Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Temel Kavramlar
Özet
“Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Temel Kavramlar” başlıklı bu bölümde, dil öğrenimi ve öğretimi konusundaki temel kavramlar ile yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde izlenen tarihsel süreçler ve çağdaş yaklaşımlar ele alınmıştır. İnsanlık tarihinin başlangıcından bu yana ticaret, savaş, göç ve kültürel etkileşim gibi nedenlerle yabancı dil öğrenme ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde Kaşgarlı Mahmut’un 11. yüzyılda yazdığı Dîvânü Lûgati’t-Türk adlı eseriyle başlayan süreç, günümüzde modern yaklaşımlarla gelişimini sürdürmüştür. Özellikle Avrupa Konseyi tarafından geliştirilen "Diller için Avrupa Ortak Başvuru Metni" (CEFR/D-AOBM) ile sistemli hale getirilmiştir. Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı [TİKA] ile Yunus Emre Enstitüsünün Türk dilini ve kültürünü uluslararası düzeyde tanıtma ve yaygınlaştırma konusundaki çalışmalarına değinilmiştir. Bu alanda sıklıkla kullanılan ana dili, ana dil, ikinci dil, yabancı dil, hedef dil, araç dil terimleri açıklanmış, dil edinimi ve dil öğrenimi kavramları arasındaki farklılıklar belirtilmiştir. Yabancı dil öğretiminde öğretime yön veren çeşitli yaklaşımlar sıralanmış, bu yaklaşımların içerisinde D-AOBM tarafından önerilen eylem odaklı yaklaşım ele alınmıştır.
Referanslar
Alexiou, T., & Stathopoulou, M. (2021). The pre-A1 level in the companion volume of the common European framework of reference for languages. Research Papers in Language Teaching and Learning, 11(1), 11-29.
Altmışdört, G. (2013). Dil edinimi ve dil öğrenimi olgusuna beyin ve dil gelişimi açısından bir bakış. Ege Eğitim Dergisi, 14(2), 41-62.
Antoniou, M., Gunasekera, G. M., & Wong, P. C. (2013). Foreign language training as cognitive therapy for age-related cognitive decline: A hypothesis for future research. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 37(10), 2689-2698.
Bakır, S. (2014). Türkiye’deki yabancılara Türkçe öğretim merkezleri ve Atatürk Üniversitesi Dil Eğitimi Uygulama ve Araştırma Merkezi (DİLMER). Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, (51), 435-456.
Bhatia, T. K., & Ritchie, W. C. (1999). The bilingual child: Some issues and perspectives. In R. W. Ritchie & T. K. Bhatia (Eds.), (pp. 569-643).
Council of Europe. (2023). https://www.coe.int/en/web/portal/turkey
Çavuşoğlu, A. (2006). Ana dili, edinimi, önemi ve geliştirilmesi. Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 11(1).
D-AOBM. (2021). “Diller için Avrupa ortak öneriler çerçevesi” öğrenim, öğretim ve değerlendirme. MEB Yayınları.
Demirkol, R. (2024). Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarındaki etkileşim etkinliklerinin D-AOBM tamamlayıcı cilt bağlamında değerlendirilmesi: Gazi yabancılar için Türkçe örneği. Turkish Studies-Educational Sciences, 19(1).
Dolunay, S. K. (2013). Ana dili ve ana dil terimleri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 1(1), 32-37.
Durmuş, M. (2018). Dil öğretiminin temel kavramları üzerine düşünceler: Yabancılara Türkçe öğretimi mi, yabancı dil veya ikinci dil olarak Türkçe öğretimi mi?. Türkbilig, (35), 181-190.
Durmuş, M. (2019). Yabancı dil öğretimi sınıflarında ana dilinin yeri. Sakarya University Journal of Education, 9(3), 567-577.
Eş, A. T., & Aktaş, E. (2023). Yabancı dil olarak Türkçe ders kitaplarındaki üretici dil becerileri etkinliklerinin eylem odaklı yaklaşıma göre incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (Ö13), 157-197.
Dalioğlu, S. (2018). Yabancı dil olarak Türkçe temel düzey ders kitaplarında etkinliklerin beceri alanlarına dağılımı. Hacettepe Üniversitesi Yabancı Dil Olarak Türkçe Araştırmaları Dergisi, (4), 43-57.
Goodier, T., Koslowski, M., Marcel, F., & Karamifar, B. (2022). Language integration through e-portfolio (LITE): Building, mediating and reflecting on the application of e-portfolio elements to promote plurilingual language education. In Activating Linguistic and Cultural Diversity in the Language Classroom (pp. 93-112). Cham: Springer International Publishing.
Göçen, G. (2023). Yabancılara Türkçe öğretiminde yaklaşım, yöntem ve teknikler. İçinde Y. Yılmaz & Ö. Çangal (Eds.), Yurt dışında Türkoloji ve Türkçe öğretimi 2: Yabancılara Türkçe öğretimi (s. 217-243). Kırklareli & Erzurum: Fenomen Yayıncılık & RumeliYA Yayıncılık Publishing.
Gömleksiz, M. N., & Elaldı, Ş. (2011). Yapılandırmacı yaklaşım bağlamında yabancı dil öğretimi. Electronic Turkish Studies, 6(2).
Haller, B. (2006). An assembly for Europe: The Council of Europe's parliamentary assembly, 1949-1989. Council of Europe.
Hamamcı, Z. (2020). İkidillilik ve yabancı dilde eğitim programları. Dünya Dilleri, Edebiyatları ve Çeviri Çalışmaları Dergisi, 1(2), 158-174.
İşcan, A. (2014). Dil öğretimi ve yabancı dil olarak Türkçe öğretiminin tarihçesi. A. Şahin (Ed.), Yabancı dil öğretimi ve yabancı dil olarak Türkçe öğretimi (ss. 3-29). Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
Kerimoğlu, C. (2016). Dilin kökeni arayışları I: Dilin kökeniyle ilgili akademik tartışmalar. Dil Araştırmaları, 10(18), 47-84.
Kızıltaş, Y. (2021). İki dilli öğrencilerin ikinci dil ediniminde etkili olan faktörler ve dezavantajlı gruplara dönüşmeleri: Kuramsal ve derleme bir çalışma. Trakya Eğitim Dergisi, 11(2), 1012-1036.
Larsen-Freeman, D., & Long, M. H. (2014). An introduction to second language acquisition research. London: Routledge.
Little, D. (2022). Language learner autonomy: Rethinking language teaching. Language Teaching, 55(1), 64-73.
Merhan, A. (2005). Filippo Argenti’nin “Regola del Parlare Turcho” adlı eserindeki bazı sözcükler hakkında. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (18), 115-129.
N Al-Amri, M. (2013). Effects of bilingualism on personality, cognitive and educational developments: A historical perspective. American Academic & Scholarly Research Journal, 5(1).
Nicolay, A. C., & Poncelet, M. (2013). Cognitive advantage in children enrolled in a second-language immersion elementary school program for three years. Bilingualism: Language and Cognition, 16(3), 597-607.
Okur, A., & Demirdöven, G. H. (2023). Yabancılara Türkçe öğretiminde okuma eğitimi becerisinin yeri. İçinde N. Akkaya (Ed.), 100 soruda yabancı dil olarak Türkçe öğretimi (s. 73-91). Ankara: Akademisyen Kitabevi.
Oruç, Ş. (2016a). Türkçede ana dil ve ana dili. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 2(1), 311-322.
Oruç, Ş. (2016b). Ana dili, ikinci dil, iki dillilik, yabancı dil. The Journal of Academic Social Science Studies, 4(45), 279-290.
Ölmez, Z., & Khairullah, H. L. (2016). Et-Tuhfetü’z-Zekiyye fi’l-Lugâti’t-Türkiyye’de Farsça sözcükler-I. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı-Belleten, 64(2), 175-188.
Özcan, E., & Demirdöven, G. H. (2018). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminin tarihçesi. M. Durmuş & A. Okur (Eds.), Yabancılara Türkçe öğretimi el kitabı (ss. 161-170). Ankara: Grafiker Yayınları.
Sağır, M. (2007). Ana dil mi, ana dili mi. Turkish Studies, 2(2), 540-544.
Sercu, L. (2004). Assessing intercultural competence: A framework for systematic test development in foreign language education and beyond. Intercultural Education, 15(1), 73-89.
Stewart, J. H. (2008). The effect of foreign language study in elementary schools in Pennsylvania on achievement in reading and math (Doctoral dissertation, Indiana University of Pennsylvania).
Štichauer, P. (2005). Recenze: First language acquisition. Slovo a slovesnost, 66(3), 207-215.
Türk Dil Kurumu. (2024). https://sozluk.gov.tr/
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA). (2024).https://tika.gov.tr/kurumumuz/tarihce
Referanslar
Alexiou, T., & Stathopoulou, M. (2021). The pre-A1 level in the companion volume of the common European framework of reference for languages. Research Papers in Language Teaching and Learning, 11(1), 11-29.
Altmışdört, G. (2013). Dil edinimi ve dil öğrenimi olgusuna beyin ve dil gelişimi açısından bir bakış. Ege Eğitim Dergisi, 14(2), 41-62.
Antoniou, M., Gunasekera, G. M., & Wong, P. C. (2013). Foreign language training as cognitive therapy for age-related cognitive decline: A hypothesis for future research. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 37(10), 2689-2698.
Bakır, S. (2014). Türkiye’deki yabancılara Türkçe öğretim merkezleri ve Atatürk Üniversitesi Dil Eğitimi Uygulama ve Araştırma Merkezi (DİLMER). Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, (51), 435-456.
Bhatia, T. K., & Ritchie, W. C. (1999). The bilingual child: Some issues and perspectives. In R. W. Ritchie & T. K. Bhatia (Eds.), (pp. 569-643).
Council of Europe. (2023). https://www.coe.int/en/web/portal/turkey
Çavuşoğlu, A. (2006). Ana dili, edinimi, önemi ve geliştirilmesi. Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 11(1).
D-AOBM. (2021). “Diller için Avrupa ortak öneriler çerçevesi” öğrenim, öğretim ve değerlendirme. MEB Yayınları.
Demirkol, R. (2024). Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarındaki etkileşim etkinliklerinin D-AOBM tamamlayıcı cilt bağlamında değerlendirilmesi: Gazi yabancılar için Türkçe örneği. Turkish Studies-Educational Sciences, 19(1).
Dolunay, S. K. (2013). Ana dili ve ana dil terimleri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 1(1), 32-37.
Durmuş, M. (2018). Dil öğretiminin temel kavramları üzerine düşünceler: Yabancılara Türkçe öğretimi mi, yabancı dil veya ikinci dil olarak Türkçe öğretimi mi?. Türkbilig, (35), 181-190.
Durmuş, M. (2019). Yabancı dil öğretimi sınıflarında ana dilinin yeri. Sakarya University Journal of Education, 9(3), 567-577.
Eş, A. T., & Aktaş, E. (2023). Yabancı dil olarak Türkçe ders kitaplarındaki üretici dil becerileri etkinliklerinin eylem odaklı yaklaşıma göre incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (Ö13), 157-197.
Dalioğlu, S. (2018). Yabancı dil olarak Türkçe temel düzey ders kitaplarında etkinliklerin beceri alanlarına dağılımı. Hacettepe Üniversitesi Yabancı Dil Olarak Türkçe Araştırmaları Dergisi, (4), 43-57.
Goodier, T., Koslowski, M., Marcel, F., & Karamifar, B. (2022). Language integration through e-portfolio (LITE): Building, mediating and reflecting on the application of e-portfolio elements to promote plurilingual language education. In Activating Linguistic and Cultural Diversity in the Language Classroom (pp. 93-112). Cham: Springer International Publishing.
Göçen, G. (2023). Yabancılara Türkçe öğretiminde yaklaşım, yöntem ve teknikler. İçinde Y. Yılmaz & Ö. Çangal (Eds.), Yurt dışında Türkoloji ve Türkçe öğretimi 2: Yabancılara Türkçe öğretimi (s. 217-243). Kırklareli & Erzurum: Fenomen Yayıncılık & RumeliYA Yayıncılık Publishing.
Gömleksiz, M. N., & Elaldı, Ş. (2011). Yapılandırmacı yaklaşım bağlamında yabancı dil öğretimi. Electronic Turkish Studies, 6(2).
Haller, B. (2006). An assembly for Europe: The Council of Europe's parliamentary assembly, 1949-1989. Council of Europe.
Hamamcı, Z. (2020). İkidillilik ve yabancı dilde eğitim programları. Dünya Dilleri, Edebiyatları ve Çeviri Çalışmaları Dergisi, 1(2), 158-174.
İşcan, A. (2014). Dil öğretimi ve yabancı dil olarak Türkçe öğretiminin tarihçesi. A. Şahin (Ed.), Yabancı dil öğretimi ve yabancı dil olarak Türkçe öğretimi (ss. 3-29). Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
Kerimoğlu, C. (2016). Dilin kökeni arayışları I: Dilin kökeniyle ilgili akademik tartışmalar. Dil Araştırmaları, 10(18), 47-84.
Kızıltaş, Y. (2021). İki dilli öğrencilerin ikinci dil ediniminde etkili olan faktörler ve dezavantajlı gruplara dönüşmeleri: Kuramsal ve derleme bir çalışma. Trakya Eğitim Dergisi, 11(2), 1012-1036.
Larsen-Freeman, D., & Long, M. H. (2014). An introduction to second language acquisition research. London: Routledge.
Little, D. (2022). Language learner autonomy: Rethinking language teaching. Language Teaching, 55(1), 64-73.
Merhan, A. (2005). Filippo Argenti’nin “Regola del Parlare Turcho” adlı eserindeki bazı sözcükler hakkında. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (18), 115-129.
N Al-Amri, M. (2013). Effects of bilingualism on personality, cognitive and educational developments: A historical perspective. American Academic & Scholarly Research Journal, 5(1).
Nicolay, A. C., & Poncelet, M. (2013). Cognitive advantage in children enrolled in a second-language immersion elementary school program for three years. Bilingualism: Language and Cognition, 16(3), 597-607.
Okur, A., & Demirdöven, G. H. (2023). Yabancılara Türkçe öğretiminde okuma eğitimi becerisinin yeri. İçinde N. Akkaya (Ed.), 100 soruda yabancı dil olarak Türkçe öğretimi (s. 73-91). Ankara: Akademisyen Kitabevi.
Oruç, Ş. (2016a). Türkçede ana dil ve ana dili. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 2(1), 311-322.
Oruç, Ş. (2016b). Ana dili, ikinci dil, iki dillilik, yabancı dil. The Journal of Academic Social Science Studies, 4(45), 279-290.
Ölmez, Z., & Khairullah, H. L. (2016). Et-Tuhfetü’z-Zekiyye fi’l-Lugâti’t-Türkiyye’de Farsça sözcükler-I. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı-Belleten, 64(2), 175-188.
Özcan, E., & Demirdöven, G. H. (2018). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminin tarihçesi. M. Durmuş & A. Okur (Eds.), Yabancılara Türkçe öğretimi el kitabı (ss. 161-170). Ankara: Grafiker Yayınları.
Sağır, M. (2007). Ana dil mi, ana dili mi. Turkish Studies, 2(2), 540-544.
Sercu, L. (2004). Assessing intercultural competence: A framework for systematic test development in foreign language education and beyond. Intercultural Education, 15(1), 73-89.
Stewart, J. H. (2008). The effect of foreign language study in elementary schools in Pennsylvania on achievement in reading and math (Doctoral dissertation, Indiana University of Pennsylvania).
Štichauer, P. (2005). Recenze: First language acquisition. Slovo a slovesnost, 66(3), 207-215.
Türk Dil Kurumu. (2024). https://sozluk.gov.tr/
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA). (2024).https://tika.gov.tr/kurumumuz/tarihce
