunu. Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(18), 24-47.
Altın, M., Taşdemir, Ş. 2017. İş Sağlığı ve Güvenliği. Eğitim Yayınevi, Ankara.
Bakioğlu, A. (2015). Değişen Dünya’da Değişmeyen İşçilik: Zonguldak Kömür Havzasında Maden İşçilerinin Dünü Bugünü. Zonguldak 2. Kent Sempozyumu, 127-132.
Bekteş, B.A. (2021). “İzmir’de Ortak Sağlık Güvenlik Birimlerinde Çalışan iş Güvenliği Uzmanlarının Meslek Hastalıkları Konusunda Bilgi Düzeyi Ve Etkileyen Faktörler”, Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
Beyan, A. C., & Demiral, Y. (2015). Meslek Hastalıkları Ve Sürveyans. TTB Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi, 16(58), 89-95.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. (2012). Meslek Hastalıkları Bildirim Rehberi. Ankara.
Çelik, N., Caniklioğlu N. ve Canbolat T. (2017). İş Hukuku Dersleri, İstanbul: Beta Yayıncılık.
Çiçek, Ö., & Öçal, M. (2016). Dünyada ve Türkiye’de iş sağliği ve iş güvenliğinin tarihsel gelişimi. Hak iş uluslararası emek ve toplum dergisi, 5(11), 106-129.
Davutoğlu, N. A., & Akgül, B. (2019). Dördüncü Sanayi Devrimi’nin (Sanayi 4.0) Oluşum Sürecinde Üretim Faktörlerinin Yapısındaki Değişim Ve Olası Yeni Üretim Faktörleri. International Journal Of Socıal Humanıtıes Scıences Research, 6(42), 2543-2558.
Demir, M. (2019). Umumi Hıfzıssıhha Kanunu Üzerine Bir İnceleme. Çalışma ve Toplum Dergisi, 62.
Demir, Ö. (2020). Cumhuriyet döneminde maden işletmelerinde işçi haklarını belirlemeye yönelik bazı düzenlemeler (Ergani Bakır İşletmesi ve Ereğli Kömür İşletmesi örnekleri). MT Bilimsel, (18), 43-54.
Demir, Ö. (2020). Cumhuriyet döneminde maden işletmelerinde işçi haklarını belirlemeye yönelik bazı düzenlemeler (Ergani Bakır İşletmesi ve Ereğli Kömür İşletmesi örnekleri). MT Bilimsel, (18), 43-54.
Ekşioğlu, S., & Taşpınar, M. (2019). Türkiye’de Mesleki Ve Teknik Ortaöğretimin Gelişimi. Sakarya University Journal Of Education, 9(3).
Güvercin, A., & Mil, H. İ. (2016). İş kazası ve meslek hastalığı sigortasının meslek hastalığı boyutunun analizi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(27/3), 82-100.
Iliman, E. Z. (2015). Türkiye’de Meslek Hastaliklari. International Journal of Health Management and Strategies Research, 1, 21-36.
İleri. Ü. (2014). İş Sağlığı ve Güvenliği Önlemleri İle Sosyo-Ekonomik Sonuçları, Elif Yayınevi, Ankara.
İşler, M. C. (2014). Uluslararası Kaynaklar ve 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. Calisma Dünyasi Dergisi, 2(2).
Karaahmetoğlu, A. (2020). Dünü ve Bugünüyle Dünyada ve Türkiye'de Maden İşçilerine Yönelik İş Sağlığı ve Güvenliği Bağlamında Yaşanan Gelişmeler Üzerine Bir Değerlendirme. In Journal of Social Policy Conferences (No. 79, pp. 129-165). Istanbul University.
Karaahmetoğlu, A. (2021). Osmanlı Devleti'nde Tanzimat Dönemi'nde Mecelle Bağlamında İşçi İşveren İlişkileri. Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 10(26), 46-74.
Korkmaz, A. (2024). Talip Apaydın'ın Sarı Traktör'ünün Başkahramanı Çocuk İşçi Arif ve Arif'in Eğitim Olanakları. Kültür Araştırmaları Dergisi, (22), 68-86.
Kuru, Z. (2019). Yol yapım inşaatı işçilerinde sağlık algısı, sağlık riskleri ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları (Master's thesis, Marmara Universitesi (Turkey)).
ÖNTAŞ, E., & ÇÖL, M. (2024). Cumhuriyetin Yüz Yılında Sağlık Bakanlığı ve Sağlık Bakanları. Community & Physician/Toplum ve Hekim, 39(1).
Özveri, M. (2015). İşçi Sağlığı İş Güvenliği ve İş Cinayetleri. İstanbul: Birleşik Metal İş
Özveri, M. (2018). Türkiye’de meslek hastalıkları alanında yaşanan hukuki açmazlar. Çalışma ve Toplum, 2(57), 749-786.
Pehlivan, İ. (2014). Iı. Meşrutiyet Dönemi Sanayileşme Anlayışı Ve Sanayii Teşvik Girişimleri. Asia Minor Studies, 2(4).
Sosyal Sigortalar Kurumu. (1983). 506 sayılı Sosyal Sigortalar Yasasının İş Kazaları ile Meslek Hastalıkları, Hastalık, Analık Sigortaları Uygulamaları. SSK Genel Müdürlüğü Yayınları.
Şenocak, H. (2009). Sosyal güvenlik sistemini oluşturan bileşenlerin tarihi süreç ışığında değerlendirilmesi. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 56, 399–468.
Tetik, A., & Korkmaz, A. (2022). Osmanlı Döneminde Sosyal Politika Uygulamaları. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(3), 423-443.
Turgay, F. (2017). 1960-1963 Dönemi İşçi Eylemlerine Aşağıdan Bakmak. İnsan ve İnsan, 4(13), 253-263.
Ünlütürk Ulutaş, Ç., & Ulutaş, T. B. (2015). Angarya Ve Zorla Çalıştırma: Uluslararası Düzenlemeler Ve Yüksek Mahkeme Kararları Işığında Bir Değerlendirme. Journal Of International Social Research, 8(40).
Yalçın, M. (2024). “Türkiye’de İş Kazaları ve Meslek Hastalıklarının Hukuki Sonuçları”. Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne.
Yamakoğlu, E. (2016). İşverenin İşyeri Hekimi İş Güvenliği Uzmanı Çalıştırma Yükümlülüğü. Ankara: Seçkin Yayıncılık Yayınları.
Yıldız, T. D., & Maral, M. (2022). Nezaretçilerin gözünden Türk maden mevzuatı gelişiminde nezaretçilik. Madencilik Türkiye Dergisi, 108, 116-120.
Yüksel, B. (2017). Çalışma ilişkilerine yönelik ilk düzenleme: dilaver paşa nizamnamesi ve çalışma hayatına etkileri. İş ve Hayat, 3(6), 155-178.
Referanslar
Akpınar, T. ve Çakmakkaya, B. Y. (2014), İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından İşverenin Risk Değerlendirme Yükümlülüğü. Çalışma ve Toplum, 40, 273–304.
Aktaş, Ö., & Songür, N. (2020). 6331 sayılı iş sağlığı ve güvenliği kanunu’na göre idari para cezalarının caydırıcılığı sorunu. Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(18), 24-47.
Altın, M., Taşdemir, Ş. 2017. İş Sağlığı ve Güvenliği. Eğitim Yayınevi, Ankara.
Bakioğlu, A. (2015). Değişen Dünya’da Değişmeyen İşçilik: Zonguldak Kömür Havzasında Maden İşçilerinin Dünü Bugünü. Zonguldak 2. Kent Sempozyumu, 127-132.
Bekteş, B.A. (2021). “İzmir’de Ortak Sağlık Güvenlik Birimlerinde Çalışan iş Güvenliği Uzmanlarının Meslek Hastalıkları Konusunda Bilgi Düzeyi Ve Etkileyen Faktörler”, Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
Beyan, A. C., & Demiral, Y. (2015). Meslek Hastalıkları Ve Sürveyans. TTB Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi, 16(58), 89-95.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. (2012). Meslek Hastalıkları Bildirim Rehberi. Ankara.
Çelik, N., Caniklioğlu N. ve Canbolat T. (2017). İş Hukuku Dersleri, İstanbul: Beta Yayıncılık.
Çiçek, Ö., & Öçal, M. (2016). Dünyada ve Türkiye’de iş sağliği ve iş güvenliğinin tarihsel gelişimi. Hak iş uluslararası emek ve toplum dergisi, 5(11), 106-129.
Davutoğlu, N. A., & Akgül, B. (2019). Dördüncü Sanayi Devrimi’nin (Sanayi 4.0) Oluşum Sürecinde Üretim Faktörlerinin Yapısındaki Değişim Ve Olası Yeni Üretim Faktörleri. International Journal Of Socıal Humanıtıes Scıences Research, 6(42), 2543-2558.
Demir, M. (2019). Umumi Hıfzıssıhha Kanunu Üzerine Bir İnceleme. Çalışma ve Toplum Dergisi, 62.
Demir, Ö. (2020). Cumhuriyet döneminde maden işletmelerinde işçi haklarını belirlemeye yönelik bazı düzenlemeler (Ergani Bakır İşletmesi ve Ereğli Kömür İşletmesi örnekleri). MT Bilimsel, (18), 43-54.
Demir, Ö. (2020). Cumhuriyet döneminde maden işletmelerinde işçi haklarını belirlemeye yönelik bazı düzenlemeler (Ergani Bakır İşletmesi ve Ereğli Kömür İşletmesi örnekleri). MT Bilimsel, (18), 43-54.
Ekşioğlu, S., & Taşpınar, M. (2019). Türkiye’de Mesleki Ve Teknik Ortaöğretimin Gelişimi. Sakarya University Journal Of Education, 9(3).
Güvercin, A., & Mil, H. İ. (2016). İş kazası ve meslek hastalığı sigortasının meslek hastalığı boyutunun analizi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(27/3), 82-100.
Iliman, E. Z. (2015). Türkiye’de Meslek Hastaliklari. International Journal of Health Management and Strategies Research, 1, 21-36.
İleri. Ü. (2014). İş Sağlığı ve Güvenliği Önlemleri İle Sosyo-Ekonomik Sonuçları, Elif Yayınevi, Ankara.
İşler, M. C. (2014). Uluslararası Kaynaklar ve 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. Calisma Dünyasi Dergisi, 2(2).
Karaahmetoğlu, A. (2020). Dünü ve Bugünüyle Dünyada ve Türkiye'de Maden İşçilerine Yönelik İş Sağlığı ve Güvenliği Bağlamında Yaşanan Gelişmeler Üzerine Bir Değerlendirme. In Journal of Social Policy Conferences (No. 79, pp. 129-165). Istanbul University.
Karaahmetoğlu, A. (2021). Osmanlı Devleti'nde Tanzimat Dönemi'nde Mecelle Bağlamında İşçi İşveren İlişkileri. Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 10(26), 46-74.
Korkmaz, A. (2024). Talip Apaydın'ın Sarı Traktör'ünün Başkahramanı Çocuk İşçi Arif ve Arif'in Eğitim Olanakları. Kültür Araştırmaları Dergisi, (22), 68-86.
Kuru, Z. (2019). Yol yapım inşaatı işçilerinde sağlık algısı, sağlık riskleri ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları (Master's thesis, Marmara Universitesi (Turkey)).
ÖNTAŞ, E., & ÇÖL, M. (2024). Cumhuriyetin Yüz Yılında Sağlık Bakanlığı ve Sağlık Bakanları. Community & Physician/Toplum ve Hekim, 39(1).
Özveri, M. (2015). İşçi Sağlığı İş Güvenliği ve İş Cinayetleri. İstanbul: Birleşik Metal İş
Özveri, M. (2018). Türkiye’de meslek hastalıkları alanında yaşanan hukuki açmazlar. Çalışma ve Toplum, 2(57), 749-786.
Pehlivan, İ. (2014). Iı. Meşrutiyet Dönemi Sanayileşme Anlayışı Ve Sanayii Teşvik Girişimleri. Asia Minor Studies, 2(4).
Sosyal Sigortalar Kurumu. (1983). 506 sayılı Sosyal Sigortalar Yasasının İş Kazaları ile Meslek Hastalıkları, Hastalık, Analık Sigortaları Uygulamaları. SSK Genel Müdürlüğü Yayınları.
Şenocak, H. (2009). Sosyal güvenlik sistemini oluşturan bileşenlerin tarihi süreç ışığında değerlendirilmesi. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 56, 399–468.
Tetik, A., & Korkmaz, A. (2022). Osmanlı Döneminde Sosyal Politika Uygulamaları. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(3), 423-443.
Turgay, F. (2017). 1960-1963 Dönemi İşçi Eylemlerine Aşağıdan Bakmak. İnsan ve İnsan, 4(13), 253-263.
Ünlütürk Ulutaş, Ç., & Ulutaş, T. B. (2015). Angarya Ve Zorla Çalıştırma: Uluslararası Düzenlemeler Ve Yüksek Mahkeme Kararları Işığında Bir Değerlendirme. Journal Of International Social Research, 8(40).
Yalçın, M. (2024). “Türkiye’de İş Kazaları ve Meslek Hastalıklarının Hukuki Sonuçları”. Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne.
Yamakoğlu, E. (2016). İşverenin İşyeri Hekimi İş Güvenliği Uzmanı Çalıştırma Yükümlülüğü. Ankara: Seçkin Yayıncılık Yayınları.
Yıldız, T. D., & Maral, M. (2022). Nezaretçilerin gözünden Türk maden mevzuatı gelişiminde nezaretçilik. Madencilik Türkiye Dergisi, 108, 116-120.
Yüksel, B. (2017). Çalışma ilişkilerine yönelik ilk düzenleme: dilaver paşa nizamnamesi ve çalışma hayatına etkileri. İş ve Hayat, 3(6), 155-178.
