Yurt Dışında Türkçenin Yabancı Bir Dil Olarak Öğretimi
Özet
1965’te başlayan ve 2000’li yıllarda gelişimi hızlanan yurt dışında Türkçenin yabancı bir dil olarak öğretiminde T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, Yunus Emre Enstitüsü ve Türkiye Maarif Vakfı önemli roller üstlenmektedir. Bu çalışmada Türkçenin yabancı bir dil olarak yurt dışında öğretimine katkı veren kurumlar ve onların faaliyetleri göz önünde bulundurularak bir saha betimlemesi yapılmıştır. Buna göre denilebilir ki T.C. Millî Eğitim Bakanlığının ilk kez 1965'te Almanya'ya 17 öğretmen görevlendirmesiyle başlayan yurt dışında Türkçenin yabancı bir dil olarak öğretimi süreci, TİKA'nın 2001-2002 eğitim öğretim yılında, 13 ülkede 15 Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde 13 öğretim elemanını Türkoloji Projesi (TİKA, 2011) kapsamında görevlendirmesiyle farklı bir evreye geçmiş, zamanla 100’den fazla ülkede ve on bini aşkın personelle büyük bir eğitim-öğretim seferberliğine dönüşmüştür. Bu gelişim, sahada emek veren öğretmenlerin ve onları görevlendiren kurumların üstün gayretleriyle mümkün hale gelmiştir. Söz konusu öğretmen ve akademisyen görevlendirmelerini yapan kurumların personel dağılımları göz önünde bulundurulduğunda denilebilir ki Afrika’da Türkiye Maarif Vakfı, Avrupa’da T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, Avrupa ve Asya’da ise Yunus Emre Enstitüsü ön plana çıkmaktadır. Bunun yanında tüm kurumların Güney Amerika’da, Orta ve Güney Afrika’da ve Uzak Doğu Asya’da Türkçeye alan açmak için daha fazla çaba sarf etmeleri beklenmektedir.
Referanslar
(TİKA, 2018). TİKA’dan Bosna Hersek’te eğitime destek. https://tika.gov.tr/detail-tika%27dan_bosna_hersek%27te_egitime_destek/ (erişim tarihi: 04.12.2024).
AA (2023). Orta Afrika Cumhuriyeti’nde FETÖ iltisaklı okulların TMV’ye devredilmesine ilişkin mutabakat imzalandı. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/orta-afrika-cumhuriyeti-nde-feto-iltisakli-okullarin-tmv-ye-devredilmesine-iliskin-mutabakat-imzalandi/2812672 (erişim tarihi: 12.12.2024).
Baskın, S. & Toyran, M. (2021). Yurt dışında yaşayan Türkler ve Türkçe eğitimi: İngiltere örneği (Genel durum, sorunlar ve öneriler). Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(4), 1128-1150.
Belgrad Üniversitesi (2024). Turkish language, literature and culture. http://new.fil.bg.ac.rs/lang/sr/katedre/orijentalistika/turski-jezik/zaposleni/ (erişim tarihi: 04.12.2024).
CNNTürk, (03.01.2024). Türk diziler Latin Amerika'yı fethetti. https://www.cnnturk.com/magazin/turk-diziler-latin-amerikayi-fethetti-2075658 (erişim tarihi: 01.12.2024).
Çağ, H. D. & Bölükbaş Kaya, F. (2021). Türkçenin yurt dışında yabancı dil olarak öğretimine genel bir bakış. BUGU Dil ve Eğitim Dergisi, 2(1), 2021, 74-101
DİB (2024). Diyanet İşleri Başkanlığı görev ve çalışma yönergesi. https://hukukmusavirligi.diyanet.gov.tr/Documents/G%C3%B6rev%20ve%20%C3%87al%C4%B1%C5%9Fma%20Y%C3%B6nergesi.pdf (erişim tarihi: 02.12.2024)
Guner, F., & Kartal, E. (2021). Fransa’daki üniversite öğrencilerinin yabancı dil olarak Türkçe öğrenme nedenleri. Litera, 31(1), 371-394.
Habertürk (09.02.2023). Amerika kıtasında kaç ülke var? Amerika kıtasındaki ülke sayısı ve isimleri. https://www.haberturk.com/amerika-kitasinda-kac-ulke-var-amerika-kitasindaki-ulke-sayisi-ve-isimleri-hteg-3564186 (erişim tarihi: 01.12.2024).
JGU (2024). Türkçe sertifika programı. https://www.turkologie.uni-mainz.de/zertifikatsprogramm-tuerkisch/ (erişim tarihi: 04.12.2024).
Kastamonu Üniversitesi (2024). Türkiye maarif vakfı okulları mezunlarına duyurulur. https://iso.kastamonu.edu.tr/index.php/component/content/article/tuerkiye-maarif-vakfi-okullari-mezunlarina-duyurulur-to-the-attention-of-turkish-maarif-foundation-schools-graduates?catid=12&Itemid=101 (erişim tarihi: 11.12.2024).
Kızılay (2024). Kızılay ikinci el giysi faaliyeti nelerdir?. https://www.kizilay.org.tr/SSS/#:~:text=AFAD%20taraf%C4%B1ndan%202014%20y%C4%B1l%C4%B1nda%20yay%C4%B1mlanan,alanlarda%20ise%20destek%20%C3%A7%C3%B6z%C3%BCm%20ortag%C4%B1d%C4%B1r (erişim tarihi: 06.12.2024).
Kızılay (2024b). Göç ve mülteci hizmetleri. https://www.kizilay.org.tr/neler-yapiyoruz/goc-ve-multeci-hizmetleri (erişim tarihi: 06.12.2024).
MEB (2024). Yurt dışı temsilciliklerimiz. https://abdigm.meb.gov.tr/www/yurt-disi-temsilciliklerimiz/icerik/27 (erişim tarihi: 04.12.2024).
Medyascope (2021). FETÖ okulları Almanya ve ABD’de de eğitim vermeye devam ediyor, 19 ülkede ise FETÖ bağlantılı okul Türkiye Maarif Vakfı’na devredildi. https://medyascope.tv/2021/11/08/feto-okullari-almanya-ve-abdde-de-egitim-vermeye-devam-ediyor-19-ulkede-ise-feto-baglantili-okul-turkiye-maarif-vakfina-devredildi/ (erişim tarihi: 12.12.2024).
Memurlarnet (2024). Türkiye yabancı öğrencilerin en çok tercih ettiği 8. Ülke. https://www.memurlar.net/haber/1114441/turkiye-yabanci-ogrencilerin-en-cok-tercih-ettigi-8-ulke.html (erişim tarihi: 19.12.2024).
Öztürk, K. (n.d.). Millî Eğitim Bakanlığı’nın uluslararası eğitim çalışmaları. İlke Vakfı. https://ilke.org.tr/mill-egitim-bakanliginin-uluslararasi-egitim-calismalari- (erişim tarihi: 04.12.2024).
Resmî Gazete (2016). Türkiye Maarif Vakfı Kanunu. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/06/20160628-17.htm (erişim tarihi: 12.12.2024).
Sayar, E. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenme nedenlerine yönelik bir ihtiyaç analizi: Cibuti örneği. Hacettepe Üniversitesi Yabancı Dil Olarak Türkçe Araştırmaları Dergisi, (5), 95-108.
Şahin, M. M. (2022) Yunus Emre Enstitüsünün Türkçe Öğretimi Kapsamında Ortadoğu'daki Varlığı ve 2020 Faaliyet Raporu’na Göre Ortadoğu Vatandaşlarının Türkçe Öğretim Portalı’na İlgisi. Uluslararası Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Dergisi, 5(1), 55-71.
T.C. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı (2022). Cumhurbaşkanı Erdoğan: ABD’nin YPG yanlışını kabullenmemiz mümkün değil. https://www.iletisim.gov.tr/turkce/haberler/detay/cumhurbaskani-erdogan-abdnin-ypg-yanlisini-kabullenmemiz-mumkun-degil (erişim tarihi: 01.12.2024)
TİKA (2011). Türkoloji projesi tek elde toplanıyor. https://tika.gov.tr/announcement/turkoloji_projesi_tek_elde_toplaniyor/ (erişim tarihi: 19.12.2024).
TİKA (2016). Duşanbe Türkiye Türkçesi Eğitim Öğretim Merkezi'ne donanım desteği. https://tika.gov.tr/detail-dusanbe_turkiye_turkcesi_egitim_ogretim_merkezi%27ne_donanim_destegi/ (erişim tarihi: 04.12.2024).
TİKA (2023). Balkanlar'ın En Eski Türkoloji Bölümüne TİKA'dan Destek. https://tika.gov.tr/detail-balkanlar_in_en_eski_turkoloji_bolumune_tika_dan_destek/ (erişim tarihi: 04.12.2024).
TİKA (2024a). TİKA'dan Ürdün'de Türkçe öğrenimine destek. https://tika.gov.tr/tikadan-urdunde-turkce-ogrenimine-destek/ (erişim tarihi: 04.12.2024).
TİKA (2024b). TİKA Kuzey Makedonya’da Türkçe eğitime destek vermeye devam ediyor. TİKA Resmi Web Sitesi. https://tika.gov.tr/tika-kuzey-makedonyada-turkce-egitime-destek-vermeye-devam-ediyor/ (erişim tarihi: 04.12.2024).
Tok, M. & Yıgın, M. (2013). Yabancı uyruklu öğrencilerin Türkçe öğrenme nedenlerine ilişkin bir durum çalışması. Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi, 8, 132-147.
TRTAvaz, (2024). Kırgızistan’da, Türkiye Türkçesini öğrenenlerin sayısı her yıl artıyor. https://www.trtavaz.com.tr/haber/tur/avrasyadan/kirgizistan-da-turkiye-turkcesini-ogrenenlerin-sayisi-her-yil-artiyor/65d1f247a62ecefb07a980b2
TÜİK (2024). Dünya Nüfus Günü, 2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Dunya-Nufus-Gunu-2024-53680#:~:text=T%C3%BCrkiye%2C%2085%20milyon%20372%20bin,1%2C1'ini%20olu%C5%9Fturdu. (erişim tarihi: 19.12.2024).
Türkiye Maarif Vakfı (2024). Kuruluş amacı. https://turkiyemaarif.org/ (erişim tarihi: 12.12.2024).
Worldbank (2023). Türkiye genel bakış. https://www.worldbank.org/tr/country/turkey/overview#:~:text=T%C3%BCrkiye%2C%20IMF'ye%20g%C3%B6re%202023,%C3%B6nem%20kazanan%20bir%20don%C3%B6r%20%C3%BClkedir. (erişim tarihi: 19.12.2024).
Referanslar
(TİKA, 2018). TİKA’dan Bosna Hersek’te eğitime destek. https://tika.gov.tr/detail-tika%27dan_bosna_hersek%27te_egitime_destek/ (erişim tarihi: 04.12.2024).
AA (2023). Orta Afrika Cumhuriyeti’nde FETÖ iltisaklı okulların TMV’ye devredilmesine ilişkin mutabakat imzalandı. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/orta-afrika-cumhuriyeti-nde-feto-iltisakli-okullarin-tmv-ye-devredilmesine-iliskin-mutabakat-imzalandi/2812672 (erişim tarihi: 12.12.2024).
Baskın, S. & Toyran, M. (2021). Yurt dışında yaşayan Türkler ve Türkçe eğitimi: İngiltere örneği (Genel durum, sorunlar ve öneriler). Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(4), 1128-1150.
Belgrad Üniversitesi (2024). Turkish language, literature and culture. http://new.fil.bg.ac.rs/lang/sr/katedre/orijentalistika/turski-jezik/zaposleni/ (erişim tarihi: 04.12.2024).
CNNTürk, (03.01.2024). Türk diziler Latin Amerika'yı fethetti. https://www.cnnturk.com/magazin/turk-diziler-latin-amerikayi-fethetti-2075658 (erişim tarihi: 01.12.2024).
Çağ, H. D. & Bölükbaş Kaya, F. (2021). Türkçenin yurt dışında yabancı dil olarak öğretimine genel bir bakış. BUGU Dil ve Eğitim Dergisi, 2(1), 2021, 74-101
DİB (2024). Diyanet İşleri Başkanlığı görev ve çalışma yönergesi. https://hukukmusavirligi.diyanet.gov.tr/Documents/G%C3%B6rev%20ve%20%C3%87al%C4%B1%C5%9Fma%20Y%C3%B6nergesi.pdf (erişim tarihi: 02.12.2024)
Guner, F., & Kartal, E. (2021). Fransa’daki üniversite öğrencilerinin yabancı dil olarak Türkçe öğrenme nedenleri. Litera, 31(1), 371-394.
Habertürk (09.02.2023). Amerika kıtasında kaç ülke var? Amerika kıtasındaki ülke sayısı ve isimleri. https://www.haberturk.com/amerika-kitasinda-kac-ulke-var-amerika-kitasindaki-ulke-sayisi-ve-isimleri-hteg-3564186 (erişim tarihi: 01.12.2024).
JGU (2024). Türkçe sertifika programı. https://www.turkologie.uni-mainz.de/zertifikatsprogramm-tuerkisch/ (erişim tarihi: 04.12.2024).
Kastamonu Üniversitesi (2024). Türkiye maarif vakfı okulları mezunlarına duyurulur. https://iso.kastamonu.edu.tr/index.php/component/content/article/tuerkiye-maarif-vakfi-okullari-mezunlarina-duyurulur-to-the-attention-of-turkish-maarif-foundation-schools-graduates?catid=12&Itemid=101 (erişim tarihi: 11.12.2024).
Kızılay (2024). Kızılay ikinci el giysi faaliyeti nelerdir?. https://www.kizilay.org.tr/SSS/#:~:text=AFAD%20taraf%C4%B1ndan%202014%20y%C4%B1l%C4%B1nda%20yay%C4%B1mlanan,alanlarda%20ise%20destek%20%C3%A7%C3%B6z%C3%BCm%20ortag%C4%B1d%C4%B1r (erişim tarihi: 06.12.2024).
Kızılay (2024b). Göç ve mülteci hizmetleri. https://www.kizilay.org.tr/neler-yapiyoruz/goc-ve-multeci-hizmetleri (erişim tarihi: 06.12.2024).
MEB (2024). Yurt dışı temsilciliklerimiz. https://abdigm.meb.gov.tr/www/yurt-disi-temsilciliklerimiz/icerik/27 (erişim tarihi: 04.12.2024).
Medyascope (2021). FETÖ okulları Almanya ve ABD’de de eğitim vermeye devam ediyor, 19 ülkede ise FETÖ bağlantılı okul Türkiye Maarif Vakfı’na devredildi. https://medyascope.tv/2021/11/08/feto-okullari-almanya-ve-abdde-de-egitim-vermeye-devam-ediyor-19-ulkede-ise-feto-baglantili-okul-turkiye-maarif-vakfina-devredildi/ (erişim tarihi: 12.12.2024).
Memurlarnet (2024). Türkiye yabancı öğrencilerin en çok tercih ettiği 8. Ülke. https://www.memurlar.net/haber/1114441/turkiye-yabanci-ogrencilerin-en-cok-tercih-ettigi-8-ulke.html (erişim tarihi: 19.12.2024).
Öztürk, K. (n.d.). Millî Eğitim Bakanlığı’nın uluslararası eğitim çalışmaları. İlke Vakfı. https://ilke.org.tr/mill-egitim-bakanliginin-uluslararasi-egitim-calismalari- (erişim tarihi: 04.12.2024).
Resmî Gazete (2016). Türkiye Maarif Vakfı Kanunu. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/06/20160628-17.htm (erişim tarihi: 12.12.2024).
Sayar, E. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenme nedenlerine yönelik bir ihtiyaç analizi: Cibuti örneği. Hacettepe Üniversitesi Yabancı Dil Olarak Türkçe Araştırmaları Dergisi, (5), 95-108.
Şahin, M. M. (2022) Yunus Emre Enstitüsünün Türkçe Öğretimi Kapsamında Ortadoğu'daki Varlığı ve 2020 Faaliyet Raporu’na Göre Ortadoğu Vatandaşlarının Türkçe Öğretim Portalı’na İlgisi. Uluslararası Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Dergisi, 5(1), 55-71.
T.C. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı (2022). Cumhurbaşkanı Erdoğan: ABD’nin YPG yanlışını kabullenmemiz mümkün değil. https://www.iletisim.gov.tr/turkce/haberler/detay/cumhurbaskani-erdogan-abdnin-ypg-yanlisini-kabullenmemiz-mumkun-degil (erişim tarihi: 01.12.2024)
TİKA (2011). Türkoloji projesi tek elde toplanıyor. https://tika.gov.tr/announcement/turkoloji_projesi_tek_elde_toplaniyor/ (erişim tarihi: 19.12.2024).
TİKA (2016). Duşanbe Türkiye Türkçesi Eğitim Öğretim Merkezi'ne donanım desteği. https://tika.gov.tr/detail-dusanbe_turkiye_turkcesi_egitim_ogretim_merkezi%27ne_donanim_destegi/ (erişim tarihi: 04.12.2024).
TİKA (2023). Balkanlar'ın En Eski Türkoloji Bölümüne TİKA'dan Destek. https://tika.gov.tr/detail-balkanlar_in_en_eski_turkoloji_bolumune_tika_dan_destek/ (erişim tarihi: 04.12.2024).
TİKA (2024a). TİKA'dan Ürdün'de Türkçe öğrenimine destek. https://tika.gov.tr/tikadan-urdunde-turkce-ogrenimine-destek/ (erişim tarihi: 04.12.2024).
TİKA (2024b). TİKA Kuzey Makedonya’da Türkçe eğitime destek vermeye devam ediyor. TİKA Resmi Web Sitesi. https://tika.gov.tr/tika-kuzey-makedonyada-turkce-egitime-destek-vermeye-devam-ediyor/ (erişim tarihi: 04.12.2024).
Tok, M. & Yıgın, M. (2013). Yabancı uyruklu öğrencilerin Türkçe öğrenme nedenlerine ilişkin bir durum çalışması. Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi, 8, 132-147.
TRTAvaz, (2024). Kırgızistan’da, Türkiye Türkçesini öğrenenlerin sayısı her yıl artıyor. https://www.trtavaz.com.tr/haber/tur/avrasyadan/kirgizistan-da-turkiye-turkcesini-ogrenenlerin-sayisi-her-yil-artiyor/65d1f247a62ecefb07a980b2
TÜİK (2024). Dünya Nüfus Günü, 2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Dunya-Nufus-Gunu-2024-53680#:~:text=T%C3%BCrkiye%2C%2085%20milyon%20372%20bin,1%2C1'ini%20olu%C5%9Fturdu. (erişim tarihi: 19.12.2024).
Türkiye Maarif Vakfı (2024). Kuruluş amacı. https://turkiyemaarif.org/ (erişim tarihi: 12.12.2024).
Worldbank (2023). Türkiye genel bakış. https://www.worldbank.org/tr/country/turkey/overview#:~:text=T%C3%BCrkiye%2C%20IMF'ye%20g%C3%B6re%202023,%C3%B6nem%20kazanan%20bir%20don%C3%B6r%20%C3%BClkedir. (erişim tarihi: 19.12.2024).
