Akıllı Ulaşım Sistemleri
Özet
Akıllı ulaşım sistemleri (AUS) şehirlerde hızla artan nüfus ve trafik sorunlarına çözüm sunan teknolojik yaklaşımlardır. Bu sistemler ulaşım altyapısını optimize etmek, güvenliği artırmak ve sürdürülebilirliği sağlamak amacıyla bilgi ve iletişim teknolojilerinden yararlanır. AUS, şehir içi trafik yönetiminden otonom araçlara, toplu taşıma optimizasyonundan enerji verimli taşımacılığa kadar geniş bir yelpazede yenilikler sunmaktadır. Trafik kazalarını azaltmak, yakıt tüketimini optimize etmek, karbon salınımını azaltmak gibi faydalarının yanında güvenlik ve veri gizliliği konusunda tartışmalar devam etmektedir. Gelecekte AUS'un daha entegre ve kullanıcı dostu sistemlere dönüşeceği öngörülmektedir. Yapay zekâ ve 5G gibi teknolojilerin gelişimi otonom araçların yaygınlaşmasını hızlandıracak ve ulaşım güvenliğini artıracaktır. Coğrafi mekân planlamasının önemli bir noktasında yer alan bu sistemler ulaşım sorunlarının giderilmesinde etkili bir unsurdur.
Referanslar
Access Economics. (2009). The economics benefits of intelligent technologies. Report by Access Economics Pty Limited for IBM.
Agarwal, O. P., Kumar, A., & Zimmerman, S. (2019). Vehicles. emerging paradigms. Urban Mobility, 8, 159–168. doi:10.1016/b978-0-12-811434-6.00008-1
Akçelik, R. (1981). Traffic signals: capacity and timing analysis. Victoria/Australia: Australian Road Research Board.
Akkaya, D., & Kızıltaş, M. Ç. (2023). Ulaştırmanın kentleşme üzerine etkisinin kent içi ulaştırmada türel dağılıma göre analiz edilmesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 50, 190-197.
Anderson, J. M., Nidhi, K., Stanley, K. D., Sorensen, P., Samaras, C., & Oluwatola, O. A. (2016). Autonomous vehicle technology: A guide for policymakers. Santa Monica, Calif: RAND Corporation.
Berdiyorova, I. (2022). The history of intelligent transport systems. International Journal of Formal Education, 1(12), 78-84. https://journals.academiczone.net/index.php/ijfe/article/view/495/425.
Boyce, D. E. (1988). Route guidance systems for improving urban travel and location choices. Transportation Research Part A: General, 22(4), 275-281.
Börjesson, M., Eliasson, J., Hugosson, M. B., & Brundell-Freij, K. (2012). The Stockholm congestion charges- 5 years on. effects, acceptability and lessons learnt, Transport Policy, 20, 1-12.
Catling, I., Zijderhand, F. & Mannings, R. (1993). The development of Socrates in Europe, Seventh International Pacific Conference and Exposition on Automotive Engineering, Arizona, 120-134.
Chase, M. J., & Hensen, R. J. (1990). Traffic control systems-past, present and future. Journal of Transportation Engineering, 116(6), 703-713.
Cömertler, S., & Cömertler, N. (2021). Akıllı Kentlerde Çevresel, Sosyal ve Ekonomik Sürdürülebilirlik, Kopenhag Örneği. Mimarlık Bilimleri ve Uygulamaları Dergisi, 6(1), 317-333.
Davies, P., & Klein, G. (1991). Field trials and evaluations of radio data system traffic message channel. Transportation Research, 1324, 1-7.
Dickmanns, E. D. (2002). The development of machine vision for road vehicles in the last decade. Intelligent Vehicle Symposium, IEEE, Versailles, France, 268-281.
Dijk, M., & Parkhurst, G. (2014). Understanding the mobility-transformative qualities of urban park and ride polices in the UK and the Netherlands. International Journal of Automotive Technology and Management, 14(3-4), 246-270.
Doğan, G., & Özuysal, M. (2017). Toplu ulaşımda bekleme süresini etkileyen faktörlerin incelenmesi: güvenilirlik, yolcu bilgilendirme sistemi ve fiziksel koşullar. İMO Teknik Dergi, 28(3), 7927-7954.
Doğaroğlu, B., & Çalışkanelli, S. P. (2022). Akıllı otopark sistemlerinde kullanılan araç tanıma teknolojileri üzerine bir inceleme. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi, 5(2), 53-72.
ERTICO. (2021). History. The European Road Transport Telematics Implementation Coordination Organization. https://ertico.com/history
Figueiredo, L., Jesus, I., Machado, J. T., Ferreira, J. R., & De Carvalho, J. L. (2020). Towards the development of intelligent transportation systems. IEEE Transactions on Intelligent Transportation Systems, 21(12), 4724-4734.
Gillan, W. J. (1989). PROMETHEUS and DRIVE: their implications for traffic managers. First Vehicle Navigation and Information Systems Conference- VNIS '89, Toronto, 237-243, doi: 10.1109/VNIS.1989.98769.
Göl, B., & Ediz, Ç. (2019). Toplu ulaşımda akıllı kart kullanımının değerlendirilmesi ve Seul örneği. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi, 2(1), 22-31.
Ilıcalı, M., Camkesen, N., Kızıltaş, M. Ç., & Ergin, M. E. (2015). Akıllı ulaşım sistemleri uygulamalarının trafik güvenliğindeki yeri ve önemi, ülkemizdeki uygulamalar. 7. Kentsel Altyapı Sempozyumu, Trabzon, 489-496.
IEA. (2024). International Energy Agency. World Energy Outlook 2024. https://www.iea.org/reports/world-energy-outlook-2024
ITS America. (2018). The economic impact of intelligent transportation technologies. https://www.itsa.org
ITS America. (2020). The economic impact of Intelligent Transportation Systems (ITS) in the U.S. transportation sector. https://www.itsa.org
İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB). (2019). İstanbul trafik kontrol merkezi. İstanbul Büyükşehir Belediyesi, https://uym.ibb.gov.tr/
KGM. (2014). Karayolları Genel Müdürlüğü. Türkiye’de akıllı ulaşım sistemlerinin yaygınlaştırılması: strateji ve eylem planı. Ankara: Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı.
Kartal, B., Tektaş, M., & Tektaş, N. (2024). Toplu ulaşım sisteminde sürücü tanıma sistemi: Türkiye taksi örneği. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi, 7(2), 242-262.
Katanalp, B. Y., Yıldırım, Z. B., Eren, E., Uz, V. E. (2018). Akıllı ulaşım sistemleri üzerine bir değerlendirme, ISAS 2018, 3, 1503-1506, Samsun.
Kawashima, H. (1990). Japanese perspective of driver information systems. Transportation, 17(3), 263-284.
Kenanoğlu, M. E., & Aydın, M. (2018). Akıllı ulaşım sistemlerinin dışsallık bağlamında değerlendirilmesi: seçilmiş ülke uygulamaları. ÇOMÜ Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 363-387.
Kitchin, R. (2014). The real-time city? Big data and smart urbanism. GeoJournal, 79(1), 1-14.
Kumar, S., & Moore, K. B. (2002). The evolution of Global Positioning System (GPS) technology. Journal of Science Education and Technology, 11(1), 59-80
LADOT. (2016). Los Angeles Signal Synchronization. Los Angeles Department of Transportation, Fact Sheet, 1-8. https://ladot.lacity.gov/documents/atsac
Litman, T. (2020). Autonomous vehicle implementation predictions: implications for transport planning. Victoria: Transport Policy Institute. https://www.vtpi.org/avip.pdf
Maraşlı, F., & Çıbuk, M. (2015). RFID teknolojisi ve kullanım alanları, Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 4(2), 249-275.
Mathew, T. V., & Rao, K. V. (2006). Introduction to transportation engineering. Transportation Systems Engineering Civil Engineering Department Indian Institute of Technology. Mumbai.
Nowacki, G. (2012). Development and standardization of intelligent transport systems. TransNav, The International Journal on Marine Navigation and Safety of Sea Transportation, 6(4), 403-412.
Oğuztimur, S., Şahin, B., Dağ, A., & Tünay, S. (2021). Maas- hizmeti olarak hareketlilik dünya kentleri ve İstanbul örneklerinin karşılaştırmalı incelemesi, Trakya Mimarlık ve Tasarım Dergisi, 1(1), 45-60.
Özalp, F. (2023). Karayollarında kullanılan otonom araçlardan doğan cezai sorumluluk sorunu. TBB Dergisi, 168, 143-198.
Özden, A., Akalın, K. B., & Kara, Ç. (2019). Toplu taşımada akıllı ulaşım sistemlerinin kullanımı: Türkiye’de belediyelerin sunduğu hizmetlerin değerlendirilmesi. Journal of Transportation and Logistics, 4(2), 51-64.
Özer, İ. (2023). Veri bilimi, büyük veri analitiği ve akıllı ulaşım sistemlerinin birleşimi: kentsel mobilitenin geleceğini şekillendirmek. C. Pense (Eds), Geleceğin ulaşım dünyası-akıllı ulaşım sistemleri, veri bilimi ve sürdürülebilirlik, Aktif Yayınevi.
Özer, Z. (2023). Akıllı ulaşım sistemlerinde yapay zekâ ve makine öğreniminin rolü. C. Pense (Eds), Geleceğin ulaşım dünyası-akıllı ulaşım sistemleri, veri bilimi ve sürdürülebilirlik, Aktif Yayınevi.
Rowe, E. (1991). The Los Angeles automated traffic surveillance and control (ATSAC) system. IEEE Transactions on Vehicular Technology, 40(1), 16-20.
Sarıkaş, A., Yayla., A., & Polat, Z. (2018). Kablosuz haberleşme teknolojilerinin akıllı ulaşım sistemlerinde uygulamaları. 1. Uluslararası Akıllı Ulaşım Sistemleri Konferansı, Bandırma, 240-255.
Seattle Department of Transportation. (2019). Reducing emissions by optimizing signal timing in partnership with Google. Seattle Department of Transportation. https://sdotblog.seattle.gov
Shaheen, S., Cohen, A., Chan, N., & Bansal, A. (2020). Sharing strategies: carsharing, shared micromobility (bikesharing and scooter sharing), transportation network companies, microtransit, and other innovative mobility modes, Transportation, Land Use, and Environmental Planning, 13, 237-262.
Stach, C. (2023). Data is the new oil-sort of: a view on why this comparison is misleading and its implications for modern data administration. Future Internet, 15(2), 71.
Stevanovic, A., Kergaye, C., & Martin, P. T. (2009). SCOOT and SCATS: a closer look into their operations. 88th TRB Annual Meeting Conference, Washington D.C.: Transportation Research Board.
Sussman, J. (2005). Perspectives on intelligent transportation systems. Massachusetts: Cambridge: Springer.
Szeri, R., & Selçuk, İ. A. (2019). Eşitlik, erişilebilirlik ve toplu taşıma. İdealkent, 28(10), 1207-1229.
Takaba, S. (1991). Japanese projects on automobile information and communication systems- things aimed at and obtained in 20 years' experiences. Vehicle Navigation and Information Systems Conference, Troy, USA: 233-240. doi:10.1109/VNIS.1991.205768.
Tsugawa, S., Aoki, M., Hosaka, A., & Seki, K. (1997). A survey of present ivhs activities in Japan. Control Engineering Practice, 5(11), 1591-1597.
Tufan, H. (2014). Akıllı ulaşım sistemleri uygulamaları ve Türkiye için bir AUS mimarisi önerisi. [Ulaştırma ve Haberleşme Uzmanlığı Tezi], Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı.
Türkiye Kart, (2024). https://www.turkiyekart.gov.tr/tr/ Erişim Tarihi: 7.11.2024
UDHB. (2013). Ulusal AUS strateji belgesi (2013-2023) ve eylem planı (2013- 2015), 2. Taslak. Ankara: UDHB.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. (2024). Akıllı ulaşım sistemleri. https://hgm.uab.gov.tr/akilli-ulasim-sistemleri-aus Erişim Tarihi: 01.11.2024
Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı. (2006). Bilgi toplumu stratejisi ve eylem planı. Devlet Planlama Teşkilatı, Ankara.
US Department of Transportation. (2016). History of intelligent transportation systems. Washington. https://rosap.ntl.bts.gov/view/dot/30826/dot_30826_DS1.pdf
Welch, T. F., & Widita, A. (2019). Big data in public transportation: a review of sources and methods. Transport Reviews, 39(6), 795-818.
Yan, X., Zhang, H., & Wu, C. (2012). Research and development of intelligent transportation systems, 11th International Symposium on Distributed Computing and Applications to Business, Engineering & Science, China, 321-327. doi:10.1109/DCABES.2012.107.
Yardım, M. S., ve Akyıldız, G. (2005). Akıllı ulaştırma sistemleri ve Türkiye’deki uygulamalar, 6. Ulaştırma Kongresi, İstanbul: 405-414.
Referanslar
Access Economics. (2009). The economics benefits of intelligent technologies. Report by Access Economics Pty Limited for IBM.
Agarwal, O. P., Kumar, A., & Zimmerman, S. (2019). Vehicles. emerging paradigms. Urban Mobility, 8, 159–168. doi:10.1016/b978-0-12-811434-6.00008-1
Akçelik, R. (1981). Traffic signals: capacity and timing analysis. Victoria/Australia: Australian Road Research Board.
Akkaya, D., & Kızıltaş, M. Ç. (2023). Ulaştırmanın kentleşme üzerine etkisinin kent içi ulaştırmada türel dağılıma göre analiz edilmesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 50, 190-197.
Anderson, J. M., Nidhi, K., Stanley, K. D., Sorensen, P., Samaras, C., & Oluwatola, O. A. (2016). Autonomous vehicle technology: A guide for policymakers. Santa Monica, Calif: RAND Corporation.
Berdiyorova, I. (2022). The history of intelligent transport systems. International Journal of Formal Education, 1(12), 78-84. https://journals.academiczone.net/index.php/ijfe/article/view/495/425.
Boyce, D. E. (1988). Route guidance systems for improving urban travel and location choices. Transportation Research Part A: General, 22(4), 275-281.
Börjesson, M., Eliasson, J., Hugosson, M. B., & Brundell-Freij, K. (2012). The Stockholm congestion charges- 5 years on. effects, acceptability and lessons learnt, Transport Policy, 20, 1-12.
Catling, I., Zijderhand, F. & Mannings, R. (1993). The development of Socrates in Europe, Seventh International Pacific Conference and Exposition on Automotive Engineering, Arizona, 120-134.
Chase, M. J., & Hensen, R. J. (1990). Traffic control systems-past, present and future. Journal of Transportation Engineering, 116(6), 703-713.
Cömertler, S., & Cömertler, N. (2021). Akıllı Kentlerde Çevresel, Sosyal ve Ekonomik Sürdürülebilirlik, Kopenhag Örneği. Mimarlık Bilimleri ve Uygulamaları Dergisi, 6(1), 317-333.
Davies, P., & Klein, G. (1991). Field trials and evaluations of radio data system traffic message channel. Transportation Research, 1324, 1-7.
Dickmanns, E. D. (2002). The development of machine vision for road vehicles in the last decade. Intelligent Vehicle Symposium, IEEE, Versailles, France, 268-281.
Dijk, M., & Parkhurst, G. (2014). Understanding the mobility-transformative qualities of urban park and ride polices in the UK and the Netherlands. International Journal of Automotive Technology and Management, 14(3-4), 246-270.
Doğan, G., & Özuysal, M. (2017). Toplu ulaşımda bekleme süresini etkileyen faktörlerin incelenmesi: güvenilirlik, yolcu bilgilendirme sistemi ve fiziksel koşullar. İMO Teknik Dergi, 28(3), 7927-7954.
Doğaroğlu, B., & Çalışkanelli, S. P. (2022). Akıllı otopark sistemlerinde kullanılan araç tanıma teknolojileri üzerine bir inceleme. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi, 5(2), 53-72.
ERTICO. (2021). History. The European Road Transport Telematics Implementation Coordination Organization. https://ertico.com/history
Figueiredo, L., Jesus, I., Machado, J. T., Ferreira, J. R., & De Carvalho, J. L. (2020). Towards the development of intelligent transportation systems. IEEE Transactions on Intelligent Transportation Systems, 21(12), 4724-4734.
Gillan, W. J. (1989). PROMETHEUS and DRIVE: their implications for traffic managers. First Vehicle Navigation and Information Systems Conference- VNIS '89, Toronto, 237-243, doi: 10.1109/VNIS.1989.98769.
Göl, B., & Ediz, Ç. (2019). Toplu ulaşımda akıllı kart kullanımının değerlendirilmesi ve Seul örneği. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi, 2(1), 22-31.
Ilıcalı, M., Camkesen, N., Kızıltaş, M. Ç., & Ergin, M. E. (2015). Akıllı ulaşım sistemleri uygulamalarının trafik güvenliğindeki yeri ve önemi, ülkemizdeki uygulamalar. 7. Kentsel Altyapı Sempozyumu, Trabzon, 489-496.
IEA. (2024). International Energy Agency. World Energy Outlook 2024. https://www.iea.org/reports/world-energy-outlook-2024
ITS America. (2018). The economic impact of intelligent transportation technologies. https://www.itsa.org
ITS America. (2020). The economic impact of Intelligent Transportation Systems (ITS) in the U.S. transportation sector. https://www.itsa.org
İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB). (2019). İstanbul trafik kontrol merkezi. İstanbul Büyükşehir Belediyesi, https://uym.ibb.gov.tr/
KGM. (2014). Karayolları Genel Müdürlüğü. Türkiye’de akıllı ulaşım sistemlerinin yaygınlaştırılması: strateji ve eylem planı. Ankara: Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı.
Kartal, B., Tektaş, M., & Tektaş, N. (2024). Toplu ulaşım sisteminde sürücü tanıma sistemi: Türkiye taksi örneği. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi, 7(2), 242-262.
Katanalp, B. Y., Yıldırım, Z. B., Eren, E., Uz, V. E. (2018). Akıllı ulaşım sistemleri üzerine bir değerlendirme, ISAS 2018, 3, 1503-1506, Samsun.
Kawashima, H. (1990). Japanese perspective of driver information systems. Transportation, 17(3), 263-284.
Kenanoğlu, M. E., & Aydın, M. (2018). Akıllı ulaşım sistemlerinin dışsallık bağlamında değerlendirilmesi: seçilmiş ülke uygulamaları. ÇOMÜ Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 363-387.
Kitchin, R. (2014). The real-time city? Big data and smart urbanism. GeoJournal, 79(1), 1-14.
Kumar, S., & Moore, K. B. (2002). The evolution of Global Positioning System (GPS) technology. Journal of Science Education and Technology, 11(1), 59-80
LADOT. (2016). Los Angeles Signal Synchronization. Los Angeles Department of Transportation, Fact Sheet, 1-8. https://ladot.lacity.gov/documents/atsac
Litman, T. (2020). Autonomous vehicle implementation predictions: implications for transport planning. Victoria: Transport Policy Institute. https://www.vtpi.org/avip.pdf
Maraşlı, F., & Çıbuk, M. (2015). RFID teknolojisi ve kullanım alanları, Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 4(2), 249-275.
Mathew, T. V., & Rao, K. V. (2006). Introduction to transportation engineering. Transportation Systems Engineering Civil Engineering Department Indian Institute of Technology. Mumbai.
Nowacki, G. (2012). Development and standardization of intelligent transport systems. TransNav, The International Journal on Marine Navigation and Safety of Sea Transportation, 6(4), 403-412.
Oğuztimur, S., Şahin, B., Dağ, A., & Tünay, S. (2021). Maas- hizmeti olarak hareketlilik dünya kentleri ve İstanbul örneklerinin karşılaştırmalı incelemesi, Trakya Mimarlık ve Tasarım Dergisi, 1(1), 45-60.
Özalp, F. (2023). Karayollarında kullanılan otonom araçlardan doğan cezai sorumluluk sorunu. TBB Dergisi, 168, 143-198.
Özden, A., Akalın, K. B., & Kara, Ç. (2019). Toplu taşımada akıllı ulaşım sistemlerinin kullanımı: Türkiye’de belediyelerin sunduğu hizmetlerin değerlendirilmesi. Journal of Transportation and Logistics, 4(2), 51-64.
Özer, İ. (2023). Veri bilimi, büyük veri analitiği ve akıllı ulaşım sistemlerinin birleşimi: kentsel mobilitenin geleceğini şekillendirmek. C. Pense (Eds), Geleceğin ulaşım dünyası-akıllı ulaşım sistemleri, veri bilimi ve sürdürülebilirlik, Aktif Yayınevi.
Özer, Z. (2023). Akıllı ulaşım sistemlerinde yapay zekâ ve makine öğreniminin rolü. C. Pense (Eds), Geleceğin ulaşım dünyası-akıllı ulaşım sistemleri, veri bilimi ve sürdürülebilirlik, Aktif Yayınevi.
Rowe, E. (1991). The Los Angeles automated traffic surveillance and control (ATSAC) system. IEEE Transactions on Vehicular Technology, 40(1), 16-20.
Sarıkaş, A., Yayla., A., & Polat, Z. (2018). Kablosuz haberleşme teknolojilerinin akıllı ulaşım sistemlerinde uygulamaları. 1. Uluslararası Akıllı Ulaşım Sistemleri Konferansı, Bandırma, 240-255.
Seattle Department of Transportation. (2019). Reducing emissions by optimizing signal timing in partnership with Google. Seattle Department of Transportation. https://sdotblog.seattle.gov
Shaheen, S., Cohen, A., Chan, N., & Bansal, A. (2020). Sharing strategies: carsharing, shared micromobility (bikesharing and scooter sharing), transportation network companies, microtransit, and other innovative mobility modes, Transportation, Land Use, and Environmental Planning, 13, 237-262.
Stach, C. (2023). Data is the new oil-sort of: a view on why this comparison is misleading and its implications for modern data administration. Future Internet, 15(2), 71.
Stevanovic, A., Kergaye, C., & Martin, P. T. (2009). SCOOT and SCATS: a closer look into their operations. 88th TRB Annual Meeting Conference, Washington D.C.: Transportation Research Board.
Sussman, J. (2005). Perspectives on intelligent transportation systems. Massachusetts: Cambridge: Springer.
Szeri, R., & Selçuk, İ. A. (2019). Eşitlik, erişilebilirlik ve toplu taşıma. İdealkent, 28(10), 1207-1229.
Takaba, S. (1991). Japanese projects on automobile information and communication systems- things aimed at and obtained in 20 years' experiences. Vehicle Navigation and Information Systems Conference, Troy, USA: 233-240. doi:10.1109/VNIS.1991.205768.
Tsugawa, S., Aoki, M., Hosaka, A., & Seki, K. (1997). A survey of present ivhs activities in Japan. Control Engineering Practice, 5(11), 1591-1597.
Tufan, H. (2014). Akıllı ulaşım sistemleri uygulamaları ve Türkiye için bir AUS mimarisi önerisi. [Ulaştırma ve Haberleşme Uzmanlığı Tezi], Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı.
Türkiye Kart, (2024). https://www.turkiyekart.gov.tr/tr/ Erişim Tarihi: 7.11.2024
UDHB. (2013). Ulusal AUS strateji belgesi (2013-2023) ve eylem planı (2013- 2015), 2. Taslak. Ankara: UDHB.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. (2024). Akıllı ulaşım sistemleri. https://hgm.uab.gov.tr/akilli-ulasim-sistemleri-aus Erişim Tarihi: 01.11.2024
Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı. (2006). Bilgi toplumu stratejisi ve eylem planı. Devlet Planlama Teşkilatı, Ankara.
US Department of Transportation. (2016). History of intelligent transportation systems. Washington. https://rosap.ntl.bts.gov/view/dot/30826/dot_30826_DS1.pdf
Welch, T. F., & Widita, A. (2019). Big data in public transportation: a review of sources and methods. Transport Reviews, 39(6), 795-818.
Yan, X., Zhang, H., & Wu, C. (2012). Research and development of intelligent transportation systems, 11th International Symposium on Distributed Computing and Applications to Business, Engineering & Science, China, 321-327. doi:10.1109/DCABES.2012.107.
Yardım, M. S., ve Akyıldız, G. (2005). Akıllı ulaştırma sistemleri ve Türkiye’deki uygulamalar, 6. Ulaştırma Kongresi, İstanbul: 405-414.
