Doğumun Fiziksel Yapısı ve Hazırlık Süreci
Özet
Doğum süreci kadın için unutulmaz anlardan biridir. İntrapartum süreçte kadının gereksinimlerinin karşılanması ve doğuma iyi bir şekilde hazırlanması, bakımın kanıta dayalı bir şekilde sunulması pozitif doğum deneyimi yaşamasına katkı sağlayacaktır. Doğumda sağlanan destek ve kadının gereksinimlerinin karşılanması gebenin stresini azaltmaya ve daha kolay bir doğum süreci yaşamasına yardımcı olur. Ayrıca bakımın kanıt temelli uygulamalara dayandırılması; hatalı uygulamaların azaltılmasında, maliyet etkililiğin artmasında, hastaların beklentilerinin karşılanmasında ve sağlık bakımının geliştirilmesinde önemli rol oynayacaktır. Doğumu destekleyici uygulamalar sayesinde medikalize girişimleri azaltarak güvenli, standart ve nitelikli bakım verilmesi sağlar. Böylece kadınların doğum esnasında pozitif deneyimler yaşamaları sağlanabilir ve doğum memnuniyetleri arttırılabilir.
The birth process is one of the most unforgettable moments for women. Meeting the woman's needs during the intrapartum process, preparing her well for delivery, and providing evidence-based care will all contribute to a positive birth experience. The support provided at birth and meeting the needs of the woman help to reduce the stress of the pregnant woman and have an easier birth process. In addition, basing care on evidence-based practices will play an important role in reducing malpractices, increasing cost-effectiveness, meeting patients' expectations, and improving health care. By reducing medical interventions through birth-supporting practices, it provides safe, standard and qualified care. Thus, women can have positive experiences during birth and their birth satisfaction can be increased.
Referanslar
Cunningham FG, Leveno KJ, Bloom SL, Hauth JC, Rouse DJ, Spong CY. Lanor and delivery In: Williams obstetrics. 23rd ed. New York: The McGraw-Hill Companies; 2010. p. 374-589.
Chapman L, Durham R. The intrapartal period In: Smith CM. (ed.) Maternal-newborn nursing the critical components of nursing care. Philadelphia: Davis Company; 2010. p. 141-232.
DeButy K, Scheffer KL. The family during birth In: Murray S, McKinney E, Holub K, Jones R. (eds.) Foundations of maternal-newborn and women’s health nursing. 7th ed. St. Louis: Elsevier; 2019. p. 298-454.
Özçerezci Güner Ö, Kavlak O. Doğum In: Sevil Ü, Ertem G. (eds.) Perinatoloji ve bakım. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri Ltd. Şti.; 2016. p. 299-372.
Deliktas A, Kukulu K. Pregnant women in turkey experience severe fear of childbirth: A systematic review and meta-analysis. Journal of Transcultural Nursing. 2019;30(5): 501-511. doi: 10.1177/1043659618823905.
Yıldız Karaahmet A, Turan A, Nuralıyeva Z. The effect of psych-education on fear of childbirth and postpartum outcome: Systematic review and meta analysis. Genel Tıp Derg. 2023;33(4): 399-411. doi: 10.54005/geneltip.1227723.
Karatopuk S, Yarıcı F. Kültürel değişikliklerin gebelik, doğum ve doğum sonu dönemlere etkisi. KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 2021;2(3): 147-157.
Şahin M, Erbil N. Doğum ve medikalizasyon. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi. 2019;2(2): 120-130.
Klein S, Miller S, Thomson F. Getting ready for labor and birth In: A book for midwives Care for pregnancy, birth, and women’s health. California: Hesperian Foundation; 2010. p. 146-164.
Başgöl Ş, Kızılkaya Beji N. Doğum eyleminin birinci evresinde sık yapılan uygulamalar ve kanıta dayalı yaklaşım. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2015;5(2): 32-39.
Oladapo OT, Tunçalp Ö, Bonet M, et al. WHO model of intrapartum care for a positive childbirth experience: transforming care of women and babies for improved health and wellbeing. BJOG. 2018;125(8): 918-922. doi:10.1111/1471-0528.15237
Yeşil Y. Kanıtlar ve öneriler In: Öztürk Can H, Bolsoy N. (eds.) DSÖ öneriler olumlu bir doğum deneyimi için intrapartum bakım. Ebelikte Eğitim Araştırma Geliştirme Derneği (EBEARGE); 2024. p. 19-165.
Kelly AJ, Malik S, Smith L, et al. Vaginal prostaglandin (PGE2 and PGF2a) for induction of labour at term. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2009;(4): CD003101. doi:10.1002/14651858.CD003101.pub2.
Smyth RMD, Markham C, Dowswell T. Amniotomy for shortening spontaneous labour. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2013;(6): CD006167. doi:10.1002/14651858.CD006167.pub4.
Berkiten Ergin A. Doğum ağrısının fizyolojisi. In: Kömürcü N. (ed.) Doğum ağrısı ve yönetimi. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri Ltd. Şti.; 2014. p. 21-38.
Ding T, Wang DX, Qu Y, et al. Epidural labor analgesia is associated with a decreased risk of postpartum depression: a prospective cohort study. Anesth. Analg. 12014;19 (2): 383e392. doi: 10.1213/ANE.0000000000000107.
Dencker A, Nilsson C, Begley C, et al. Causes and outcomes in studies of fear of childbirth: A systematic review. Women Birth. 2019;32(2): 99-111. doi: 10.1016/j.wombi.2018.07.004.Bugg GJ, Siddiqui F, Thornton JG. Oxytocin versus no treatment or delayed treatment for slow progress in the first stage of spontaneous labour. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2013;(6): CD007123. doi:10.1002/14651858.CD007123.
Fenwick J, Toohill J, Gamble J. et al. Effects of a midwife psycho-education intervention to reduce childbirth fear on women’s birth outcomes and postpartum psychological wellbeing. BMC Pregnancy Childbirth. 2015;(30);15: 284. doi: 10.1186/s12884-015-0721-y.
Çiçek Ö. Doğum sürecinde yardımcı araçlar bölüm 2. konfor önlemleri. In: Mete S. (çeviri ed.) Doğum süreci el kitabı hemşire, ebe ve hekimler için distosiyi önleme ve tedavide erken müdahaleler. 3. Baskı. İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevi; 2016. p. 326-376.
Government of South Australia Women’s and Children’s Health Network. Breathing, positions and massage in labour. 2019. (22/06/2024 tarihinde https://cdn.wchn.sa.gov.au/downloads/WCH/women/pregnancy/mgp/breathing-positions-massage-labour-fact-sheet.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Kömürcü N, Berkiten Ergin A, Çalışkan E, et al. Doğum ağrısının kontrolünde non-farmakolojik yöntemler. In: Kömürcü N. (ed.) Doğum ağrısı ve yönetimi. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri Ltd. Şti.; 2014. p. 61-178.
Özdamar D. Doğum ağrısının kontrolünde farmakolojik yöntemler. In: Kömürcü N. (ed.) Doğum ağrısı ve yönetimi. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri Ltd. Şti.; 2014. p. 47-59.
Delgado A, Marinho G, Melo RS, et al. Effectiveness of breathing exercises during first stage of labor: A systematic review and meta-analysis. European Journal of Integrative Medicine. 2024;68: 102370. doi: 10.1016/j.eujim.2024.102370.
Başgöl Ş, Kızılkaya Beji N. Doğum eyleminin ikinci ve üçüncü evresinde sık yapılan uygulamalar ve kanıta dayalı yaklaşım. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2015;5(3): 66-71.
American College of Obstetricians and Gynecologists ACOG. Approaches to limit intervention during labor and birth. 2019;766.
Dawood F, Dowswell T, Quenby S. Intravenous fluids for reducing the duration of labour in low risk nulliparous women. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2013;(6): CD007715. doi:10.1002/14651858.CD007715.pub2.
Reveiz L, Gaitán HG, Cuervo LG. Enemas during labour. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2013;(7): CD000330. doi:10.1002/14651858.CD000330.pub4.
Basevi V, Lavender T. Routine perineal shaving on admission in labour. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2014;(4): CD001236. doi:10.1002/14651858.CD001236.
Boie S, Glavind J, Velu AV, et al. Discontinuation of intravenous oxytocin in the active phase of induced labour. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2018;8. CD012274. doi: 10.1002/14651858.CD012274.pub2.
Deliktas A, Kukulu K. The effect of upright positions during the first stage of labour on childbirth types: A meta-analysis. Clinical and Experimental Health Sciences. 2018;8(2): 128-137.
Lemos A, Amorim MMR, Dornelas de Andrade A, et al. Pushing/bearing down methods for the second stage of labour. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2017;3: CD009124. doi: 10.1002/14651858.CD009124.pub3.
Beckmann MM, Stock OM. Antenatal perineal massage for reducing perineal trauma. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2013;4: CD005123. doi: 10.1002/14651858.CD005123.pub3.
Asheim V, Nilsen ABV, Lukasse M, et al. Perineal techniques during the second stage of labour for reducing perineal trauma. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2011;(12): CD006672. doi:10.1002/14651858.CD006672.pub2.
Aasheim V, Nilsen ABV, Reinar LM, et al. Perineal techniques during the second stage of labour for reducing perineal trauma. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2017;6: CD006672. doi: 10.1002/14651858.CD006672.pub3.
Jiang H, Qian X, Carroli G, et al. Selective versus routine use of episiotomy for vaginal birth. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2017;2: CD000081. doi: 10.1002/14651858.CD000081.pub3.
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Prevention and management of obstetric lacerations at vaginal delivery. Practice Bulletin No. 165. Obstet Gynecol. 2016;128: 1–15.
Deliktas A, Kukulu K. A meta-analysis of the effect on maternal health of upright positions during the second stage of labour, without routine epidural analgesia. J Adv Nurs. 2018;74(2): 263-278. doi: 10.1111/jan.13447.
Walker KF, Kibuka M, Thornton JG, et al. Maternal position in the second stage of labour for women with epidural anaesthesia. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2018;11: CD008070. doi: 10.1002/14651858.CD008070.pub4.
McDonald SJ, Middleton P, Dowswell T, et al. Effect of timing of umbilical cord clamping of term infants on maternal and neonatal outcomes. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2013;7: CD004074. doi: 10.1002/14651858.CD004074.pub3.
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Delayed umblical cord clamping after birth. ACOG committee opinion. 2020;136(6): e100-e106.
Peña‐Martí GE, Comunián‐Carrasco G. Fundal pressure versus controlled cord traction as part of the active management of the third stage of labour. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2007;4: CD005462. doi: 10.1002/14651858.CD005462.pub2.
Taylor U, Delorme P, Miller S. FIGO guidelines: prevention and treatment of postpartum hemorrhage in low-resource settings. International Journal of Gynaecology & Obstetrics. 2012;117(2): 108-118.
Soltani H, Hutchon DR, Poulose TA. Timing of prophylactic uterotonics for the third stage of labour after vaginal birth. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2010;8: CD006173. doi: 10.1002/14651858.CD006173.pub2.
Salati JA, Leathersich SJ, Williams MJ, et al. Prophylactic oxytocin for the third stage of labour to prevent postpartum haemorrhage. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2019;4: CD001808. doi: 10.1002/14651858.CD001808.pub3.
Royal College of Obstetricians & Gynaecologists (RCOG). Prevention and management of postpartum haemorrhage. BJOG. 2016;124: 106-49. doi: 10.1111/1471-0528.14178
Lalonde A; International Federation of Gynecology and Obstetrics. Prevention and treatment of postpartum hemorrhage in low-resource settings. Int J Gynaecol Obstet. 2012 May;117(2):108-18. doi: 10.1016/j.ijgo.2012.03.001
Moore ER, Bergman N, Anderson GC, et al. Early skin-to-skin contact for mothers and their healthy newborn infants. Cochrane Database Syst Rev. 2016;11: CD003519. doi: 10.1002/14651858.CD003519.pub4.
World Health Organization (WHO). WHO recommendations for the prevention and treatment of postpartum haemorrhage. Italy: WHO Press; 2012. p.41. (22/06/2024 tarihinde http://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/75411/9789241548502_eng.pdf;jsessionid=690F02B76248A010B6DD2E08BC27BEEA?sequence=1 adresinden ulaşılmıştır).
Jones L, Othman M, Dowswell T, et al. Pain management for women in labour: an overview of systematic reviews. Cochrane Database Syst Rev. 2012;(3):CD009234. doi: 10.1002/14651858.CD009234.pub2.
Smith CA, Levett KM, Collins CT, et al. Relaxation techniques for pain management in labour. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2018;(3):CD009514. doi: 10.1002/14651858.CD009514.pub2.
Smith CA, Levett KM, Collins CT, et al. Massage, reflexology and other manual methods for pain management in labour. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2018;3: CD009290. doi: 10.1002/14651858.CD009290.pub3.
Othman M, Jones L, Neilson JP. Non‐opioid drugs for pain management in labour. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2012;7: CD009223. doi: 10.1002/14651858.CD009223.pub2.
Klomp T, van Poppel M, Jones L, et al. Inhaled analgesia for pain management in labour. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2012;9: CD009351. doi: 10.1002/14651858.CD009351.pub2.
Novikova N, Cluver C. Local anaesthetic nerve block for pain management in labour. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2012;4: CD009200. doi: 10.1002/14651858.CD009200.pub2.
Genç Koyucu R, Demirci N. Doğumun ikinci evresinde kullanılan ıkınma tipleri: literatür gözden geçirme çalışması. G.O.P. Taksim E.A.H. JAREN 2016;2(1): 33-39. doi: 10.5222/jaren.2016.033
Aktaş S, Aydın R. Doğumun ikinci evresinde ıkınma ve ıkınma sürecinde ebenin sorumlulukları. Ebelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi 2021;4(2): 159-166.
Kaya N, Demirel G. İntrapartum perine masajı uygulamasına güncel bakış. Cumhuriyet Üniv. Sağ. Bil. Enst. Derg. 2018;(3)1: 33-40.
Aktuna EN, Aydın Ateş N, Ayar Kocatürk A. Vajinal doğum eyleminde perineal travmanın önlenmesinde yaklaşımlar. SAUHSD 2019;2(2): 38-45.
Hersh AR, Carroli G, Hofmeyr GJ, et al. Third stage of labor: evidence-based practice for prevention of adverse maternal and neonatal outcomes. Am J Obstet Gynecol. 2024;230(3S): S1046-S1060.e1. doi: 10.1016/j.ajog.2022.11.1298.
Kanbur A, Taşkın R. Doğumun 3. evresinin yönetimi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023; 12(1): 352-360.
Sheldon WR, Winikoff B. Controlled cord traction in active management of the third stage of labour. Lancet. 2012;380(9848): 1146. doi: 10.1016/S0140-6736(12)61664-X.
T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Doğum Sonu Bakım Yönetim Rehberi. Ankara: Sağlık Bakanlığı; 2014. (22/06/2024 tarihinde https://dosyaism.saglik.gov.tr/Eklenti/8982,dogum-sonu-bakimpdf.pdf?0 adresinden ulaşılmıştır).
Kızılkaya T, Yılmaz T. Doğum eyleminin üçüncü ve dördüncü evresindeki uygulamalarda güncel durum. Turkiye Klinikleri J Health Sci. 2019;4(2): 211-8. doi: 10.5336/healthsci.2018-60736.
Karaçam Z, Akyüz EÖ. Doğum eyleminde verilen destekleyici bakım ve ebe/heşirenin rolü. İ.Ü.F.N. Hem. Derg. 2011;19(1): 45-53.
Uludağ E, Mete S. Doğum eyleminde destekleyici bakım. Cumhuriyet Hemşirelik Dergisi. 2014;3(2): 22-29.
Uludağ E, Çamlıbel M. Doğumda verilen destekleyici bakımın kadınların saygılı annelik bakımı algısını yordama durumunun incelenmesi. Etkili Hemşirelik Dergisi. 2024;17(3): 351-361. doi: 10.46483/jnef.1516044.
Bohren MA, Tunçalp Ö, Miller S. Transforming intrapartum care: Respectful maternity care. Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology. 2020;67: 113-126. doi: 10.1016/j.bpobgyn.2020.02.005.
World Health Organization (WHO). The prevention and elimination of disrespect and abuse during facility-based childbirth: WHO statement. 2014. (18/11/2024 tarihinde https://apps.who.int/iris/handle/10665/134588 adresinden ulaşılmıştır).
Oveysi M, Ejder Apay S. Doğumda algılanan destekleyici bakım ve memnuniyet düzeyi arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Genel Tıp Derg 2021;31(3): 232-238.
Çiçek Ö, Okumuş H. Self-effıcacy perception at birth: its importance and effective factors. Uluslararası Hakemli Kadın Hastalıkları ve Anne Çocuk Sağlığı Dergisi. 2017;10: 35-49.
Aktaş Reyhan F, Sayıner FD. The importance of the birth environment and a review on the ıdeal birth unit. Journal of Midwifery and Health Sciences. 2024; 176-186. doi: 10.5281/zenodo.10929551.
Referanslar
Cunningham FG, Leveno KJ, Bloom SL, Hauth JC, Rouse DJ, Spong CY. Lanor and delivery In: Williams obstetrics. 23rd ed. New York: The McGraw-Hill Companies; 2010. p. 374-589.
Chapman L, Durham R. The intrapartal period In: Smith CM. (ed.) Maternal-newborn nursing the critical components of nursing care. Philadelphia: Davis Company; 2010. p. 141-232.
DeButy K, Scheffer KL. The family during birth In: Murray S, McKinney E, Holub K, Jones R. (eds.) Foundations of maternal-newborn and women’s health nursing. 7th ed. St. Louis: Elsevier; 2019. p. 298-454.
Özçerezci Güner Ö, Kavlak O. Doğum In: Sevil Ü, Ertem G. (eds.) Perinatoloji ve bakım. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri Ltd. Şti.; 2016. p. 299-372.
Deliktas A, Kukulu K. Pregnant women in turkey experience severe fear of childbirth: A systematic review and meta-analysis. Journal of Transcultural Nursing. 2019;30(5): 501-511. doi: 10.1177/1043659618823905.
Yıldız Karaahmet A, Turan A, Nuralıyeva Z. The effect of psych-education on fear of childbirth and postpartum outcome: Systematic review and meta analysis. Genel Tıp Derg. 2023;33(4): 399-411. doi: 10.54005/geneltip.1227723.
Karatopuk S, Yarıcı F. Kültürel değişikliklerin gebelik, doğum ve doğum sonu dönemlere etkisi. KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 2021;2(3): 147-157.
Şahin M, Erbil N. Doğum ve medikalizasyon. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi. 2019;2(2): 120-130.
Klein S, Miller S, Thomson F. Getting ready for labor and birth In: A book for midwives Care for pregnancy, birth, and women’s health. California: Hesperian Foundation; 2010. p. 146-164.
Başgöl Ş, Kızılkaya Beji N. Doğum eyleminin birinci evresinde sık yapılan uygulamalar ve kanıta dayalı yaklaşım. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2015;5(2): 32-39.
Oladapo OT, Tunçalp Ö, Bonet M, et al. WHO model of intrapartum care for a positive childbirth experience: transforming care of women and babies for improved health and wellbeing. BJOG. 2018;125(8): 918-922. doi:10.1111/1471-0528.15237
Yeşil Y. Kanıtlar ve öneriler In: Öztürk Can H, Bolsoy N. (eds.) DSÖ öneriler olumlu bir doğum deneyimi için intrapartum bakım. Ebelikte Eğitim Araştırma Geliştirme Derneği (EBEARGE); 2024. p. 19-165.
Kelly AJ, Malik S, Smith L, et al. Vaginal prostaglandin (PGE2 and PGF2a) for induction of labour at term. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2009;(4): CD003101. doi:10.1002/14651858.CD003101.pub2.
Smyth RMD, Markham C, Dowswell T. Amniotomy for shortening spontaneous labour. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2013;(6): CD006167. doi:10.1002/14651858.CD006167.pub4.
Berkiten Ergin A. Doğum ağrısının fizyolojisi. In: Kömürcü N. (ed.) Doğum ağrısı ve yönetimi. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri Ltd. Şti.; 2014. p. 21-38.
Ding T, Wang DX, Qu Y, et al. Epidural labor analgesia is associated with a decreased risk of postpartum depression: a prospective cohort study. Anesth. Analg. 12014;19 (2): 383e392. doi: 10.1213/ANE.0000000000000107.
Dencker A, Nilsson C, Begley C, et al. Causes and outcomes in studies of fear of childbirth: A systematic review. Women Birth. 2019;32(2): 99-111. doi: 10.1016/j.wombi.2018.07.004.Bugg GJ, Siddiqui F, Thornton JG. Oxytocin versus no treatment or delayed treatment for slow progress in the first stage of spontaneous labour. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2013;(6): CD007123. doi:10.1002/14651858.CD007123.
Fenwick J, Toohill J, Gamble J. et al. Effects of a midwife psycho-education intervention to reduce childbirth fear on women’s birth outcomes and postpartum psychological wellbeing. BMC Pregnancy Childbirth. 2015;(30);15: 284. doi: 10.1186/s12884-015-0721-y.
Çiçek Ö. Doğum sürecinde yardımcı araçlar bölüm 2. konfor önlemleri. In: Mete S. (çeviri ed.) Doğum süreci el kitabı hemşire, ebe ve hekimler için distosiyi önleme ve tedavide erken müdahaleler. 3. Baskı. İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevi; 2016. p. 326-376.
Government of South Australia Women’s and Children’s Health Network. Breathing, positions and massage in labour. 2019. (22/06/2024 tarihinde https://cdn.wchn.sa.gov.au/downloads/WCH/women/pregnancy/mgp/breathing-positions-massage-labour-fact-sheet.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Kömürcü N, Berkiten Ergin A, Çalışkan E, et al. Doğum ağrısının kontrolünde non-farmakolojik yöntemler. In: Kömürcü N. (ed.) Doğum ağrısı ve yönetimi. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri Ltd. Şti.; 2014. p. 61-178.
Özdamar D. Doğum ağrısının kontrolünde farmakolojik yöntemler. In: Kömürcü N. (ed.) Doğum ağrısı ve yönetimi. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri Ltd. Şti.; 2014. p. 47-59.
Delgado A, Marinho G, Melo RS, et al. Effectiveness of breathing exercises during first stage of labor: A systematic review and meta-analysis. European Journal of Integrative Medicine. 2024;68: 102370. doi: 10.1016/j.eujim.2024.102370.
Başgöl Ş, Kızılkaya Beji N. Doğum eyleminin ikinci ve üçüncü evresinde sık yapılan uygulamalar ve kanıta dayalı yaklaşım. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2015;5(3): 66-71.
American College of Obstetricians and Gynecologists ACOG. Approaches to limit intervention during labor and birth. 2019;766.
Dawood F, Dowswell T, Quenby S. Intravenous fluids for reducing the duration of labour in low risk nulliparous women. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2013;(6): CD007715. doi:10.1002/14651858.CD007715.pub2.
Reveiz L, Gaitán HG, Cuervo LG. Enemas during labour. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2013;(7): CD000330. doi:10.1002/14651858.CD000330.pub4.
Basevi V, Lavender T. Routine perineal shaving on admission in labour. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2014;(4): CD001236. doi:10.1002/14651858.CD001236.
Boie S, Glavind J, Velu AV, et al. Discontinuation of intravenous oxytocin in the active phase of induced labour. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2018;8. CD012274. doi: 10.1002/14651858.CD012274.pub2.
Deliktas A, Kukulu K. The effect of upright positions during the first stage of labour on childbirth types: A meta-analysis. Clinical and Experimental Health Sciences. 2018;8(2): 128-137.
Lemos A, Amorim MMR, Dornelas de Andrade A, et al. Pushing/bearing down methods for the second stage of labour. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2017;3: CD009124. doi: 10.1002/14651858.CD009124.pub3.
Beckmann MM, Stock OM. Antenatal perineal massage for reducing perineal trauma. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2013;4: CD005123. doi: 10.1002/14651858.CD005123.pub3.
Asheim V, Nilsen ABV, Lukasse M, et al. Perineal techniques during the second stage of labour for reducing perineal trauma. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2011;(12): CD006672. doi:10.1002/14651858.CD006672.pub2.
Aasheim V, Nilsen ABV, Reinar LM, et al. Perineal techniques during the second stage of labour for reducing perineal trauma. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2017;6: CD006672. doi: 10.1002/14651858.CD006672.pub3.
Jiang H, Qian X, Carroli G, et al. Selective versus routine use of episiotomy for vaginal birth. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2017;2: CD000081. doi: 10.1002/14651858.CD000081.pub3.
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Prevention and management of obstetric lacerations at vaginal delivery. Practice Bulletin No. 165. Obstet Gynecol. 2016;128: 1–15.
Deliktas A, Kukulu K. A meta-analysis of the effect on maternal health of upright positions during the second stage of labour, without routine epidural analgesia. J Adv Nurs. 2018;74(2): 263-278. doi: 10.1111/jan.13447.
Walker KF, Kibuka M, Thornton JG, et al. Maternal position in the second stage of labour for women with epidural anaesthesia. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2018;11: CD008070. doi: 10.1002/14651858.CD008070.pub4.
McDonald SJ, Middleton P, Dowswell T, et al. Effect of timing of umbilical cord clamping of term infants on maternal and neonatal outcomes. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2013;7: CD004074. doi: 10.1002/14651858.CD004074.pub3.
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Delayed umblical cord clamping after birth. ACOG committee opinion. 2020;136(6): e100-e106.
Peña‐Martí GE, Comunián‐Carrasco G. Fundal pressure versus controlled cord traction as part of the active management of the third stage of labour. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2007;4: CD005462. doi: 10.1002/14651858.CD005462.pub2.
Taylor U, Delorme P, Miller S. FIGO guidelines: prevention and treatment of postpartum hemorrhage in low-resource settings. International Journal of Gynaecology & Obstetrics. 2012;117(2): 108-118.
Soltani H, Hutchon DR, Poulose TA. Timing of prophylactic uterotonics for the third stage of labour after vaginal birth. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2010;8: CD006173. doi: 10.1002/14651858.CD006173.pub2.
Salati JA, Leathersich SJ, Williams MJ, et al. Prophylactic oxytocin for the third stage of labour to prevent postpartum haemorrhage. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2019;4: CD001808. doi: 10.1002/14651858.CD001808.pub3.
Royal College of Obstetricians & Gynaecologists (RCOG). Prevention and management of postpartum haemorrhage. BJOG. 2016;124: 106-49. doi: 10.1111/1471-0528.14178
Lalonde A; International Federation of Gynecology and Obstetrics. Prevention and treatment of postpartum hemorrhage in low-resource settings. Int J Gynaecol Obstet. 2012 May;117(2):108-18. doi: 10.1016/j.ijgo.2012.03.001
Moore ER, Bergman N, Anderson GC, et al. Early skin-to-skin contact for mothers and their healthy newborn infants. Cochrane Database Syst Rev. 2016;11: CD003519. doi: 10.1002/14651858.CD003519.pub4.
World Health Organization (WHO). WHO recommendations for the prevention and treatment of postpartum haemorrhage. Italy: WHO Press; 2012. p.41. (22/06/2024 tarihinde http://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/75411/9789241548502_eng.pdf;jsessionid=690F02B76248A010B6DD2E08BC27BEEA?sequence=1 adresinden ulaşılmıştır).
Jones L, Othman M, Dowswell T, et al. Pain management for women in labour: an overview of systematic reviews. Cochrane Database Syst Rev. 2012;(3):CD009234. doi: 10.1002/14651858.CD009234.pub2.
Smith CA, Levett KM, Collins CT, et al. Relaxation techniques for pain management in labour. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2018;(3):CD009514. doi: 10.1002/14651858.CD009514.pub2.
Smith CA, Levett KM, Collins CT, et al. Massage, reflexology and other manual methods for pain management in labour. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2018;3: CD009290. doi: 10.1002/14651858.CD009290.pub3.
Othman M, Jones L, Neilson JP. Non‐opioid drugs for pain management in labour. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2012;7: CD009223. doi: 10.1002/14651858.CD009223.pub2.
Klomp T, van Poppel M, Jones L, et al. Inhaled analgesia for pain management in labour. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2012;9: CD009351. doi: 10.1002/14651858.CD009351.pub2.
Novikova N, Cluver C. Local anaesthetic nerve block for pain management in labour. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2012;4: CD009200. doi: 10.1002/14651858.CD009200.pub2.
Genç Koyucu R, Demirci N. Doğumun ikinci evresinde kullanılan ıkınma tipleri: literatür gözden geçirme çalışması. G.O.P. Taksim E.A.H. JAREN 2016;2(1): 33-39. doi: 10.5222/jaren.2016.033
Aktaş S, Aydın R. Doğumun ikinci evresinde ıkınma ve ıkınma sürecinde ebenin sorumlulukları. Ebelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi 2021;4(2): 159-166.
Kaya N, Demirel G. İntrapartum perine masajı uygulamasına güncel bakış. Cumhuriyet Üniv. Sağ. Bil. Enst. Derg. 2018;(3)1: 33-40.
Aktuna EN, Aydın Ateş N, Ayar Kocatürk A. Vajinal doğum eyleminde perineal travmanın önlenmesinde yaklaşımlar. SAUHSD 2019;2(2): 38-45.
Hersh AR, Carroli G, Hofmeyr GJ, et al. Third stage of labor: evidence-based practice for prevention of adverse maternal and neonatal outcomes. Am J Obstet Gynecol. 2024;230(3S): S1046-S1060.e1. doi: 10.1016/j.ajog.2022.11.1298.
Kanbur A, Taşkın R. Doğumun 3. evresinin yönetimi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023; 12(1): 352-360.
Sheldon WR, Winikoff B. Controlled cord traction in active management of the third stage of labour. Lancet. 2012;380(9848): 1146. doi: 10.1016/S0140-6736(12)61664-X.
T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Doğum Sonu Bakım Yönetim Rehberi. Ankara: Sağlık Bakanlığı; 2014. (22/06/2024 tarihinde https://dosyaism.saglik.gov.tr/Eklenti/8982,dogum-sonu-bakimpdf.pdf?0 adresinden ulaşılmıştır).
Kızılkaya T, Yılmaz T. Doğum eyleminin üçüncü ve dördüncü evresindeki uygulamalarda güncel durum. Turkiye Klinikleri J Health Sci. 2019;4(2): 211-8. doi: 10.5336/healthsci.2018-60736.
Karaçam Z, Akyüz EÖ. Doğum eyleminde verilen destekleyici bakım ve ebe/heşirenin rolü. İ.Ü.F.N. Hem. Derg. 2011;19(1): 45-53.
Uludağ E, Mete S. Doğum eyleminde destekleyici bakım. Cumhuriyet Hemşirelik Dergisi. 2014;3(2): 22-29.
Uludağ E, Çamlıbel M. Doğumda verilen destekleyici bakımın kadınların saygılı annelik bakımı algısını yordama durumunun incelenmesi. Etkili Hemşirelik Dergisi. 2024;17(3): 351-361. doi: 10.46483/jnef.1516044.
Bohren MA, Tunçalp Ö, Miller S. Transforming intrapartum care: Respectful maternity care. Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology. 2020;67: 113-126. doi: 10.1016/j.bpobgyn.2020.02.005.
World Health Organization (WHO). The prevention and elimination of disrespect and abuse during facility-based childbirth: WHO statement. 2014. (18/11/2024 tarihinde https://apps.who.int/iris/handle/10665/134588 adresinden ulaşılmıştır).
Oveysi M, Ejder Apay S. Doğumda algılanan destekleyici bakım ve memnuniyet düzeyi arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Genel Tıp Derg 2021;31(3): 232-238.
Çiçek Ö, Okumuş H. Self-effıcacy perception at birth: its importance and effective factors. Uluslararası Hakemli Kadın Hastalıkları ve Anne Çocuk Sağlığı Dergisi. 2017;10: 35-49.
Aktaş Reyhan F, Sayıner FD. The importance of the birth environment and a review on the ıdeal birth unit. Journal of Midwifery and Health Sciences. 2024; 176-186. doi: 10.5281/zenodo.10929551.
