Çalışanlarda Beslenme ve Sağlığın Geliştirilmesi
Özet
Her canlının yaşamını sağlıklı bir şekilde sürdürmesi için beslenmesi zorunludur. Sağlıklı beslenme, çalışanların fiziksel ve zihinsel sağlıklarını korumak, iş verimliliğini artırmak ve iş kazalarını önlemek için kritik bir unsurdur. Yetersiz ve dengesiz beslenmenin; obezite, diyabet, kalp hastalıkları, sindirim sorunları, yorgunluk, kas-kemik rahatsızlıkları, anemi ve zihinsel sağlık sorunları gibi birçok sağlık problemine neden olduğu bilinmektedir. Bu sorunlar iş verimliliğini düşürür, devamsızlık oranlarını artırır ve çalışanların genel refahını olumsuz etkiler. İncelenen çalışmalarda sağlık davranışlarında; yaşın, çalışma saatlerinin, ekonomik yetersizliklerin, medeni durumun, sağlık algısının ve cinsiyetin etkili olabileceği belirlenmiştir. Farklı iş kollarında çalışanların sağlık davranış düzeyleri farklılık göstermekle birlikte, bireysel ve çalışma koşulları ile ilgili faktörlerle benzerlik göstermektedir. Bu nedenle çalışanın sağlığını geliştirmeye yönelik iş sağlığı programlarının planlanmasında bu faktörler göz önünde bulundurulmalıdır. İş yerlerinde dengeli yemekler sunmak, kahvaltı imkânları sağlamak ve sağlıksız atıştırmalıklar yerine sağlıklı alternatifler bulundurmak çalışanları motive edecektir. Yine çalışanlara seminer ve bireysel danışmanlık hizmetleri sunarak dengeli beslenme bilincini artırmak, ofis egzersizleri, yürüyüş molaları veya iş yerinde spor etkinlikleri düzenleyerek düzenli kontroller ile olası sağlık sorunlarını erken teşhis etmek bu sürecin yönetilmesinde kolaylık sağlayacaktır. Stres yönetimi programları, meditasyon seansları ve destek hizmetleri sunmak, ergonomik ekipmanlar sağlamak ve çalışma alanlarını fiziksel sağlık için optimize etmek gerekli olan motivasyonu artıracaktır. Tatil günlerini teşvik etmek, fazla mesaiyi azaltmak, su istasyonları kurmak ve su içmeyi teşvik etmek ve çalışanlar arasında sağlıklı alışkanlıkların paylaşımını ve teşvikini desteklemek sağlığın geliştirilmesinde önemli rol oynayacaktır. Bu konu, iş sağlığı ve güvenliği, kurumsal sosyal sorumluluk ve çalışan motivasyonu açısından büyük önem taşır. Bu öneriler, işyerinde sağlıklı yaşam tarzlarını destekleyerek çalışanların refahını artırmayı ve iş performansını iyileştirmeyi hedeflemektedir.
For every living being, proper nutrition is essential to maintain a healthy life. Healthy eating is a critical factor for protecting employees' physical and mental health, improving work efficiency, and preventing workplace accidents. It is well-known that inadequate and unbalanced nutrition can lead to numerous health issues such as obesity, diabetes, heart diseases, digestive problems, fatigue, musculoskeletal disorders, anemia, and mental health concerns. These issues decrease work efficiency, increase absenteeism, and negatively impact the overall well-being of employees. Studies show that health behaviors can be influenced by factors such as age, working hours, economic limitations, marital status, health perception, and gender. While health behavior levels vary among employees in different sectors, they also share similarities related to individual and working conditions. Therefore, these factors should be considered when planning occupational health programs aimed at improving employees’ well-being. Providing balanced meals, offering breakfast options, and replacing unhealthy snacks with healthier alternatives in workplaces can motivate employees. Additionally, organizing seminars and offering individual counseling to raise awareness about balanced nutrition, arranging office exercises, walking breaks, or workplace sports events, and conducting regular check-ups to detect potential health issues early can facilitate the management of this process. Implementing stress management programs, meditation sessions, and support services, providing ergonomic equipment, and optimizing workspaces for physical health will enhance necessary motivation. Encouraging vacation days, reducing overtime, installing water stations, promoting water consumption, and fostering the sharing and encouragement of healthy habits among employees are crucial for health promotion. This topic holds significant importance in terms of occupational health and safety, corporate social responsibility, and employee motivation. These recommendations aim to support healthy lifestyles in the workplace, enhancing employee well-being and improving job performance.
Referanslar
Akay, B., Bozkurt, C. (2023) Üniversite Çalışanlarında Diyabet Riskine Etki Eden Faktörlerin Belirlenmesi. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 5(3), 257-263.
Biçer, E. K., Çekiç, M., Ayvazoğlu, G. (2024). Üniversite Çalışanlarında Tip 2 Diyabet Riskinin ve İlişkili Faktörlerin Değerlendirilmesi. Istanbul Gelisim University Journal of Health Sciences, (22), 253-272.
Bilir, N., Yıldız, N. A. (2006). İş Sağlığı ve Güvenliği. Güler, Ç., Akın, İ. (Ed). Halk Sağlığı Te1.
Bor, H. (2020). The Relationship between Nutrition and Worker Efficiency. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 14(2):305-11.
Bulat, P. (2008). Occupational and Environmental Health. Kirch, W. (Ed.) Encyclopedia of Public Health. Springer Science+Business Media, Vol.1, USA, 1015-130
Çalıştır, B., Dereli, F., Eksen, M. (2006). Muğla Üniversitesi Öğrencilerinin beslenme konusunda bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Journal of Human Sciences, 2(2):1-8.
Çankaya, M. (2020). Sağlık Çalışanlarında Algılanan Örgütsel Destek Ve Psikolojik İyi Oluşun İşten Ayrılma Niyeti Üzerindeki Etkisi. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 7(8), 79-98.
Çekal, N. (2007). Aşçıların beslenme (besin öğeleri) bilgi düzeyleri üzerine bir araştırma. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 18(1), 64-74.
Demirezen, M., Büyükokudan, Ş., Coşkun, A. R., Büyükokudan, U., Şenol, Y. (2023). Vardiyalı Çalışmanın Yeme Farkındalığı Üzerine Etkisi: Kesitsel Bir Çalışma. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 32(2), 139-145.
Dönmez, A., Güneş, G. (2020). Bilgi ve belge yönetimi çalışanlarının periyodik sağlık muayenesi takip süreçlerinin değerlendirilmesi. Bilgi Yönetimi, 3(1), 50-64.
Elmacı, A., Kılıç, M. Y., Solmaz, S. K. A. (2023). Kamu Kurumu Çalışanlarının Su Kullanım Alışkanlıkları-Bursa İli Örneği. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 28(1), 67-76.
Erdoğan, M. S. (2014). Beyaz yakalı çalışanların beslenme alışkanlıklarının değerlendirilmesi. Kocatepe Tıp Dergisi, 15(1), 20-26.
Erdoğan, M., Güvenç, A. (2018). Üniversite Hastanesi Masa Başı Çalışanlarında Kardiyovasküler Hastalık Riski ve Fiziksel Aktivite Düzeyinin Cinsiyete Göre İncelenmesi. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 8(2), 353-364.
Esin, M. N., Aktaş, E. (2012). Çalışanların Sağlık Davranışları Ve Etkileyen Faktörler: Sistematik İnceleme. Florence Nightingale Journal of Nursing, 20(2), 166-176.
Ezber, R., Şimşek, C., Koyuncu, A., Erol Gülseven, M. (2022). Diabetes Mellitus ve İş Yaşamı: Geleneksel Derleme. Turkiye Klinikleri Journal of Internal Medicine/Türkiye Klinikleri İç Hastalıkları Dergisi, 7(1).
Güney, M., Ersoy, G. (2020). Sporcularda Yeme Bozuklukları Semptomları, Tedavisi ve Önlenmesi. Spor ve Rekreasyon Araştırmaları Dergisi, 2(1), 44-56.
Güveli, H., Altay, O. M., Güven, N., Özlü, T., Kenger, E. (2022). Sağlık çalışanları arasında sezgisel yeme davranışı sıklığının saptanması. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 31(2), 108-114.
Hayta, A. B. (2007). Çalışma ortamı koşullarının işletme verimliliği üzerine etkisi. Gazi Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, (1), 21-41.
Hasuder Türkiye Sağlık Raporu 2012. Türkiye’de bulaşıcı olmayan hastalıklar,53.
Karakuş, Ş., Oğuzhan, Y. S., Aslan, M. (2023). Depresyonun Bağlamsal Performans Üzerine Etkisinde İşyerinde Mutluluğun Aracılık Rolü. İş ve İnsan Dergisi, 10(1), 41-49.
Onur, İ., Kiyan, A., Alkoy, S. (2021). Bolu İli Doğancı Köyü Erişkin Nüfusta Kalp ve Damar Hastalıkları için Risk Faktörleri Sıklığı. Sakarya Tıp Dergisi, 11(4), 897-907.
Özdenk, G. D., & Özcebe, L. H. (2018). Bir üniversite çalışanlarının beslenme okuryazarlığı, beslenme davranışları ve ilişkili faktörler. Turkish Journal of Public Health, 16(3), 178-189.
Ramachandrappa S, Farooqi S (2011). Genetic approaches to understanding human obesity. The American Society for Clinical Investigation, 121(6), 2080-2086. doi:10.1172/JCI46044
Tamer, A., Nalbant, A. (2021). Beslenme ve Bağışıklık Sistemi. Sakarya Tıp Dergisi, 11(2), 458-466.
Tengilimoğlu, D., Zekioğlu, A., & Topçu, H. G. (2019). Sağlık çalışanlarının sağlıklı çalışma ortamına ilişkin algılarının incelenmesi. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, (3), 455-463.
Tokuç, B., Turunç, Y., Ekuklu, G. (2011). Edirne’de ambulans çalişanlarinin anksiyete, depresyon ve işe bağli gerginlik düzeyleri. TTB Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi, 11(42), 39-44.
Tuna, N. (2005). Satış elemanlarının beslenme bilgi düzeylerinin, beslenme alışkanlıklarının ve çalışma koşullarının değerlendirilmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
Tüfekçi, B., Karaca, S. (2021). Fabrika çalışanlarında yalnızlık, depresyon ve tükenmişliğin incelenmesi. Online Turkish Journal of Health Sciences, 6(4), 514-520.
Türkkan, A., Aslanhan, B., Demiralp, N., Özdede, Ü., Pala, K. (2021). Üreme Çağındaki Mavi Yakalı Kadın İşçilerde Anemi: Otomotiv Sektörü Örneği. Estüdam Halk Sağlığı Dergisi, 6(3), 271-280.
Uzun Çoban, M., Kocatürk, R.R., Özcan, Ö.Ö., Karahan, M. (2022). Evaluation of Physical Activity, Nutrition and Anthropometric Measurements of Workers in Desk Jobs. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, (17), 588–602.
Üner, M.H., Yılmaz, İ. (2020). İşçi Beslenmesi, İş Kazaları ve Üretkenlik İlişkisinin İncelenmesi. Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3) 169-179.
Yaşar, E., Özfırat, M. K. (2024). Çalışma Ortamında Çalışma Refahı Farkındalığını Artırma ve Strateji Geliştirme Üzerine Bir Araştırma. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 26(77), 200-210.
Yetgin, M, A. (2020). Çalışanların Psikolojik Sağlamlık Üzerine Bir Araştırma, Yönetim, Ekonomi ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 4(4), 267-277.
Yıldırım, D., Yıldırım, A., Eryılmaz, M. (2019). Sağlık çalışanlarında fiziksel aktivite ile yaşam kalitesi ilişkisi. Cukurova Medical Journal, 44(2), 325-333.
Yılmaz, E., Özkan, S. (2007). Üniversite öğrencilerinin beslenme alışkanlıklarının incelenmesi. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi, 2(6), 87-104.
Vatansever, Ş., & Gezen, M. (2019). Engelsiz yaşam özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi çalışanlarının fiziksel aktivite düzeyi ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi. International Journal of Sport Exercise and Training Sciences - IJSETS, 5(4), 251-259.
Referanslar
Akay, B., Bozkurt, C. (2023) Üniversite Çalışanlarında Diyabet Riskine Etki Eden Faktörlerin Belirlenmesi. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 5(3), 257-263.
Biçer, E. K., Çekiç, M., Ayvazoğlu, G. (2024). Üniversite Çalışanlarında Tip 2 Diyabet Riskinin ve İlişkili Faktörlerin Değerlendirilmesi. Istanbul Gelisim University Journal of Health Sciences, (22), 253-272.
Bilir, N., Yıldız, N. A. (2006). İş Sağlığı ve Güvenliği. Güler, Ç., Akın, İ. (Ed). Halk Sağlığı Te1.
Bor, H. (2020). The Relationship between Nutrition and Worker Efficiency. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 14(2):305-11.
Bulat, P. (2008). Occupational and Environmental Health. Kirch, W. (Ed.) Encyclopedia of Public Health. Springer Science+Business Media, Vol.1, USA, 1015-130
Çalıştır, B., Dereli, F., Eksen, M. (2006). Muğla Üniversitesi Öğrencilerinin beslenme konusunda bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Journal of Human Sciences, 2(2):1-8.
Çankaya, M. (2020). Sağlık Çalışanlarında Algılanan Örgütsel Destek Ve Psikolojik İyi Oluşun İşten Ayrılma Niyeti Üzerindeki Etkisi. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 7(8), 79-98.
Çekal, N. (2007). Aşçıların beslenme (besin öğeleri) bilgi düzeyleri üzerine bir araştırma. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 18(1), 64-74.
Demirezen, M., Büyükokudan, Ş., Coşkun, A. R., Büyükokudan, U., Şenol, Y. (2023). Vardiyalı Çalışmanın Yeme Farkındalığı Üzerine Etkisi: Kesitsel Bir Çalışma. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 32(2), 139-145.
Dönmez, A., Güneş, G. (2020). Bilgi ve belge yönetimi çalışanlarının periyodik sağlık muayenesi takip süreçlerinin değerlendirilmesi. Bilgi Yönetimi, 3(1), 50-64.
Elmacı, A., Kılıç, M. Y., Solmaz, S. K. A. (2023). Kamu Kurumu Çalışanlarının Su Kullanım Alışkanlıkları-Bursa İli Örneği. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 28(1), 67-76.
Erdoğan, M. S. (2014). Beyaz yakalı çalışanların beslenme alışkanlıklarının değerlendirilmesi. Kocatepe Tıp Dergisi, 15(1), 20-26.
Erdoğan, M., Güvenç, A. (2018). Üniversite Hastanesi Masa Başı Çalışanlarında Kardiyovasküler Hastalık Riski ve Fiziksel Aktivite Düzeyinin Cinsiyete Göre İncelenmesi. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 8(2), 353-364.
Esin, M. N., Aktaş, E. (2012). Çalışanların Sağlık Davranışları Ve Etkileyen Faktörler: Sistematik İnceleme. Florence Nightingale Journal of Nursing, 20(2), 166-176.
Ezber, R., Şimşek, C., Koyuncu, A., Erol Gülseven, M. (2022). Diabetes Mellitus ve İş Yaşamı: Geleneksel Derleme. Turkiye Klinikleri Journal of Internal Medicine/Türkiye Klinikleri İç Hastalıkları Dergisi, 7(1).
Güney, M., Ersoy, G. (2020). Sporcularda Yeme Bozuklukları Semptomları, Tedavisi ve Önlenmesi. Spor ve Rekreasyon Araştırmaları Dergisi, 2(1), 44-56.
Güveli, H., Altay, O. M., Güven, N., Özlü, T., Kenger, E. (2022). Sağlık çalışanları arasında sezgisel yeme davranışı sıklığının saptanması. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 31(2), 108-114.
Hayta, A. B. (2007). Çalışma ortamı koşullarının işletme verimliliği üzerine etkisi. Gazi Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, (1), 21-41.
Hasuder Türkiye Sağlık Raporu 2012. Türkiye’de bulaşıcı olmayan hastalıklar,53.
Karakuş, Ş., Oğuzhan, Y. S., Aslan, M. (2023). Depresyonun Bağlamsal Performans Üzerine Etkisinde İşyerinde Mutluluğun Aracılık Rolü. İş ve İnsan Dergisi, 10(1), 41-49.
Onur, İ., Kiyan, A., Alkoy, S. (2021). Bolu İli Doğancı Köyü Erişkin Nüfusta Kalp ve Damar Hastalıkları için Risk Faktörleri Sıklığı. Sakarya Tıp Dergisi, 11(4), 897-907.
Özdenk, G. D., & Özcebe, L. H. (2018). Bir üniversite çalışanlarının beslenme okuryazarlığı, beslenme davranışları ve ilişkili faktörler. Turkish Journal of Public Health, 16(3), 178-189.
Ramachandrappa S, Farooqi S (2011). Genetic approaches to understanding human obesity. The American Society for Clinical Investigation, 121(6), 2080-2086. doi:10.1172/JCI46044
Tamer, A., Nalbant, A. (2021). Beslenme ve Bağışıklık Sistemi. Sakarya Tıp Dergisi, 11(2), 458-466.
Tengilimoğlu, D., Zekioğlu, A., & Topçu, H. G. (2019). Sağlık çalışanlarının sağlıklı çalışma ortamına ilişkin algılarının incelenmesi. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, (3), 455-463.
Tokuç, B., Turunç, Y., Ekuklu, G. (2011). Edirne’de ambulans çalişanlarinin anksiyete, depresyon ve işe bağli gerginlik düzeyleri. TTB Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi, 11(42), 39-44.
Tuna, N. (2005). Satış elemanlarının beslenme bilgi düzeylerinin, beslenme alışkanlıklarının ve çalışma koşullarının değerlendirilmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
Tüfekçi, B., Karaca, S. (2021). Fabrika çalışanlarında yalnızlık, depresyon ve tükenmişliğin incelenmesi. Online Turkish Journal of Health Sciences, 6(4), 514-520.
Türkkan, A., Aslanhan, B., Demiralp, N., Özdede, Ü., Pala, K. (2021). Üreme Çağındaki Mavi Yakalı Kadın İşçilerde Anemi: Otomotiv Sektörü Örneği. Estüdam Halk Sağlığı Dergisi, 6(3), 271-280.
Uzun Çoban, M., Kocatürk, R.R., Özcan, Ö.Ö., Karahan, M. (2022). Evaluation of Physical Activity, Nutrition and Anthropometric Measurements of Workers in Desk Jobs. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, (17), 588–602.
Üner, M.H., Yılmaz, İ. (2020). İşçi Beslenmesi, İş Kazaları ve Üretkenlik İlişkisinin İncelenmesi. Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3) 169-179.
Yaşar, E., Özfırat, M. K. (2024). Çalışma Ortamında Çalışma Refahı Farkındalığını Artırma ve Strateji Geliştirme Üzerine Bir Araştırma. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 26(77), 200-210.
Yetgin, M, A. (2020). Çalışanların Psikolojik Sağlamlık Üzerine Bir Araştırma, Yönetim, Ekonomi ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 4(4), 267-277.
Yıldırım, D., Yıldırım, A., Eryılmaz, M. (2019). Sağlık çalışanlarında fiziksel aktivite ile yaşam kalitesi ilişkisi. Cukurova Medical Journal, 44(2), 325-333.
Yılmaz, E., Özkan, S. (2007). Üniversite öğrencilerinin beslenme alışkanlıklarının incelenmesi. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi, 2(6), 87-104.
Vatansever, Ş., & Gezen, M. (2019). Engelsiz yaşam özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi çalışanlarının fiziksel aktivite düzeyi ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi. International Journal of Sport Exercise and Training Sciences - IJSETS, 5(4), 251-259.
