Türkiye’de Ulaşım
Özet
Ulaşım geçmişten günümüze medeniyetlerin ve ülkelerin kalkınmaları için önemli bir araç olmuştur. Ulaşım ve ulaştırma faaliyetlerini dengeli bir şekilde organize eden devletler, refah seviyelerini artırırken vatandaşlarına da konforlu, ekonomik ve sürdürülebilir ulaşım hizmeti sunabilirler. Türkiye, Cumhuriyet Dönemi’yle birlikte uzun süren savaşlar sonucunda yıpranmış olan ulaşım ağı sistemini, yenilemek ve gelişen sanayisine entegre etmeye çalışmıştır. 1940’lı yılların sonuna doğru demiryollarına verilen önem azalmış ve karayolu yapımına hız verilmiştir. Yük ve yolcu taşımacılığında (%90’ın üzerinde) karayoluna dayalı ulaşımı benimseyen Türkiye’de yol, tünel yapım ve bakım maliyetleri, petrol ithalatı ve trafik kazaları her geçen yıl artış göstermiştir. Son yirmi yılda Türkiye’de demiryolu, denizyolu ve havayolu ulaşım sistemlerine yapılan yatırımlara rağmen karayolları, Türkiye’nin ana ulaşım sistemi olmaya devam etmiştir. Sürdürülebilir kalkınmanın sağlanabilmesi adına Türkiye’de ulaşım sisteminin daha planlı ve dengeli olması yönünde önlemler alınması gerekmektedir.
Referanslar
Akten, N. (1994). İstanbul ulaşımında denizden yararlanma. İstanbul: İstanbul Ticaret Odası Yayınları.
As, E. (2006). Cumhuriyet Dönemi ulaşım politikaları (1923-1960) [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi.
As, E. (2013). Cumhuriyet Dönemi ulaşım politikaları (1923-1960). Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi.
Atalay, İ. (2004). Türkiye coğrafyası ve jeopolitiği. İzmir: META Basım.
Avcı, M. (2014). Atatürk Dönemi demiryolu politikası. Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, 54, 39-58. Doi: 10.1501/Tite_0000000402
Bakırcı, M. (2012). Ulaşım coğrafyası açısından Türkiye’de havayolu ulaşımının tarihsel gelişimi ve mevcut yapısı. Marmara Coğrafya Dergisi, 25, 340-377.
Bakırcı, M. (2018). Ulaşım coğrafyası. M. Doğan ve Ö. S. Doğan (Ed.), Beşeri ve ekonomik coğrafya (1. baskı, s. 355-380). Pegem A Yayıncılık.
BOTAŞ, Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi. (2024). 2023 faaliyet raporu. https://www.botas.gov.tr/uploads/sayfaResim/730561-botasalmanak2023.pdf
DGM, Denizcilik Genel Müdürlüğü. (2023a). Deniz kazası istatistikleri. https://ulasimemniyeti.uab.gov.tr/uploads/pages/istatistikler/deniz-kazasi-istatistikleri-2023-web-den-kir-dah.pdf
DGM, Denizcilik Genel Müdürlüğü. (2024a). Filo istatistikleri. https://denizcilikistatistikleri.uab.gov.tr/filo-istatistikleri
DGM, Denizcilik Genel Müdürlüğü. (2024b). Filo istatistikleri. https://denizcilikistatistikleri.uab.gov.tr/filo-istatistikleri
DGM, Denizcilik Genel Müdürlüğü. (2023c). Kabotaj istatistikleri. https://denizcilikistatistikleri.uab.gov.tr/kabotaj-hatti-istatistikleri
DGM, Denizcilik Genel Müdürlüğü. (2023d). Konteyner istatistikleri. https://denizcilikistatistikleri.uab.gov.tr/konteyner-istatistikleri
DGM, Denizcilik Genel Müdürlüğü. (2023e). Kruvaziyer istatistikleri. https://denizcilikistatistikleri.uab.gov.tr/kruvaziyer-istatistikleri
DGM, Denizcilik Genel Müdürlüğü. (2023f). RO – RO araç istatistikleri. https://denizcilikistatistikleri.uab.gov.tr/ro-ro-arac-istatistikleri
DGM, Denizcilik Genel Müdürlüğü. (2023g). Türk boğazları gemi geçiş istatistikleri. https://denizcilikistatistikleri.uab.gov.tr/turk-bogazlari-gemi-gecis-istatistikleri
DGM, Denizcilik Genel Müdürlüğü. (2023h). Yurt dışı yolcu istatistikleri. https://denizcilikistatistikleri.uab.gov.tr/diger-istatistikler
DGM, Denizcilik Genel Müdürlüğü. (2023ı). Yük istatistikleri. https://denizcilikistatistikleri.uab.gov.tr/yuk-istatistikleri
DHMİ, Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü. (2012). 2011 faaliyet raporu. DHMİ APK Daire Başkanlığı. https://www.dhmi.gov.tr/Lists/FaaliyetRaporlari/Attachments/12/2011%20faaliyet-raporu.pdf
DHMİ, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü. (2024). 2023 havayolu sektör raporu. https://www.dhmi.gov.tr/Lists/HavaYoluSektorRaporlari/Attachments/17/2023%20Y%C4%B1l%C4%B1%20Havayolu%20Sekt%C3%B6r%20Raporu.pdf
Durgun, B. (2016). Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye’de karayolu ulaşımı ve İzmir uygulamaları. Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, 5 (13), 25-49.
Earle, E. M. (1972). Bağdat demiryolu savaşı. (K. Yargıcı, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
Elam, N. (2011). Bizans Anadolu’sunun ticari ve dini (hac) ve askerî yol ağı. CIEPO Uluslararası Osmanlı Öncesi ve Osmanlı Tarihi Araştırmaları 6. Ara Dönem Sempozyum Bildirileri (ss. 545-564). Uşak İli Kalkınma Vakfı.
Erdemli, M. G. (2011). Dünden bugüne Türk havacılık tarihi ve Eskişehir [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi.
Ekin, Ü. (2022). Osmanlı İmparatorluğu’nda ulaşım ve iletim örgütlenmesi. Kadim, 3, 31-52. Doi: 10.54462/kadim.1075652
ETBK, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. (2024). 2003 yılı faaliyet raporu. https://enerji.gov.tr//Media/Dizin/SGB/tr/Faaliyet_Raporlari/2023/ETKB2023FR.pdf
Eurocontrol. (2024, Ocak). European aviation overview 2023. https://www.eurocontrol.int/sites/default/files/2024-01/eurocontrol-european-aviation-overview-20240118-2023-review.pdf
Göney, S. (1975). Büyük Menderes Bölgesi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
Haykır, Y. (2011). Atatürk Dönemi kara ve demiryolu inşa çalışmaları (1923-1938) [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Fırat Üniversitesi.
İMEAK DTO, İstanbul ve Marmara, Ege, Akdeniz, Karadeniz Bölgeleri Deniz Ticaret Odası. (2024). Deniz sektörü raporu 2023. https://www.denizticaretodasi.org.tr/tr/yayinlarimiz/sektorraporu
İzbırak, R. (2001). Türkiye II. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
Kanberoğlu, N. (2018). Osmanlı Devleti’nin II. Meşrutiyet Dönemi Demiryolu Politikaları 1908-1914. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, 3, 158-187.
Karayolları Genel Müdürlüğü. (2024a). Karayolu ulaşım istatistikleri. https://www.kgm.gov.tr/SiteCollectionDocuments/KGMdocuments/Yayinlar/YayinPdf/KarayoluUlasimIstatistikleri2023.pdf
Karayolları Genel Müdürlüğü. (2024b). Tünel Envanter Bilgileri. https://www.kgm.gov.tr/SiteCollectionDocuments/KGMdocuments/Istatistikler/KopruveTunelBilgileri/tunelenvanterbilgileri.pdf
Kılınçaslan, T. (2017). Ulaşımın tarihsel gelişimi. T. Kılınçaslan (Der.), Kentsel ulaşım, ulaşım sistemi – toplu taşım – planlama – politikalar (2. baskı, 1-52). Ninova Yayınları.
Küçük, S. & İbrahem, M. A. K. (2017). Bilimsel ve Teknolojik gelişimin tarihsel analize etkisi bağlamında Roma yolları. R. Acun ve S. Küçük (Ed.), Avrupa Tarihinde Türk Eli, Doç. Dr. Gümeç Karamuk Armağanı (195-203). Hacettepe Üniversitesi Yayınları.
Lewis, B. (2008). Modern Türkiye’nin doğuşu. (B. B. Turna, Çev.). Ankara: Arkadaş Yayıncılık.
Müderrisoğlu, A. (1998). Cumhuriyetin Kurulduğu Yıl Türkiye Ekonomisi. Ankara: Kastaş Yayınları.
Özcan, K. (2017). Anadolu’da ortaçağ lojistik merkezleri Selçuklu liman kentleri. Karadeniz Araştırmaları, 14 (53), 137-151.
Polat, E. (2023). Kral Yolu’nun Anadolu güzergâhı. Erdem, 85, 91-118. Doi: 10.32704/erdem.2023.85.091
SHGM, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü. (2024a). 2023 yılı faaliyet raporu. https://web.shgm.gov.tr/documents/sivilhavacilik/files/kurumsal/faaliyet/2023_v2.pdf
SHGM, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü. (2024b, Kasım). Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarihçesi. https://web.shgm.gov.tr/tr/kurumsal/1--tarihce
Şahin, C., Doğanay, H. ve Özcan, N. A. (2007). Türkiye coğrafyası (fiziki – beşeri – ekonomik – jeopolitik). Ankara: Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
Şahin, F. (2010). Türkiye’de ulaşım. H. Yazıcı ve M. K. Koca (Ed.), Türkiye coğrafyası ve jeopolitiği (2. baskı, s. 334-349). Pegem Akademi.
Taşlıgil, N. (1997). Türkiye’de hava ulaşımının gelişimi. Öneri Dergisi. 2 (7), 89-97.
Taşlıgil, N. & Şahin, G. (2022). Ulaşım coğrafyasının prensipleri ve Türkiye ulaşım coğrafyası. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Tepealtı, F. (2009). Boru hatları ulaşımı ve Türkiye’nin siyasi coğrafyasındaki yeri ve önemi [Yayımlanmamış Yüksek Lisan Tezi]. İstanbul Üniversitesi.
Tümertekin, E. & Özgüç, N. (2007). Ekonomik coğrafya: Küreselleşme ve kalkınma. İstanbul: Çantay Kitabevi.
TCDD, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları. (2005). 1923 – 2005 yılları istatistiki bilgiler. https://static.tcdd.gov.tr/webfiles/userfiles/files/19232005ist.zip
TCDD, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları. (2023). 2019 – 2023 istatistik yıllığı. https://static.tcdd.gov.tr/webfiles/userfiles/files/istrapor/20192023istyil.pdf
TÜİK, Türkiye İstatistik Kurumu. (2024a). Boru hattı taşıma istatistikleri. https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=ulastirma-ve-haberlesme-112
TÜİK, Türkiye İstatistik Kurumu. (2024b). Demiryolları uzunluğu, yük taşımaları, tren, yolcu ve ton kilometre. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/DownloadIstatistikselTablo?p=RGfFcFnBSPFLTTFsBz6UAOc8w6rmLiiIlqICJELVL5ck3KZqPBd9kDqR59j80AqM
TÜİK, Türkiye İstatistik Kurumu. (2024c). Havayolu istatistikleri. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/DownloadIstatistikselTablo?p=1yn3/pzU3JIGZJzS3F/GxcM3FXKvU0Tlc/01SNgVY5LRJQo1kfNBr1LipoYZOmng
TÜİK, Türkiye İstatistik Kurumu. (2024d). İllere göre motorlu kara taşıtları sayısı. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Motorlu-Kara-Tasitlari-Ocak-2023-49433
TÜİK, Türkiye İstatistik Kurumu. (2024e). Taşıma şekillerine göre ithalat ve ihracat. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Dis-Ticaret-Istatistikleri-Agustos-2024-53531
TÜİK, Türkiye İstatistik Kurumu. (2024f). Yıllara göre motorlu kara taşıtları sayısı. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Motorlu-Kara-Tasitlari-Temmuz-2024-53459
Ulaştırma Bakanlığı. (2009). 2002’den 2008’e sivil havacılık. Ankara: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Yayınları.
Ünlüönen, K. (1992). Türkiye’de ulaştırma sektörünün tarihi gelişimi (karayolları – demiryolları). Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 5, 331-351.
Yaşa, M. (1980). Cumhuriyet Dönemi Türkiye ekonomisi 1923-1978. İstanbul: Akbank Kültür Yayını.
Referanslar
Akten, N. (1994). İstanbul ulaşımında denizden yararlanma. İstanbul: İstanbul Ticaret Odası Yayınları.
As, E. (2006). Cumhuriyet Dönemi ulaşım politikaları (1923-1960) [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi.
As, E. (2013). Cumhuriyet Dönemi ulaşım politikaları (1923-1960). Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi.
Atalay, İ. (2004). Türkiye coğrafyası ve jeopolitiği. İzmir: META Basım.
Avcı, M. (2014). Atatürk Dönemi demiryolu politikası. Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, 54, 39-58. Doi: 10.1501/Tite_0000000402
Bakırcı, M. (2012). Ulaşım coğrafyası açısından Türkiye’de havayolu ulaşımının tarihsel gelişimi ve mevcut yapısı. Marmara Coğrafya Dergisi, 25, 340-377.
Bakırcı, M. (2018). Ulaşım coğrafyası. M. Doğan ve Ö. S. Doğan (Ed.), Beşeri ve ekonomik coğrafya (1. baskı, s. 355-380). Pegem A Yayıncılık.
BOTAŞ, Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi. (2024). 2023 faaliyet raporu. https://www.botas.gov.tr/uploads/sayfaResim/730561-botasalmanak2023.pdf
DGM, Denizcilik Genel Müdürlüğü. (2023a). Deniz kazası istatistikleri. https://ulasimemniyeti.uab.gov.tr/uploads/pages/istatistikler/deniz-kazasi-istatistikleri-2023-web-den-kir-dah.pdf
DGM, Denizcilik Genel Müdürlüğü. (2024a). Filo istatistikleri. https://denizcilikistatistikleri.uab.gov.tr/filo-istatistikleri
DGM, Denizcilik Genel Müdürlüğü. (2024b). Filo istatistikleri. https://denizcilikistatistikleri.uab.gov.tr/filo-istatistikleri
DGM, Denizcilik Genel Müdürlüğü. (2023c). Kabotaj istatistikleri. https://denizcilikistatistikleri.uab.gov.tr/kabotaj-hatti-istatistikleri
DGM, Denizcilik Genel Müdürlüğü. (2023d). Konteyner istatistikleri. https://denizcilikistatistikleri.uab.gov.tr/konteyner-istatistikleri
DGM, Denizcilik Genel Müdürlüğü. (2023e). Kruvaziyer istatistikleri. https://denizcilikistatistikleri.uab.gov.tr/kruvaziyer-istatistikleri
DGM, Denizcilik Genel Müdürlüğü. (2023f). RO – RO araç istatistikleri. https://denizcilikistatistikleri.uab.gov.tr/ro-ro-arac-istatistikleri
DGM, Denizcilik Genel Müdürlüğü. (2023g). Türk boğazları gemi geçiş istatistikleri. https://denizcilikistatistikleri.uab.gov.tr/turk-bogazlari-gemi-gecis-istatistikleri
DGM, Denizcilik Genel Müdürlüğü. (2023h). Yurt dışı yolcu istatistikleri. https://denizcilikistatistikleri.uab.gov.tr/diger-istatistikler
DGM, Denizcilik Genel Müdürlüğü. (2023ı). Yük istatistikleri. https://denizcilikistatistikleri.uab.gov.tr/yuk-istatistikleri
DHMİ, Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü. (2012). 2011 faaliyet raporu. DHMİ APK Daire Başkanlığı. https://www.dhmi.gov.tr/Lists/FaaliyetRaporlari/Attachments/12/2011%20faaliyet-raporu.pdf
DHMİ, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü. (2024). 2023 havayolu sektör raporu. https://www.dhmi.gov.tr/Lists/HavaYoluSektorRaporlari/Attachments/17/2023%20Y%C4%B1l%C4%B1%20Havayolu%20Sekt%C3%B6r%20Raporu.pdf
Durgun, B. (2016). Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye’de karayolu ulaşımı ve İzmir uygulamaları. Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, 5 (13), 25-49.
Earle, E. M. (1972). Bağdat demiryolu savaşı. (K. Yargıcı, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
Elam, N. (2011). Bizans Anadolu’sunun ticari ve dini (hac) ve askerî yol ağı. CIEPO Uluslararası Osmanlı Öncesi ve Osmanlı Tarihi Araştırmaları 6. Ara Dönem Sempozyum Bildirileri (ss. 545-564). Uşak İli Kalkınma Vakfı.
Erdemli, M. G. (2011). Dünden bugüne Türk havacılık tarihi ve Eskişehir [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi.
Ekin, Ü. (2022). Osmanlı İmparatorluğu’nda ulaşım ve iletim örgütlenmesi. Kadim, 3, 31-52. Doi: 10.54462/kadim.1075652
ETBK, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. (2024). 2003 yılı faaliyet raporu. https://enerji.gov.tr//Media/Dizin/SGB/tr/Faaliyet_Raporlari/2023/ETKB2023FR.pdf
Eurocontrol. (2024, Ocak). European aviation overview 2023. https://www.eurocontrol.int/sites/default/files/2024-01/eurocontrol-european-aviation-overview-20240118-2023-review.pdf
Göney, S. (1975). Büyük Menderes Bölgesi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
Haykır, Y. (2011). Atatürk Dönemi kara ve demiryolu inşa çalışmaları (1923-1938) [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Fırat Üniversitesi.
İMEAK DTO, İstanbul ve Marmara, Ege, Akdeniz, Karadeniz Bölgeleri Deniz Ticaret Odası. (2024). Deniz sektörü raporu 2023. https://www.denizticaretodasi.org.tr/tr/yayinlarimiz/sektorraporu
İzbırak, R. (2001). Türkiye II. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
Kanberoğlu, N. (2018). Osmanlı Devleti’nin II. Meşrutiyet Dönemi Demiryolu Politikaları 1908-1914. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, 3, 158-187.
Karayolları Genel Müdürlüğü. (2024a). Karayolu ulaşım istatistikleri. https://www.kgm.gov.tr/SiteCollectionDocuments/KGMdocuments/Yayinlar/YayinPdf/KarayoluUlasimIstatistikleri2023.pdf
Karayolları Genel Müdürlüğü. (2024b). Tünel Envanter Bilgileri. https://www.kgm.gov.tr/SiteCollectionDocuments/KGMdocuments/Istatistikler/KopruveTunelBilgileri/tunelenvanterbilgileri.pdf
Kılınçaslan, T. (2017). Ulaşımın tarihsel gelişimi. T. Kılınçaslan (Der.), Kentsel ulaşım, ulaşım sistemi – toplu taşım – planlama – politikalar (2. baskı, 1-52). Ninova Yayınları.
Küçük, S. & İbrahem, M. A. K. (2017). Bilimsel ve Teknolojik gelişimin tarihsel analize etkisi bağlamında Roma yolları. R. Acun ve S. Küçük (Ed.), Avrupa Tarihinde Türk Eli, Doç. Dr. Gümeç Karamuk Armağanı (195-203). Hacettepe Üniversitesi Yayınları.
Lewis, B. (2008). Modern Türkiye’nin doğuşu. (B. B. Turna, Çev.). Ankara: Arkadaş Yayıncılık.
Müderrisoğlu, A. (1998). Cumhuriyetin Kurulduğu Yıl Türkiye Ekonomisi. Ankara: Kastaş Yayınları.
Özcan, K. (2017). Anadolu’da ortaçağ lojistik merkezleri Selçuklu liman kentleri. Karadeniz Araştırmaları, 14 (53), 137-151.
Polat, E. (2023). Kral Yolu’nun Anadolu güzergâhı. Erdem, 85, 91-118. Doi: 10.32704/erdem.2023.85.091
SHGM, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü. (2024a). 2023 yılı faaliyet raporu. https://web.shgm.gov.tr/documents/sivilhavacilik/files/kurumsal/faaliyet/2023_v2.pdf
SHGM, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü. (2024b, Kasım). Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarihçesi. https://web.shgm.gov.tr/tr/kurumsal/1--tarihce
Şahin, C., Doğanay, H. ve Özcan, N. A. (2007). Türkiye coğrafyası (fiziki – beşeri – ekonomik – jeopolitik). Ankara: Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
Şahin, F. (2010). Türkiye’de ulaşım. H. Yazıcı ve M. K. Koca (Ed.), Türkiye coğrafyası ve jeopolitiği (2. baskı, s. 334-349). Pegem Akademi.
Taşlıgil, N. (1997). Türkiye’de hava ulaşımının gelişimi. Öneri Dergisi. 2 (7), 89-97.
Taşlıgil, N. & Şahin, G. (2022). Ulaşım coğrafyasının prensipleri ve Türkiye ulaşım coğrafyası. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Tepealtı, F. (2009). Boru hatları ulaşımı ve Türkiye’nin siyasi coğrafyasındaki yeri ve önemi [Yayımlanmamış Yüksek Lisan Tezi]. İstanbul Üniversitesi.
Tümertekin, E. & Özgüç, N. (2007). Ekonomik coğrafya: Küreselleşme ve kalkınma. İstanbul: Çantay Kitabevi.
TCDD, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları. (2005). 1923 – 2005 yılları istatistiki bilgiler. https://static.tcdd.gov.tr/webfiles/userfiles/files/19232005ist.zip
TCDD, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları. (2023). 2019 – 2023 istatistik yıllığı. https://static.tcdd.gov.tr/webfiles/userfiles/files/istrapor/20192023istyil.pdf
TÜİK, Türkiye İstatistik Kurumu. (2024a). Boru hattı taşıma istatistikleri. https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=ulastirma-ve-haberlesme-112
TÜİK, Türkiye İstatistik Kurumu. (2024b). Demiryolları uzunluğu, yük taşımaları, tren, yolcu ve ton kilometre. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/DownloadIstatistikselTablo?p=RGfFcFnBSPFLTTFsBz6UAOc8w6rmLiiIlqICJELVL5ck3KZqPBd9kDqR59j80AqM
TÜİK, Türkiye İstatistik Kurumu. (2024c). Havayolu istatistikleri. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/DownloadIstatistikselTablo?p=1yn3/pzU3JIGZJzS3F/GxcM3FXKvU0Tlc/01SNgVY5LRJQo1kfNBr1LipoYZOmng
TÜİK, Türkiye İstatistik Kurumu. (2024d). İllere göre motorlu kara taşıtları sayısı. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Motorlu-Kara-Tasitlari-Ocak-2023-49433
TÜİK, Türkiye İstatistik Kurumu. (2024e). Taşıma şekillerine göre ithalat ve ihracat. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Dis-Ticaret-Istatistikleri-Agustos-2024-53531
TÜİK, Türkiye İstatistik Kurumu. (2024f). Yıllara göre motorlu kara taşıtları sayısı. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Motorlu-Kara-Tasitlari-Temmuz-2024-53459
Ulaştırma Bakanlığı. (2009). 2002’den 2008’e sivil havacılık. Ankara: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Yayınları.
Ünlüönen, K. (1992). Türkiye’de ulaştırma sektörünün tarihi gelişimi (karayolları – demiryolları). Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 5, 331-351.
Yaşa, M. (1980). Cumhuriyet Dönemi Türkiye ekonomisi 1923-1978. İstanbul: Akbank Kültür Yayını.
