Dünyada Ulaşım
Özet
Ulaşım, insanlık tarihinin şekillenmesinde etkili olan en temel unsurlardan biridir. Ekonomik, politik, kültürel ve askeri alanlarda yansımaları görülen ulaşım, bu yönüyle medeniyetlerin yükselişi ve yıkılışı üzerinde de belirleyici bir faktör olmuştur. Zaman içinde giderek gelişen ve çeşitlenen ulaşım faaliyetleri sayesinde farklı toplumlar arasındaki etkileşim artmış ve dünya çapında ticaret gelişmiştir. Şüphesiz bu süreçte Coğrafi Keşifler ve Sanayi Devrimi gibi önemli hadiselerin yanında sürekli gelişen teknolojik imkanların büyük etkisi görülmüştür. Günümüzde ise kara yolu, demir yolu, deniz yolu ve hava yolu gibi ana ulaşım sistemlerinin yanında boru hatları ve internet gibi diğer ulaşım sistemlerinde de müthiş ilerlemeler kaydedilmiş ve dünyanın her bir yeri tarihte hiç olmadığı kadar ulaşılabilir hale gelmiştir.
Bu çalışmada ana ulaşım sistemlerinin tarihsel süreçte sergilediği gelişim aşamaları bütüncül bir yaklaşımla ele alınmıştır. Birinci bölümde İlk ve Orta Çağlardaki ulaşım sistemlerine değinilmiş, Coğrafi Keşifler ve Sanayi Devrimi ile ulaşım arasındaki ilişki ele alınmıştır. İkinci bölümde ise ana ulaşım sistemleri olan kara yolu, demir yolu, deniz yolu ve hava yolu ulaşımlarının gelişim aşamaları ile günümüzdeki durumu konu edinilmiştir.
Referanslar
Akagündüz, Ü. (2016). Demiryollarının Dünyadaki gelişimi ve bu gelişimin Türkiye’ye ilk yansımaları. The Journal of Academic Social Science, (36), 452-472.
Bakırcı, M. (2013). Ulaşım coğrafyası açısından Türkiye’de havayolu ulaşımının tarihsel gelişimi ve mevcut yapısı. Marmara Coğrafya Dergisi, (25), 340-377.
Black, W.R. (2003). Transportation: A geographical analysis. New York: The Guilford Press.
Britannica. (2024). Nikolaus Otto. https://www.britannica.com/biography/Nikolaus-Otto (13.11.2024)
Citeco (2024). Invention of the wheel. https://www.citeco.fr/10000-years-history-economics/the-origins/invention-of-the-wheel (7.11.2024).
Disney, A. R. & Booth, E. (2012). Encompassing the globe: Portugal and the world in the 16th and 17th centuries. Smithsonian Institution.
Ducruet, C. & Notteboom, T.E. (2022). Global maritime networks in container shipping, https://shs.hal.science/halshs-03912871/document (16.11.2024).
Elçi, D. (2023). Havayolu taşımacılığında uluslararası örgütler nelerdir? https://www.hubtic.com/tr/blog/havayolu-tasimaciliginda-taraflar (16.10.2024).
Hause, S. & Maltby, W. (2004). Western civilization: A history of European society. California: Wadsworth.
IATA (International Air Transport Association). (2024). The founding of IATA. https://www.iata.org/en/about/history/ (16.10.2024).
ICS (International Chamber of Shipping). (2024). Shipping and world trade: driving prosperity. https://www.ics-shipping.org/shipping-fact/shipping-and-world-trade-driving-prosperity/ (10.10.2024).
Karakaş Özür, N. (2015). Keşifler ve coğrafya 15. ve 16. yüzyıl keşifleri. İstanbul: Yeditepe Yayınevi.
Kılıçaslan, T. (2012). Kentsel ulaşımda tarihsel gelişim, kentsel ulaşım, (Der. Tülay Kılıçaslan). İstanbul: Ninova Yayıncılık.
Kim, T.J. (2009). Transportation engineering and planning. Eolss Publishers: Oxford.
Klein, C. (2017). 10 trains that changed the world. https://www.history.com/news/10-trains-that-changed-the-world (22.11.2024).
Küçükkalay, A. (1997). Endüstri devrimi ve ekonomik sonuçlarının analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 51-68.
Li, W.; Pundt, R. & Miller-Hooks, E. (2021). An updatable and comprehensive global cargo maritime network and strategic seaborne cargo routing model for global containerized and bulk vessel flow estimation. Maritime Transport Research, (2), 1-24. https://doi.org/10.1016/j.martra.2021.100038
McClellan, J. E. & Dorn, H. (2006). Science and technology in world history: An introduction. Baltimore: The Johns Hopkins University Press.
Mokyr, J. (1990). The lever of riches: Technological creativity and economic progress. Oxford: Oxford University Press.
Munroe, A. (2022). Global shipping network: How it supports maritime trade [+how to simplify]. https://www.container-xchange.com/blog/global-shipping-network/ (29.11.2024).
Özdemir, M. M. (2018). Denizcilikte yelkenliden buharlılara geçiş dönemindeki tereddütler ve tartışmalar. Tarih ve Günce, 1(3), 111-124.
Prinston, P. (2018). World transport system and logistics: The main directions of development. https://www.searates.com/blog/post/world-transport-system-and-logistics-the-main-directions-of-development (16.10.2024).
Rodrigue, J.P. (2017). Maritime transport. https://doi.org/10.1002/9781118786352.wbieg0155 (16.10.2024).
Rodrigue, J.P. (2024). The geography of transport systems. New York: Routledge.
Statista. (2024). Length of railroad network in selected countries around the world in 2021. https://www.statista.com/statistics/264657/ranking-of-the-top-20-countries-by-length-of-railroad-network/ (10.11.2024).
TÜBİTAK. (2024). En uzun demir yolu hattı: Trans Sibirya demir yolu. https://e-dergi.tubitak.gov.tr/edergi/yazi.pdf;jsessionid=IUKOxuKYylH8QByyMYboDJse?dergiKodu=8&cilt=26&sayi=310&sayfa=22&yil=2023&ay=10&yaziid=48422 (27.11.2024).
Tüfekçioğlu, H. (2022). Kitle İletişiminin Soyağacı İletişim Sosyolojisi Tezleri. İstanbul: Doğu Kitabevi.
World Bank. (2024a). Rail lines (total route-km). https://data.worldbank.org/indicator/IS.RRS.TOTL.KM (27.11.2024).
World Bank. (2024b). Container port traffic (TEU: 20 foot equivalent units). https://data.worldbank.org/indicator/IS.SHP.GOOD.TU (27.11.2024).
World Bank. (2024c). Air transport, freight (million ton-km). https://data.worldbank.org/indicator/IS.AIR.GOOD.MT.K1?end=2021&start=1970&view=map (02.12.2024).
World Bank. (2024d). Air transport, passengers carried. https://data.worldbank.org/indicator/IS.AIR.PSGR?end=2021&start=1970&view=chart&year=1973 (02.12.2024).
World Population Review. (2024). Road network size by country 2024. https://worldpopulationreview.com/country-rankings/road-network-size-by-country (18.11.2024).
Referanslar
Akagündüz, Ü. (2016). Demiryollarının Dünyadaki gelişimi ve bu gelişimin Türkiye’ye ilk yansımaları. The Journal of Academic Social Science, (36), 452-472.
Bakırcı, M. (2013). Ulaşım coğrafyası açısından Türkiye’de havayolu ulaşımının tarihsel gelişimi ve mevcut yapısı. Marmara Coğrafya Dergisi, (25), 340-377.
Black, W.R. (2003). Transportation: A geographical analysis. New York: The Guilford Press.
Britannica. (2024). Nikolaus Otto. https://www.britannica.com/biography/Nikolaus-Otto (13.11.2024)
Citeco (2024). Invention of the wheel. https://www.citeco.fr/10000-years-history-economics/the-origins/invention-of-the-wheel (7.11.2024).
Disney, A. R. & Booth, E. (2012). Encompassing the globe: Portugal and the world in the 16th and 17th centuries. Smithsonian Institution.
Ducruet, C. & Notteboom, T.E. (2022). Global maritime networks in container shipping, https://shs.hal.science/halshs-03912871/document (16.11.2024).
Elçi, D. (2023). Havayolu taşımacılığında uluslararası örgütler nelerdir? https://www.hubtic.com/tr/blog/havayolu-tasimaciliginda-taraflar (16.10.2024).
Hause, S. & Maltby, W. (2004). Western civilization: A history of European society. California: Wadsworth.
IATA (International Air Transport Association). (2024). The founding of IATA. https://www.iata.org/en/about/history/ (16.10.2024).
ICS (International Chamber of Shipping). (2024). Shipping and world trade: driving prosperity. https://www.ics-shipping.org/shipping-fact/shipping-and-world-trade-driving-prosperity/ (10.10.2024).
Karakaş Özür, N. (2015). Keşifler ve coğrafya 15. ve 16. yüzyıl keşifleri. İstanbul: Yeditepe Yayınevi.
Kılıçaslan, T. (2012). Kentsel ulaşımda tarihsel gelişim, kentsel ulaşım, (Der. Tülay Kılıçaslan). İstanbul: Ninova Yayıncılık.
Kim, T.J. (2009). Transportation engineering and planning. Eolss Publishers: Oxford.
Klein, C. (2017). 10 trains that changed the world. https://www.history.com/news/10-trains-that-changed-the-world (22.11.2024).
Küçükkalay, A. (1997). Endüstri devrimi ve ekonomik sonuçlarının analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 51-68.
Li, W.; Pundt, R. & Miller-Hooks, E. (2021). An updatable and comprehensive global cargo maritime network and strategic seaborne cargo routing model for global containerized and bulk vessel flow estimation. Maritime Transport Research, (2), 1-24. https://doi.org/10.1016/j.martra.2021.100038
McClellan, J. E. & Dorn, H. (2006). Science and technology in world history: An introduction. Baltimore: The Johns Hopkins University Press.
Mokyr, J. (1990). The lever of riches: Technological creativity and economic progress. Oxford: Oxford University Press.
Munroe, A. (2022). Global shipping network: How it supports maritime trade [+how to simplify]. https://www.container-xchange.com/blog/global-shipping-network/ (29.11.2024).
Özdemir, M. M. (2018). Denizcilikte yelkenliden buharlılara geçiş dönemindeki tereddütler ve tartışmalar. Tarih ve Günce, 1(3), 111-124.
Prinston, P. (2018). World transport system and logistics: The main directions of development. https://www.searates.com/blog/post/world-transport-system-and-logistics-the-main-directions-of-development (16.10.2024).
Rodrigue, J.P. (2017). Maritime transport. https://doi.org/10.1002/9781118786352.wbieg0155 (16.10.2024).
Rodrigue, J.P. (2024). The geography of transport systems. New York: Routledge.
Statista. (2024). Length of railroad network in selected countries around the world in 2021. https://www.statista.com/statistics/264657/ranking-of-the-top-20-countries-by-length-of-railroad-network/ (10.11.2024).
TÜBİTAK. (2024). En uzun demir yolu hattı: Trans Sibirya demir yolu. https://e-dergi.tubitak.gov.tr/edergi/yazi.pdf;jsessionid=IUKOxuKYylH8QByyMYboDJse?dergiKodu=8&cilt=26&sayi=310&sayfa=22&yil=2023&ay=10&yaziid=48422 (27.11.2024).
Tüfekçioğlu, H. (2022). Kitle İletişiminin Soyağacı İletişim Sosyolojisi Tezleri. İstanbul: Doğu Kitabevi.
World Bank. (2024a). Rail lines (total route-km). https://data.worldbank.org/indicator/IS.RRS.TOTL.KM (27.11.2024).
World Bank. (2024b). Container port traffic (TEU: 20 foot equivalent units). https://data.worldbank.org/indicator/IS.SHP.GOOD.TU (27.11.2024).
World Bank. (2024c). Air transport, freight (million ton-km). https://data.worldbank.org/indicator/IS.AIR.GOOD.MT.K1?end=2021&start=1970&view=map (02.12.2024).
World Bank. (2024d). Air transport, passengers carried. https://data.worldbank.org/indicator/IS.AIR.PSGR?end=2021&start=1970&view=chart&year=1973 (02.12.2024).
World Population Review. (2024). Road network size by country 2024. https://worldpopulationreview.com/country-rankings/road-network-size-by-country (18.11.2024).
