Kanser Taramaları
Özet
Kanser mortalitesi ve morbiditesi yüksek önemli bir hastalıktır. Ayrıca dünyada kardiyovasküler hastalıklardan sonra gelen ikinci ölüm nedenidir. Kadınlarda ve erkeklerde bazı kanser türleri daha sık görülmektedir. Ancak her iki cinsiyet için dünyada en sık görülen kanserler ise akciğer, meme, kolorektal, prostat, mide ve karaciğer kanserleridir. Kanserler için bireysel ve çevresel birçok risk faktörü bulunmaktadır. Çevresel risk faktörleri başlığı altında bazı faktörler mesleki risk etmenleri ile maruziyet sonucunda ortaya çıkmaktadır. Günümüzde mesleki kanser hastalıklarına yönelik yaygın olarak kabul görmüş ve kullanımda olan tarama programları bulunmamaktadır. Ancak bazı mesleki kanser türleri için tarama stratejileri geliştirilmeye çalışılmaktadır.
Cancer is a significant disease with high mortality and morbidity. It is also the second leading cause of death in the world after cardiovascular diseases. Some types of cancer are more common in women and men. However, the most common cancers in the world for both sexes are lung, breast, colorectal, prostate, stomach and liver cancers. There are many individual and environmental risk factors for cancer. Some factors under the heading of environmental risk factors occur as a result of occupational risk factors and exposure. Today, there are no widely accepted and used screening programs for occupational cancer diseases. However, efforts are being made to develop screening strategies for some occupational cancer types.
Referanslar
Altuntaş, E. H. (2019). Mesleki akciğer hastalıklarından korunma. Güncel Göğüs Hastalıkları Serisi, 7(2), 16-27.
American Cancer Society. (2017). Colorectal Cancer and Importance of Screening. Erişim Tarihi: 10.11.2024 Erişim Adresi: https://www.fightcancer.org/policy-resources/colorectal-cancer-and-importance-screening-0
American Cancer Society. (2023a). American Cancer Society Guidelines for the Early Detection of Cancer. Erişim Tarihi: 10.11.2024 Erişim Adresi: https://www.cancer.org/cancer/screening/american-cancer-society-guidelines-for-the-early-detection-of-cancer.html
American Cancer Society. (2023b). Screening Tests for Prostate Cancer. Erişim Tarihi: 10.11.2024 Erişim Adresi: https://www.cancer.org/cancer/types/prostate-cancer/detection-diagnosis-staging/tests.html
American Urological Association. (2024). What is Prostate Cancer? Urology Care Foundation. Erişim Tarihi: 20.11.2024 Erişim Adresi: https://www.urologyhealth.org/urology-a-z/p/prostate-cancer
Aytepe, U. E., & Dönmez, E. (2022). Türkiye’de Kolorektal Kanser Tarama Davranışları, Etkileyen Faktörler ve Taramaya Katılmama Nedenleri: Sistematik Derleme. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 4(1), 56-76.
Bayrak, E. (2020). Bulaşıcı Olmayan Hastalıklarda Kişiye Özgü Risk Değerlendirmeleri ve Kanser Taramaları. Sağlık ve Toplum, 30 (2) 29-45
Brito-Marcelino, A., Duarte-Tavares, R. J., Marcelino, K. B., & Silva-Neto, J. A. (2020). Cervical cancer related to occupational risk factors. Revista Brasileira de Medicina do Trabalho, 18(1), 103.
Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2022). National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH), Hierarchy of Controls. Erişim Tarihi: 20.11.2024 Erişim Adresi: https://www.cdc.gov/niosh/learning/safetyculturehc/module-3/2.html
Chudgar, N. P., Bucciarelli, P. R., Jeffries, E. M., Rizk, N. P., Park, B. J., Adusumilli, P. S., & Jones, D. R. (2015). Results of the national lung cancer screening trial: where are we now?. Thoracic surgery clinics, 25(2), 145-153.
Çalık Başaran, N. & Ecin, S. M. (2020). Genel Toplum İçin Periyodik Sağlık Taramaları Ve Erişkinler İçin Aşı Önerileri. Yıldız, A., N. & Sandal, A.(Ed.), İş sağlığı ve güvenliği meslek hastalıkları içinde (s. 389-406). Hacettepe Üniversitesi Yayınları.
Davas, A. (2016). Kadın sağlık çalışanlarında meme kanseri meslek hastalığı olarak kabul edilebilir mi?. TTB Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi, 15(57), 19-28.
Davidson, K. W., Barry, M. J., Mangione, C. M., Cabana, M., Caughey, A. B., Davis, E. M., ... & US Preventive Services Task Force. (2021). Screening for colorectal cancer: US Preventive Services Task Force recommendation statement. Jama, 325(19), 1965-1977.
Detterbeck, F. C., Mazzone, P. J., Naidich, D. P., Bach, P. B. (2013). Screening for lung cancer: Diagnosis and management of lung cancer 3rd edition: American College of Chest Physicians evidence-based clinical practice guidelines. Chest, 143, e78S.
Duffy, M. J. (2020). Biomarkers for prostate cancer: prostate-specific antigen and beyond. Clinical Chemistry and Laboratory Medicine (CCLM), 58(3), 326-339.
Erdem, S. S., Yılmaz, M., Yıldırım, H., Mayda, A. S., Bolu, F., Durak, A. A., & Şener, Ö. (2017). Düzce’de yaşayanların kanser ve kanser risk faktörleri hakkında bilgi düzeyi. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 7(1), 1-10.
Fischman, M. L. & Rugo, H. S. (2014). “Occupational Cancer” İçinde: LaDou J, Harrison R, (Der). Current Occupational & Environmental Medicine. Beşinci Edisyon. McGraw-Hill Education LLC, New York.
Garlasco, J., Nurchis, M. C., Bordino, V., Sapienza, M., Altamura, G., Damiani, G., & Gianino, M. M. (2022). Cancers: What are the costs in relation to Disability-Adjusted Life Years? A systematic review and meta-analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(8), 4862.
Hill, S. M., Belancio, V. P., Dauchy, R. T., Xiang, S., Brimer, S., Mao, L., ... & Blask, D. E. (2015). Melatonin: an inhibitor of breast cancer. Endocrine-related cancer, 22(3), R183-R204.
International Agency for Research on Cancer (IARC). (2022a). Stomach. Global Cancer Observatory. 2024. Erişim Tarihi: 10.11.2024 Erişim Adresi: https://gco.iarc.who.int/media/globocan/factsheets/cancers/7-stomach-fact-sheet.pdf
International Agency for Research on Cancer (IARC). (2022b). Prostate. Global Cancer Observatory. 2024. Erişim Tarihi: 10.11.2024 Erişim Adresi: https://gco.iarc.who.int/media/globocan/factsheets/cancers/27-prostate-fact-sheet.pdf
International Agency for Research on Cancer (IARC). (2024a). Cancer today. Erişim Tarihi: 10.11.2024 Erişim Adresi: https://gco.iarc.fr/today/en/dataviz/pie?mode=cancer&group_populations=1&sexes=0
International Agency for Research on Cancer (IARC). (2024b). IARC Monographs on The Identification Carcinogenic Hazards to Humans. Erişim Tarihi: 01.12.2024 Erişim Adresi: https://monographs.iarc.who.int/agents-classified-by-the-iarc/
International Agency for Research on Cancer (IARC). (2024b). Lung Cancer Awareness Month 2024. Erişim Tarihi: 10.11.2024 Erişim Adresi: https://www.iarc.who.int/news-events/lung-cancer-awareness-month-2024/
Mon, H. M., Robb, K. A., & Demou, E. (2024). Effectiveness of workplace cancer screening interventions: a systematic review. BMC cancer, 24(1), 999.
Moyer, V. A., & US Preventive Services Task Force*. (2014a). Screening for lung cancer: US Preventive Services Task Force recommendation statement. Annals of internal medicine, 160(5), 330-338.
Moyer, V. A., U.S. Preventive Services Task Force. (2014b). Risk assessment, genetic counseling, and genetic testing for BRCA-related cancer in women: U.S. Preventive Services Task Force recommendation statement. Ann Intern Med, 160(4), 271-81.
National Cancer Institute. (2023a). Prostate Cancer Screening –Patient Version. Erişim Tarihi: 10.11.2024 Erişim Adresi: https://www.cancer.gov/types/prostate/patient/prostate-screening-pdq
National Cancer Institute. (2023b). Stomach Cancer Causes and Risk Factors. Erişim Tarihi: 15.11.2024 Erişim Adresi: https://www.cancer.gov/types/stomach/causes-risk-factors
National Cancer Institute. (2023c). Stomach Cancer Screening. Erişim Tarihi: 15.11.2024 Erişim Adresi: https://www.cancer.gov/types/stomach/screening
National Cancer Institute. (2024). What Is Stomach Cancer?. Erişim Tarihi: 15.11.2024 Erişim Adresi: https://www.cancer.gov/types/stomach
Oddone, E., Modonesi, C., & Gatta, G. (2014). Occupational exposures and colorectal cancers: a quantitative overview of epidemiological evidence. World Journal of Gastroenterology: WJG, 20(35), 12431.
Prüss-Üstün, A., Wolf, J., Corvalán, C., Bos, R., & Neira, M. (2016). Preventing disease through healthy environments: a global assessment of the burden of disease from environmental risks. World Health Organization.
Ronco, G., Dillner, J., Elfström, K. M., Tunesi, S., Snijders, P. J., Arbyn, M., ... & Meijer, C. J. (2014). Efficacy of HPV-based screening for prevention of invasive cervical cancer: follow-up of four European randomised controlled trials. The lancet, 383(9916), 524-532.
Rushton, L., Hutchings, S. J. & Straif, K. (2014). “Occupational Cancer Burden” İçinde: Anttila S, Boffetta P, (Der). Occupational Cancers. Springer Limited, Londra.
Sandal, A., Kılıçkap, S., & Yıldız, A. N. (2017). Mesleki kanserlere genel bakış. TTB Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi, 17(65), 41-47.
Shankar, A., Dubey, A., Saini, D., Singh, M., Prasad, C. P., Roy, S., ... & Rath, G. K. (2019). Environmental and occupational determinants of lung cancer. Translational lung cancer research, 8(Suppl 1), S31.
T.C. Sağlık Bakanlığı (2015a). Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Kanser Dairesi Başkanlığı, Meme Kanseri Tarama Programı Ulusal Standartları Erişim Tarihi: 12.11.2024 Erişim Adresi: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/Mevzuat/Genel_Nitelikli_Yazi_ve_Gorusler/Meme_Kanseri_Tarama_Programi_Ulusal_Standartlari.pdf
T.C. Sağlık Bakanlığı. (2015b). Aile Hekimliği Uygulamasında Önerilen Periyodik Sağlık Muayeneleri ve Tarama Testleri. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Ankara: Türkiye Halk Sağlığı Kurumu.
T.C. Sağlık Bakanlığı. (2018). Türkiye Kanser İstatistikleri. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Ankara, 2022.
T.C. Sağlık Bakanlığı. (2024). Kanser Taramaları. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Kanser Dairesi Başkanlığı. Erişim Tarihi: 10.10.2024 Erişim Adresi: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/kanser-taramalari
Tarım, M. (2017). Kimya sektöründe iş kazaları ve meslek hastalıkları. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 16(32), 49-64.
Trout, D. B., Schulte, P. A. & Tramma, S. L. (2014). “Screening for Occupational Cancer” İçinde: Anttila S, Boffetta P, (Der). Occupational Cancers. Springer Limited, Londra.
Türk Jinekolojik Onkoloji Derneği. (2024). Rahim Ağzı (Serviks) Kanseri. Erişim Tarihi: 02.10.2024 Erişim Adresi: https://www.trsgo.org/files/toplum-icin/rahim-agzi-serviks-kanseri.pdf
Wiszniewska, M., Marcinkiewicz, A., Lipińska-Ojrzanowska, A., Kalska-Sochacka, K., & Walusiak Skorupa, J. (2021). The role of occupational health services in cancer prevention–which factors determine the implementation of preventive measures?. International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health, 34(6), 723-736.
World Health Organization (WHO). (2023a). Lung cancer. Erişim Tarihi: 28.11.2024 Erişim Adres: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/lung-cancer
World Health Organization (WHO). (2023b). Colorectal cancer. Erişim Tarihi: 28.11.2024 Erişim Adres: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/colorectal-cancer
World Health Organization (WHO). (2024a). Cancer. Erişim Tarihi: 28.11.2024 Erişim Adres: https://www.who.int/health-topics/cancer#tab=tab_1
World Health Organization (WHO). (2024b). Cervical cancer. Erişim Tarihi: 28.11.2024 Erişim Adres: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cervical-cancer
Zhang, Z. F., Boffetta, P., Neugut, A. I. & Vecchia, C. L. (2015). Cancer Epidemiology and Public Health. in: Detels, R., Gulliford, M., Karim, Q. A. & Tan, C. C., editors. Principles of Primary and Secondary Cancer Prevention. Sixth edition. Oxford: Oxford University Press.
Referanslar
Altuntaş, E. H. (2019). Mesleki akciğer hastalıklarından korunma. Güncel Göğüs Hastalıkları Serisi, 7(2), 16-27.
American Cancer Society. (2017). Colorectal Cancer and Importance of Screening. Erişim Tarihi: 10.11.2024 Erişim Adresi: https://www.fightcancer.org/policy-resources/colorectal-cancer-and-importance-screening-0
American Cancer Society. (2023a). American Cancer Society Guidelines for the Early Detection of Cancer. Erişim Tarihi: 10.11.2024 Erişim Adresi: https://www.cancer.org/cancer/screening/american-cancer-society-guidelines-for-the-early-detection-of-cancer.html
American Cancer Society. (2023b). Screening Tests for Prostate Cancer. Erişim Tarihi: 10.11.2024 Erişim Adresi: https://www.cancer.org/cancer/types/prostate-cancer/detection-diagnosis-staging/tests.html
American Urological Association. (2024). What is Prostate Cancer? Urology Care Foundation. Erişim Tarihi: 20.11.2024 Erişim Adresi: https://www.urologyhealth.org/urology-a-z/p/prostate-cancer
Aytepe, U. E., & Dönmez, E. (2022). Türkiye’de Kolorektal Kanser Tarama Davranışları, Etkileyen Faktörler ve Taramaya Katılmama Nedenleri: Sistematik Derleme. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 4(1), 56-76.
Bayrak, E. (2020). Bulaşıcı Olmayan Hastalıklarda Kişiye Özgü Risk Değerlendirmeleri ve Kanser Taramaları. Sağlık ve Toplum, 30 (2) 29-45
Brito-Marcelino, A., Duarte-Tavares, R. J., Marcelino, K. B., & Silva-Neto, J. A. (2020). Cervical cancer related to occupational risk factors. Revista Brasileira de Medicina do Trabalho, 18(1), 103.
Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2022). National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH), Hierarchy of Controls. Erişim Tarihi: 20.11.2024 Erişim Adresi: https://www.cdc.gov/niosh/learning/safetyculturehc/module-3/2.html
Chudgar, N. P., Bucciarelli, P. R., Jeffries, E. M., Rizk, N. P., Park, B. J., Adusumilli, P. S., & Jones, D. R. (2015). Results of the national lung cancer screening trial: where are we now?. Thoracic surgery clinics, 25(2), 145-153.
Çalık Başaran, N. & Ecin, S. M. (2020). Genel Toplum İçin Periyodik Sağlık Taramaları Ve Erişkinler İçin Aşı Önerileri. Yıldız, A., N. & Sandal, A.(Ed.), İş sağlığı ve güvenliği meslek hastalıkları içinde (s. 389-406). Hacettepe Üniversitesi Yayınları.
Davas, A. (2016). Kadın sağlık çalışanlarında meme kanseri meslek hastalığı olarak kabul edilebilir mi?. TTB Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi, 15(57), 19-28.
Davidson, K. W., Barry, M. J., Mangione, C. M., Cabana, M., Caughey, A. B., Davis, E. M., ... & US Preventive Services Task Force. (2021). Screening for colorectal cancer: US Preventive Services Task Force recommendation statement. Jama, 325(19), 1965-1977.
Detterbeck, F. C., Mazzone, P. J., Naidich, D. P., Bach, P. B. (2013). Screening for lung cancer: Diagnosis and management of lung cancer 3rd edition: American College of Chest Physicians evidence-based clinical practice guidelines. Chest, 143, e78S.
Duffy, M. J. (2020). Biomarkers for prostate cancer: prostate-specific antigen and beyond. Clinical Chemistry and Laboratory Medicine (CCLM), 58(3), 326-339.
Erdem, S. S., Yılmaz, M., Yıldırım, H., Mayda, A. S., Bolu, F., Durak, A. A., & Şener, Ö. (2017). Düzce’de yaşayanların kanser ve kanser risk faktörleri hakkında bilgi düzeyi. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 7(1), 1-10.
Fischman, M. L. & Rugo, H. S. (2014). “Occupational Cancer” İçinde: LaDou J, Harrison R, (Der). Current Occupational & Environmental Medicine. Beşinci Edisyon. McGraw-Hill Education LLC, New York.
Garlasco, J., Nurchis, M. C., Bordino, V., Sapienza, M., Altamura, G., Damiani, G., & Gianino, M. M. (2022). Cancers: What are the costs in relation to Disability-Adjusted Life Years? A systematic review and meta-analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(8), 4862.
Hill, S. M., Belancio, V. P., Dauchy, R. T., Xiang, S., Brimer, S., Mao, L., ... & Blask, D. E. (2015). Melatonin: an inhibitor of breast cancer. Endocrine-related cancer, 22(3), R183-R204.
International Agency for Research on Cancer (IARC). (2022a). Stomach. Global Cancer Observatory. 2024. Erişim Tarihi: 10.11.2024 Erişim Adresi: https://gco.iarc.who.int/media/globocan/factsheets/cancers/7-stomach-fact-sheet.pdf
International Agency for Research on Cancer (IARC). (2022b). Prostate. Global Cancer Observatory. 2024. Erişim Tarihi: 10.11.2024 Erişim Adresi: https://gco.iarc.who.int/media/globocan/factsheets/cancers/27-prostate-fact-sheet.pdf
International Agency for Research on Cancer (IARC). (2024a). Cancer today. Erişim Tarihi: 10.11.2024 Erişim Adresi: https://gco.iarc.fr/today/en/dataviz/pie?mode=cancer&group_populations=1&sexes=0
International Agency for Research on Cancer (IARC). (2024b). IARC Monographs on The Identification Carcinogenic Hazards to Humans. Erişim Tarihi: 01.12.2024 Erişim Adresi: https://monographs.iarc.who.int/agents-classified-by-the-iarc/
International Agency for Research on Cancer (IARC). (2024b). Lung Cancer Awareness Month 2024. Erişim Tarihi: 10.11.2024 Erişim Adresi: https://www.iarc.who.int/news-events/lung-cancer-awareness-month-2024/
Mon, H. M., Robb, K. A., & Demou, E. (2024). Effectiveness of workplace cancer screening interventions: a systematic review. BMC cancer, 24(1), 999.
Moyer, V. A., & US Preventive Services Task Force*. (2014a). Screening for lung cancer: US Preventive Services Task Force recommendation statement. Annals of internal medicine, 160(5), 330-338.
Moyer, V. A., U.S. Preventive Services Task Force. (2014b). Risk assessment, genetic counseling, and genetic testing for BRCA-related cancer in women: U.S. Preventive Services Task Force recommendation statement. Ann Intern Med, 160(4), 271-81.
National Cancer Institute. (2023a). Prostate Cancer Screening –Patient Version. Erişim Tarihi: 10.11.2024 Erişim Adresi: https://www.cancer.gov/types/prostate/patient/prostate-screening-pdq
National Cancer Institute. (2023b). Stomach Cancer Causes and Risk Factors. Erişim Tarihi: 15.11.2024 Erişim Adresi: https://www.cancer.gov/types/stomach/causes-risk-factors
National Cancer Institute. (2023c). Stomach Cancer Screening. Erişim Tarihi: 15.11.2024 Erişim Adresi: https://www.cancer.gov/types/stomach/screening
National Cancer Institute. (2024). What Is Stomach Cancer?. Erişim Tarihi: 15.11.2024 Erişim Adresi: https://www.cancer.gov/types/stomach
Oddone, E., Modonesi, C., & Gatta, G. (2014). Occupational exposures and colorectal cancers: a quantitative overview of epidemiological evidence. World Journal of Gastroenterology: WJG, 20(35), 12431.
Prüss-Üstün, A., Wolf, J., Corvalán, C., Bos, R., & Neira, M. (2016). Preventing disease through healthy environments: a global assessment of the burden of disease from environmental risks. World Health Organization.
Ronco, G., Dillner, J., Elfström, K. M., Tunesi, S., Snijders, P. J., Arbyn, M., ... & Meijer, C. J. (2014). Efficacy of HPV-based screening for prevention of invasive cervical cancer: follow-up of four European randomised controlled trials. The lancet, 383(9916), 524-532.
Rushton, L., Hutchings, S. J. & Straif, K. (2014). “Occupational Cancer Burden” İçinde: Anttila S, Boffetta P, (Der). Occupational Cancers. Springer Limited, Londra.
Sandal, A., Kılıçkap, S., & Yıldız, A. N. (2017). Mesleki kanserlere genel bakış. TTB Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi, 17(65), 41-47.
Shankar, A., Dubey, A., Saini, D., Singh, M., Prasad, C. P., Roy, S., ... & Rath, G. K. (2019). Environmental and occupational determinants of lung cancer. Translational lung cancer research, 8(Suppl 1), S31.
T.C. Sağlık Bakanlığı (2015a). Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Kanser Dairesi Başkanlığı, Meme Kanseri Tarama Programı Ulusal Standartları Erişim Tarihi: 12.11.2024 Erişim Adresi: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/Mevzuat/Genel_Nitelikli_Yazi_ve_Gorusler/Meme_Kanseri_Tarama_Programi_Ulusal_Standartlari.pdf
T.C. Sağlık Bakanlığı. (2015b). Aile Hekimliği Uygulamasında Önerilen Periyodik Sağlık Muayeneleri ve Tarama Testleri. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Ankara: Türkiye Halk Sağlığı Kurumu.
T.C. Sağlık Bakanlığı. (2018). Türkiye Kanser İstatistikleri. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Ankara, 2022.
T.C. Sağlık Bakanlığı. (2024). Kanser Taramaları. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Kanser Dairesi Başkanlığı. Erişim Tarihi: 10.10.2024 Erişim Adresi: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/kanser-taramalari
Tarım, M. (2017). Kimya sektöründe iş kazaları ve meslek hastalıkları. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 16(32), 49-64.
Trout, D. B., Schulte, P. A. & Tramma, S. L. (2014). “Screening for Occupational Cancer” İçinde: Anttila S, Boffetta P, (Der). Occupational Cancers. Springer Limited, Londra.
Türk Jinekolojik Onkoloji Derneği. (2024). Rahim Ağzı (Serviks) Kanseri. Erişim Tarihi: 02.10.2024 Erişim Adresi: https://www.trsgo.org/files/toplum-icin/rahim-agzi-serviks-kanseri.pdf
Wiszniewska, M., Marcinkiewicz, A., Lipińska-Ojrzanowska, A., Kalska-Sochacka, K., & Walusiak Skorupa, J. (2021). The role of occupational health services in cancer prevention–which factors determine the implementation of preventive measures?. International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health, 34(6), 723-736.
World Health Organization (WHO). (2023a). Lung cancer. Erişim Tarihi: 28.11.2024 Erişim Adres: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/lung-cancer
World Health Organization (WHO). (2023b). Colorectal cancer. Erişim Tarihi: 28.11.2024 Erişim Adres: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/colorectal-cancer
World Health Organization (WHO). (2024a). Cancer. Erişim Tarihi: 28.11.2024 Erişim Adres: https://www.who.int/health-topics/cancer#tab=tab_1
World Health Organization (WHO). (2024b). Cervical cancer. Erişim Tarihi: 28.11.2024 Erişim Adres: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cervical-cancer
Zhang, Z. F., Boffetta, P., Neugut, A. I. & Vecchia, C. L. (2015). Cancer Epidemiology and Public Health. in: Detels, R., Gulliford, M., Karim, Q. A. & Tan, C. C., editors. Principles of Primary and Secondary Cancer Prevention. Sixth edition. Oxford: Oxford University Press.
