Kadın Olmanın Toplumsal Anlamları ve Kadın Varoluşuna İlişkin Farkındalık
Özet
Kadınlık ve erkekliğe ilişkin kimlikler; doğuştan getirilen doğal biyolojik özelliklerden ziyade içinde bulunduğumuz toplumun kültürel ve sosyal yapısına göre şekillenir. Kadın olmak; biyolojik cinsiyetin ötesine geçerek, normatif olarak inşa edilen bir toplumsal cinsiyet kimliğine dönüşür. Roller, beklentiler, davranış örüntüleri ve iş bölümü temelinde inşa edilen toplumsal cinsiyet kimliklerimiz, sosyal yapı içinde konumumuzu, fırsatlara erişimimizi, evlilikteki statümüzü ve iktidar ilişkileri içindeki yerimizi belirler. Çünkü; iş bölümü temelinde kadının rolleri “ev” miti üzerinden tanımlanarak özel alanla ilişkilendirilmiştir. Erkekler ise güç ve iktidar ilişkilerin alanı olarak görülen kamusal alanla özdeş kılınmıştır. Bu durum kadını daha çok aile, evlilik, bakım emeği ve hane üzerinden tanımlanmasını da beraberinde getirmiştir. Kamusal ve özel alan ayrımının yarattığı bu ikici yaklaşım dönüşüme uğramakta ve kadınların ontolojik temelde var olma mücadelesi ayrımcı pratikleri derinden sarsmaktadır. Kadınların karar alma süreçlerine giderek daha fazla katıldığını, toplumsal cinsiyet eşitliğinin kapsamlı bir şekilde korunmasının ortaya çıktığını, bunun etnik ve sosyokültürel yönlerinin dikkate alındığını gözlemliyoruz. Bu temelde bu çalışma kadın olmanın toplumsal anlamlarını ele almakta ve kadınların öz düşünümselliğini sağlamaya yönelik bir çabayı içermektedir. Kadınların kendi kimliklerinin ve gerçek doğalarının farkına varmaları, ontolojik temelde varoluşlarını yeniden kurmalarını ve toplumsal yaşam içinde daha görünür olmalarını da sağlamaktadır.
Identities of femininity and masculinity are not natural and given biological characteristics. They are shaped according to the cultural and social structure of the individual's society. Being a woman is a normatively constructed gender identity that goes beyond the given biological sex. Our gender identities constructed since roles, expectations, behaviour patterns and division of labour determine our position within the social structure, our access to opportunities, our status in marriage and our place in power relations. Because of the division of labour, women's roles are defined through the myth of "home" and associated with the private sphere. Men, on the other hand, are identified with the public sphere, which is seen as the sphere of power and relations. This situation has led to the definition of women mostly through family, marriage, care labour and household. We observe that women are increasingly participating in decision-making processes, that comprehensive protection of gender equality is emerging, and that ethnic and sociocultural aspects are being considered. This study deals with the social meanings of being a woman and includes an endeavour to promote self-reflexivity. The realisation of their own identity and true nature enables women to reconstruct their existence on an ontological basis and to become more visible in social life.
Referanslar
Braidotti R. Becoming woman: or sexual difference revisited. Theory, culture & Society. 2003;20(3): 43-64. doi: 10.1177/02632764030203004
West C, Zimmerman DH. Doing gender. Gender & Society. 1987; 1(2): 125-151.
Bora A. Toplumsal cinsiyete dayalı ayrımcılık. Ayrımcılık Çok Boyutlu Yaklaşımlar. 2012;175(187): 50-70.
Connell RW. Toplumsal cinsiyet ve iktidar. İstanbul: Ayrıntı Yayınları; 1998.
Ersöz Günindi A. Özel alan/kamusal alan dikotomisi: kadınlığın doğası ve kamusal alandan dışlanmışlığı. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi; 2015;18(1): 80-102. doi: 10.18490/sad.56696
Acar-Savran G. Özel/Kamusal, yerel/evrensel ikilikleri aşan bir feminizme doğru. Praksis. 2010;(8): 255-306.
Coleman JW, Cressey DR. Social Problems. Londra: Longman; 1999.
Moen P, Dempster-McClain D, Williams, RM. Successful aging: A life-course perspective on women's multiple roles and health. American Journal of Sociology. 1992;97(6): 1612-1638.
Mirowsky J, Ross CE. Sex differences in distress: Real or artifact? American Sociological Review. 1995;60 (3): 449-468. doi: 10.2307/2096424
Ross CE, Mirowsky J, Goldsteen K. The impact of the family on health: The decade in review. Journal of Marriage and the Family. 1990;52(4): 1059-1078.
Waldron I. Jacobs JA. Effects of multiple roles on women's health-evidence from a national longitudinal study. Women & Health. 1989;15(1): 3-20. doi: 10.1300/J013v15n01_02
Weatherall R, Joshi H, Macran S. Double burden or double blessing? Employment, motherhood and mortality in the longitudinal study of England and Wales. Social Science & Medicine. 1994;38(2): 285-297. doi: 10.1016/0277-9536(94)90398-0
Moen P, Dempster-McClain D, Williams Jr RM. Successful aging: A life-course perspective on women's multiple roles and health. American Journal of Sociology. 1992;97(6): 1612-1638.
Sieber SD. Toward a theory of role accumulation. American sociological review; 1974;(39): 567-578.
Thoits PA. Multiple identities and psychological well-being: A reformulation and test of the social isolation hypothesis. American Sociological Review. 1983;48(2): 174–187. doi: 10.2307/2095103
Burman B, Margolin G. Analysis of the association between marital relationships and health problems: an interactional perspective. Psychological Bulletin. 1992;112(1): 39-63. doi: 10.1037/0033-2909.112.1.39.
Irigaray L. Divine women. In: Garry A, Pearsall M, (eds.) Women, knowledge, and reality. London: Routledge; 2015. p. 471-484.
Lloyd G. Erkek akıl, batı felsefesinde erkek ve kadın. Özcan, M. (Çev.) İstanbul: Ayrıntı Yayınları; 1996.
Nazlı A. Modernitenin ötekisi: kadın ve bedeni. Kadın Çalışmaları Dergisi. 2006;1(1): 11-15.
Plumwood V. Feminizm ve doğaya hükmetmek. İstanbul: Metis Yayınları; 2004.
Best S, Kellner D. Postmodern teori. Küçük M. (Çev.) İstanbul: Ayrıntı Yayınları; 2011.
Çabuklu Y. Bedenin farklı halleri. İstanbul: Kanat Kitap; 2006.
Platon, Yasalar II (VII. – XII. Kitaplar). Şentuna C, Babür S. (Çev.) İstanbul: Ara Yayıncılık; 1992.
Aristoteles, Politika. Uysal E. (Çev.) İstanbul: Dergâh Yayınları; 2007.
Berktay F. Tek tanrılı dinler karşısında kadın: Hıristiyanlık'ta ve islamiyet'te kadının statüsüne karşılaştırmalı bir yaklaşım. İstanbul: Metis Yayınları; 2012.
Zuikova EM, Eruslanova RI. Feminology: Textbook. Moscow: Publishing and bookselling center.“Marketing”; 2001.
Sevim A. Feminizm. İstanbul: İnsan Yayınları, 2005.
Rousseau JJ. Emile: bir çocuk büyüyor. İstanbul: Selis Yayınları; 2005.
Çaha Ö. Sivil kadın: Türkiye’de kadın ve sivil toplum. Ankara: Savaş Yayınevi; 2010.
Holland J. Mizojini: Dünyanın En Eski Önyargısı: Kadından Nefretin Evrensel Tarihi. Okyay E. (Çev.) İstanbul: İmge Kitabevi Yayınları; 2019.
Schopenhauer A. Aşkın metafiziği. Atayman V. (Çev) İstanbul: Bordo-Siyah Yayınları; 2014.
Tajfel H, Turner JC. The social identity theory of intergroup behavior. In Jost JT, Sidanius J (Eds.) Political psychology. Key readings. Psychology Press; 2004. p. 276–293. doi: 10.4324/9780203505984-16
Breinlinger S, Kelly C. The social psychology of collective action. London and New York: Routledge; 2014.
Downing NE, Roush KL. From passive acceptance to active commitment: A model of feminist identity development for women. The Counseling Psychologist. 1985;13(4): 695-709.
Taylor, Stephanie. Identity Construction. In: Tracy, Karen (ed.) International encyclopedia of language and social interaction. New Jersey: John Wiley & Sons; 2015. p. 1–9.
Timurturkan, M. Annelerin emzirmeye ilişkin instagram’da paylaştıkları görsellerin heteronormatif cinsiyet kalıpları açısından değerlendirilmesi. Akdeniz Kadın Çalışmaları Ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi. 2020;3(1), 1-29. doi: 10.33708/ktc.737143.
Levitt H.M, Gerrish E.A, Hiestand KR. The misunderstood Gender: A Model of Modern Femme Identity. Sex Roles. 2003; (48): 99–113. doi: 10.1023/A:1022453304384
Wetherell, M. Racism and the analysis of cultural resources in interviews. In: Van den Berg H, Wetherell MS, Houtkoop-Steenstra H. (Eds.) Analyzing race talk: Multidisciplinary perspectives on the research interview. Cambridge: Cambridge University Press; 2003. p. 11–30.
User İ. Biyoteknolojiler ve Kadın Bedeni. In: İnceoğlu Y, Kar A (Eds.) Dişillik, Güzellik ve Şiddet Sarmalında Kadın ve Bedeni. İstanbul: Ayrıntı Yayınları; 2010, p.133-169.
User İ. Duyguların Tıbbileştirilmesi. In: Demez G, Timurturkan M, Ertan C, (Eds.) Beden Sosyolojisi: Gündelik hayatın cisimleşmesi deneyimleri, tıbbileştirilmesi ve dijital gözetim. İstanbul: Bağlam Yayınları; 2020. p. 74-103.
Agacinski S. Cinsiyetler siyaseti. Yerguz İ. (Çev.) Ankara: Dost Kitabevi; 1998.
Rothman BK. Mothers and fathers: Ideology in a patriarchal society. In: Glenn EN, Chang G, Forcey LR (Eds.) Mothering ideology, experience, end agency. London: Routledge Company; 1994. p.139-157.
Sezgin D. Tıbbileştirilen yaşam, bireyselleştirilen sağlık. İstanbul: Ayrıntı Yayınları; 2011
Conrad P. Medicalization of social control. Annual Review of Sociology. 1992;(18): 209-232. doi: 10.1146/annurev.so.18.080192.001233
Gabe J, Mike B, Mary AE. Key Concepts in Medical Sociology. London: Sage Publications; 2004.
Leyser-Whalen O, Lawson E, Macdonald A, Temple JR, Phelps JY. Bioethical considerations. Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology; 2014;28(8): 1266-1277. doi: 10.1016/j.bpobgyn.2014.07.016
Chrisler JC, Caplan P. The strange case of Dr. Jekyll and Ms. Hyde: How PMS became a cultural phenomenon and a psychiatric disorder. Annual Review of Sex Research; 2002;13(1): 274-306. doi:10.1080/10532528.2002.10559807
Sezgin D. Toplumsal cinsiyet perspektifinde sağlık ve tıbbileştirme. Sosyoloji Araştırma Dergisi/Journal of Sociological Research. 2015;18(1): 166-167.
Cindoğlu D. Doğumun medikalizasyonu ve kadın açısından hastaneler. Toplum ve Hekim Dergisi;1995;10(69-70): 99-100.
Moynihan R, Cassels A. Satılık sastalık. Gökçesu T, Yıldırım E. (Çev.) İstanbul: Hayykitap; 2012.
Bourdieu P. Eril tahakküm. İstanbul: Bağlam Yayınları; 2015.
Blank H. Bekaretin el değmemiş tarihi. Ergun E (çev.) İstanbul: İletişim Yayınları; 2008.
Çolak B. Yapıt okuma; bedenin içerisi- dışarısı; Kiki simith’in çalışmalarında bedensel süreçler ve abjection. Fe Dergisi. 2011. (1): 38-46.
OECD. Caesarean section, OECD Data, 2021. (2/11/2024 tarihinde https://www.oecd.org/en/data/indicators/caesarean-sections.html adresinden ulaşılmıştır)
Saisto T, Halmesmäki E. Fear of childbirth: a neglected dilemma. Acta obstetricia et gynecologica scandinavica. 2003;82(3): 201–208. doi:10.1080/j.1600-0412.2003.00114.x
Franzoi SL, Shields SA. The body esteem Scale: Multidimensional structure and sex differences in a college population. Journal of personality assessment. 1984;48(2): 173-178.
Miller LC, Murphy R, Buss AH. Consciousness of body: Private and public. Journal of Personality and Social Psychology. 1981;41(2), 397-406. doi: 10.1037/0022-3514.41.2.397
Yu L, Michelle KD, Bennett JP. Consequences of downward envy: A model of self-esteem threat, abusive supervision, and supervisory leader self-improvement. Academy of Management Journal. 2018;(61)6: 2296-2318
Mehling WE, Gopisetty V, Daubenmier J, Price, CJ, Hecht FM, Stewart A, 2009. Body awareness: construct and self-report measures. Plos One. 2009;4(5). 1-18.
Demirci AD, Ahmadova P, Kabukcuoğlu K. Kadın öz-farkındalığının maternal sürece etkisi: Niteliksel bir olgu çalışması. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023 (3); 467-475.
Ahmedova P, Deliktaş Demirci A, Kabukcuoğlu K. An action study on psychological empowerment of turkish women: Effect of psychoeducation program which is grounded self-awareness of women. Türkiye Klinikleri Journal of Health Sciences. 2022;(4): 1020-102
Hoffman E, Magrane D, Donoghue GD. Changing perspectives on sex and gender in medical education. Academic Medicine. 2000;75(11): 1051-1055.
Lewin E, (2016). Negotiating Lesbian Motherhood: The Dialectics of Resistance and Accommodation. In: Glenn EN, Chang G, Forcey LR (Eds.) Mothering Ideology, experience, and agency. London: Routledge Company; 1994. p. 333-353.
Spence JT. Gender identity and its implications for the concepts of masculinity and femininity. Nebraska Symposium on Motivation. 1984;(32): 59-95.
Yıldırım F, Gül H. Uluslararası kalkınma Politikaları ve kadınların güçlendirilmesi üzerine bir değerlendirme. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2021;10(1): 679-695. doi: 10.33206/mjss.760005
Referanslar
Braidotti R. Becoming woman: or sexual difference revisited. Theory, culture & Society. 2003;20(3): 43-64. doi: 10.1177/02632764030203004
West C, Zimmerman DH. Doing gender. Gender & Society. 1987; 1(2): 125-151.
Bora A. Toplumsal cinsiyete dayalı ayrımcılık. Ayrımcılık Çok Boyutlu Yaklaşımlar. 2012;175(187): 50-70.
Connell RW. Toplumsal cinsiyet ve iktidar. İstanbul: Ayrıntı Yayınları; 1998.
Ersöz Günindi A. Özel alan/kamusal alan dikotomisi: kadınlığın doğası ve kamusal alandan dışlanmışlığı. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi; 2015;18(1): 80-102. doi: 10.18490/sad.56696
Acar-Savran G. Özel/Kamusal, yerel/evrensel ikilikleri aşan bir feminizme doğru. Praksis. 2010;(8): 255-306.
Coleman JW, Cressey DR. Social Problems. Londra: Longman; 1999.
Moen P, Dempster-McClain D, Williams, RM. Successful aging: A life-course perspective on women's multiple roles and health. American Journal of Sociology. 1992;97(6): 1612-1638.
Mirowsky J, Ross CE. Sex differences in distress: Real or artifact? American Sociological Review. 1995;60 (3): 449-468. doi: 10.2307/2096424
Ross CE, Mirowsky J, Goldsteen K. The impact of the family on health: The decade in review. Journal of Marriage and the Family. 1990;52(4): 1059-1078.
Waldron I. Jacobs JA. Effects of multiple roles on women's health-evidence from a national longitudinal study. Women & Health. 1989;15(1): 3-20. doi: 10.1300/J013v15n01_02
Weatherall R, Joshi H, Macran S. Double burden or double blessing? Employment, motherhood and mortality in the longitudinal study of England and Wales. Social Science & Medicine. 1994;38(2): 285-297. doi: 10.1016/0277-9536(94)90398-0
Moen P, Dempster-McClain D, Williams Jr RM. Successful aging: A life-course perspective on women's multiple roles and health. American Journal of Sociology. 1992;97(6): 1612-1638.
Sieber SD. Toward a theory of role accumulation. American sociological review; 1974;(39): 567-578.
Thoits PA. Multiple identities and psychological well-being: A reformulation and test of the social isolation hypothesis. American Sociological Review. 1983;48(2): 174–187. doi: 10.2307/2095103
Burman B, Margolin G. Analysis of the association between marital relationships and health problems: an interactional perspective. Psychological Bulletin. 1992;112(1): 39-63. doi: 10.1037/0033-2909.112.1.39.
Irigaray L. Divine women. In: Garry A, Pearsall M, (eds.) Women, knowledge, and reality. London: Routledge; 2015. p. 471-484.
Lloyd G. Erkek akıl, batı felsefesinde erkek ve kadın. Özcan, M. (Çev.) İstanbul: Ayrıntı Yayınları; 1996.
Nazlı A. Modernitenin ötekisi: kadın ve bedeni. Kadın Çalışmaları Dergisi. 2006;1(1): 11-15.
Plumwood V. Feminizm ve doğaya hükmetmek. İstanbul: Metis Yayınları; 2004.
Best S, Kellner D. Postmodern teori. Küçük M. (Çev.) İstanbul: Ayrıntı Yayınları; 2011.
Çabuklu Y. Bedenin farklı halleri. İstanbul: Kanat Kitap; 2006.
Platon, Yasalar II (VII. – XII. Kitaplar). Şentuna C, Babür S. (Çev.) İstanbul: Ara Yayıncılık; 1992.
Aristoteles, Politika. Uysal E. (Çev.) İstanbul: Dergâh Yayınları; 2007.
Berktay F. Tek tanrılı dinler karşısında kadın: Hıristiyanlık'ta ve islamiyet'te kadının statüsüne karşılaştırmalı bir yaklaşım. İstanbul: Metis Yayınları; 2012.
Zuikova EM, Eruslanova RI. Feminology: Textbook. Moscow: Publishing and bookselling center.“Marketing”; 2001.
Sevim A. Feminizm. İstanbul: İnsan Yayınları, 2005.
Rousseau JJ. Emile: bir çocuk büyüyor. İstanbul: Selis Yayınları; 2005.
Çaha Ö. Sivil kadın: Türkiye’de kadın ve sivil toplum. Ankara: Savaş Yayınevi; 2010.
Holland J. Mizojini: Dünyanın En Eski Önyargısı: Kadından Nefretin Evrensel Tarihi. Okyay E. (Çev.) İstanbul: İmge Kitabevi Yayınları; 2019.
Schopenhauer A. Aşkın metafiziği. Atayman V. (Çev) İstanbul: Bordo-Siyah Yayınları; 2014.
Tajfel H, Turner JC. The social identity theory of intergroup behavior. In Jost JT, Sidanius J (Eds.) Political psychology. Key readings. Psychology Press; 2004. p. 276–293. doi: 10.4324/9780203505984-16
Breinlinger S, Kelly C. The social psychology of collective action. London and New York: Routledge; 2014.
Downing NE, Roush KL. From passive acceptance to active commitment: A model of feminist identity development for women. The Counseling Psychologist. 1985;13(4): 695-709.
Taylor, Stephanie. Identity Construction. In: Tracy, Karen (ed.) International encyclopedia of language and social interaction. New Jersey: John Wiley & Sons; 2015. p. 1–9.
Timurturkan, M. Annelerin emzirmeye ilişkin instagram’da paylaştıkları görsellerin heteronormatif cinsiyet kalıpları açısından değerlendirilmesi. Akdeniz Kadın Çalışmaları Ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi. 2020;3(1), 1-29. doi: 10.33708/ktc.737143.
Levitt H.M, Gerrish E.A, Hiestand KR. The misunderstood Gender: A Model of Modern Femme Identity. Sex Roles. 2003; (48): 99–113. doi: 10.1023/A:1022453304384
Wetherell, M. Racism and the analysis of cultural resources in interviews. In: Van den Berg H, Wetherell MS, Houtkoop-Steenstra H. (Eds.) Analyzing race talk: Multidisciplinary perspectives on the research interview. Cambridge: Cambridge University Press; 2003. p. 11–30.
User İ. Biyoteknolojiler ve Kadın Bedeni. In: İnceoğlu Y, Kar A (Eds.) Dişillik, Güzellik ve Şiddet Sarmalında Kadın ve Bedeni. İstanbul: Ayrıntı Yayınları; 2010, p.133-169.
User İ. Duyguların Tıbbileştirilmesi. In: Demez G, Timurturkan M, Ertan C, (Eds.) Beden Sosyolojisi: Gündelik hayatın cisimleşmesi deneyimleri, tıbbileştirilmesi ve dijital gözetim. İstanbul: Bağlam Yayınları; 2020. p. 74-103.
Agacinski S. Cinsiyetler siyaseti. Yerguz İ. (Çev.) Ankara: Dost Kitabevi; 1998.
Rothman BK. Mothers and fathers: Ideology in a patriarchal society. In: Glenn EN, Chang G, Forcey LR (Eds.) Mothering ideology, experience, end agency. London: Routledge Company; 1994. p.139-157.
Sezgin D. Tıbbileştirilen yaşam, bireyselleştirilen sağlık. İstanbul: Ayrıntı Yayınları; 2011
Conrad P. Medicalization of social control. Annual Review of Sociology. 1992;(18): 209-232. doi: 10.1146/annurev.so.18.080192.001233
Gabe J, Mike B, Mary AE. Key Concepts in Medical Sociology. London: Sage Publications; 2004.
Leyser-Whalen O, Lawson E, Macdonald A, Temple JR, Phelps JY. Bioethical considerations. Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology; 2014;28(8): 1266-1277. doi: 10.1016/j.bpobgyn.2014.07.016
Chrisler JC, Caplan P. The strange case of Dr. Jekyll and Ms. Hyde: How PMS became a cultural phenomenon and a psychiatric disorder. Annual Review of Sex Research; 2002;13(1): 274-306. doi:10.1080/10532528.2002.10559807
Sezgin D. Toplumsal cinsiyet perspektifinde sağlık ve tıbbileştirme. Sosyoloji Araştırma Dergisi/Journal of Sociological Research. 2015;18(1): 166-167.
Cindoğlu D. Doğumun medikalizasyonu ve kadın açısından hastaneler. Toplum ve Hekim Dergisi;1995;10(69-70): 99-100.
Moynihan R, Cassels A. Satılık sastalık. Gökçesu T, Yıldırım E. (Çev.) İstanbul: Hayykitap; 2012.
Bourdieu P. Eril tahakküm. İstanbul: Bağlam Yayınları; 2015.
Blank H. Bekaretin el değmemiş tarihi. Ergun E (çev.) İstanbul: İletişim Yayınları; 2008.
Çolak B. Yapıt okuma; bedenin içerisi- dışarısı; Kiki simith’in çalışmalarında bedensel süreçler ve abjection. Fe Dergisi. 2011. (1): 38-46.
OECD. Caesarean section, OECD Data, 2021. (2/11/2024 tarihinde https://www.oecd.org/en/data/indicators/caesarean-sections.html adresinden ulaşılmıştır)
Saisto T, Halmesmäki E. Fear of childbirth: a neglected dilemma. Acta obstetricia et gynecologica scandinavica. 2003;82(3): 201–208. doi:10.1080/j.1600-0412.2003.00114.x
Franzoi SL, Shields SA. The body esteem Scale: Multidimensional structure and sex differences in a college population. Journal of personality assessment. 1984;48(2): 173-178.
Miller LC, Murphy R, Buss AH. Consciousness of body: Private and public. Journal of Personality and Social Psychology. 1981;41(2), 397-406. doi: 10.1037/0022-3514.41.2.397
Yu L, Michelle KD, Bennett JP. Consequences of downward envy: A model of self-esteem threat, abusive supervision, and supervisory leader self-improvement. Academy of Management Journal. 2018;(61)6: 2296-2318
Mehling WE, Gopisetty V, Daubenmier J, Price, CJ, Hecht FM, Stewart A, 2009. Body awareness: construct and self-report measures. Plos One. 2009;4(5). 1-18.
Demirci AD, Ahmadova P, Kabukcuoğlu K. Kadın öz-farkındalığının maternal sürece etkisi: Niteliksel bir olgu çalışması. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023 (3); 467-475.
Ahmedova P, Deliktaş Demirci A, Kabukcuoğlu K. An action study on psychological empowerment of turkish women: Effect of psychoeducation program which is grounded self-awareness of women. Türkiye Klinikleri Journal of Health Sciences. 2022;(4): 1020-102
Hoffman E, Magrane D, Donoghue GD. Changing perspectives on sex and gender in medical education. Academic Medicine. 2000;75(11): 1051-1055.
Lewin E, (2016). Negotiating Lesbian Motherhood: The Dialectics of Resistance and Accommodation. In: Glenn EN, Chang G, Forcey LR (Eds.) Mothering Ideology, experience, and agency. London: Routledge Company; 1994. p. 333-353.
Spence JT. Gender identity and its implications for the concepts of masculinity and femininity. Nebraska Symposium on Motivation. 1984;(32): 59-95.
Yıldırım F, Gül H. Uluslararası kalkınma Politikaları ve kadınların güçlendirilmesi üzerine bir değerlendirme. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2021;10(1): 679-695. doi: 10.33206/mjss.760005
