Türkiye’nin Kırsal Alanlarında Yaşayan Alevilere Dair Yapılmış Akademik Çalışmalar Üzerine Bir Değerlendirme
Özet
Bu çalışmanın amacı Türkiye’nin kırsal alanında yaşayan Aleviler üzerine hazırlanmış akademik araştırmaların bir değerlendirmesini yapmaktır. İçerik analiz yöntemine göre seçilen metinler değerlendirilmek istenmiştir. İncelenen akademik çalışmalar farklı bölgelerde yaşayan Aleviler üzerinedir. Çalışmaların Malatya, Sivas, Tokat, Amasya, Çorum, Elazığ, Adıyaman, Tunceli, Kayseri ve Muğla illerindeki saha araştırmalarına dayandığı gözlemlenmiştir. Çalışmaların en genel ortak çıkarımlarından biri modernleşmeyle birlikte kırsal alandaki geleneksel Aleviliğin çözülmeye eğiliminde olmasıdır. Alevi topluluğunun özellikle sosyal ve ekonomik şartlardan kaynaklı kentlere doğru göç hareketinin neticesinde inançları ve inanç ritüelleri yönünden belirgin çözülmeler ile karşı karşıya kaydığı çalışmalarda öne çıkan konulardandır. Modernleşme süreciyle birlikte Aleviliğin geleneksel yapısında değişimlerin olduğunu görmekteyiz. Yine çalışmalara baktığımızda Alevi topluluğunun sorunlarının dini inanç ve ritüellerle sınırlı bir çerçevede ele alındığı, ayrıca belli coğrafyada sınırlı kaldığı gözlemlenmektedir. Kırsal alandaki Alevilikle ilgili az sayıda çalışmanın olması geniş ölçekli analizler yapmayı güçlendirmektedir. Bunun yanında farklı coğrafyalardaki Alevileri aynı çalışmada kıyaslayan çalışmaların yapılması da literatüre zenginlik katacaktır.
Referanslar
Aktaş, A. (2013) “Kırsal Kesimdeki Dönüşüm Sürecinde Alevi Aile Yapısında Meydana Gelen Dönüşümler” Gazi Üniversitesi Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi (12), 65-114
Akyayla, A. (2022) “Sünni Coğrafyada Alevi Olmak, Niğde Kömürcü Köyü Örneği”. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Niğde: Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji ABD.
Aydın, L. (2022) “Kırsal Alevilikte Sosyal ve Dini Hayat, Kayseri Sarız Tavla Köyü Örneği”. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Kayseri: Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji ABD.
Akboyraz, İ. (2022) “Fethiye (Yazıhan/Malatya) Yöresi Aleviliği” Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji ABD.
Barth, F. (2001) “Giriş”. Derleyen: F.Barth. Etnik Gruplar ve Sınırları (iç.). Çev. A. Kaya, S. Gürkan.İstanbul: Bağlam.ss.11-40.
Bulut, Ü. (2014) “Sosyolojik Açıdan Tahtacı Gruplarının Araştırılması, Muğla Örneği”. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji ABD.
Eriksen, T.H. (2004). Etnisite ve Milliyetçilik: Antropolojik Bir Bakış, (Çev. E. Uşaklı) İstanbul:Avesta.
Geçgin, E. (2023). “Toplumsal Değişim Dinamikleri Çerçevesinde Aleviliğin Değişen ve Dönüşen Sınırları”. Ed. Ş. Arslan, Ç.Boz. C. Salman. Sosyal Bilimler Perspektifinden Aleviler ve Alevilik -1 (iç.).Ankara: Ütopya.ss.62-86.
Geçgin, E. (2015), “Alevi Milliyetçiliği Mümkün Mü?”. Kızılbaşlık, Alevilik, Bektaşilik, Tarih-Kimlik-İnanç-Ritüel (iç.). Der. İ. Gürtaş-Y. Çakmak. İstanbul: İletişim. ss. 423-449.
Geçgin, E. (2018), “Kentleşme Sürecinde Alevilerin Toplumsal Bütünleşme Biçimleri ve Yeni Kimlik İnşası”. IV. Uluslararası Alevilik ve Bektaşilik Sempozyumu Bildiri Kitabı.ss.541-562
Geçgin, E. (2019). “Kimlik Yönelimleri Açısından Alevi Gençlik”. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi. 10(17):1030-1075.
Gökçe, O. (2006). İçerik Analizi: Kuramsal ve Pratik Bilgiler. Ankara: Siyasal.
Güngördü, C. (2021) “Kırsal Alevi Toplumlarında Uyumsuzluk Çözümü”. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji ABD.
Olgun, C.K. (2008) “Nitel Araştırmada İçerik Analizi Tekniği”. Sosyoloji Notları Dergisi. 5: 66-71.
Siverts, H.(2001). “Güney Meksika’da Etnik Durağanlık ve Sınırsal Hareketlilik”. Derleyen: F.Barth. Etnik Gruplar ve Sınırları (iç.). Çev. A. Kaya, S. Gürkan.İstanbul: Bağlam.ss.115-134.
Derleyen: F.Barth. Etnik Gruplar ve Sınırları (iç.). Çev. A. Kaya, S. Gürkan.İstanbul: Bağlam.ss.11-40.
Tanrıverdi, A. (2019) “Adıyaman Alevi Köylerinde Yaşanan Sosyal Değişim Üzerine Nitel Bir Araştırma”. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Hacı Bayram Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji ABD.
Taş, K. (2022) “Aleviliğin Tanımı ve Temel İbadetleri”. Gazi Üniversitesi Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 104: 471-490
Yıldırım, R. (2016) “Aleviliğin Ortak Referanslarının Belirlenmesi” “113K15 numaralı TÜBİTAK Projesi.
Yıldırım, R. (2012). “Geleneksel Alevilikten Modern Aleviliğe: Tarihsel Bir Dönüşümün Ana Eksenleri”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaşi Veli Araştırma Dergisi. 62: 135-162.
Referanslar
Aktaş, A. (2013) “Kırsal Kesimdeki Dönüşüm Sürecinde Alevi Aile Yapısında Meydana Gelen Dönüşümler” Gazi Üniversitesi Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi (12), 65-114
Akyayla, A. (2022) “Sünni Coğrafyada Alevi Olmak, Niğde Kömürcü Köyü Örneği”. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Niğde: Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji ABD.
Aydın, L. (2022) “Kırsal Alevilikte Sosyal ve Dini Hayat, Kayseri Sarız Tavla Köyü Örneği”. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Kayseri: Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji ABD.
Akboyraz, İ. (2022) “Fethiye (Yazıhan/Malatya) Yöresi Aleviliği” Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji ABD.
Barth, F. (2001) “Giriş”. Derleyen: F.Barth. Etnik Gruplar ve Sınırları (iç.). Çev. A. Kaya, S. Gürkan.İstanbul: Bağlam.ss.11-40.
Bulut, Ü. (2014) “Sosyolojik Açıdan Tahtacı Gruplarının Araştırılması, Muğla Örneği”. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji ABD.
Eriksen, T.H. (2004). Etnisite ve Milliyetçilik: Antropolojik Bir Bakış, (Çev. E. Uşaklı) İstanbul:Avesta.
Geçgin, E. (2023). “Toplumsal Değişim Dinamikleri Çerçevesinde Aleviliğin Değişen ve Dönüşen Sınırları”. Ed. Ş. Arslan, Ç.Boz. C. Salman. Sosyal Bilimler Perspektifinden Aleviler ve Alevilik -1 (iç.).Ankara: Ütopya.ss.62-86.
Geçgin, E. (2015), “Alevi Milliyetçiliği Mümkün Mü?”. Kızılbaşlık, Alevilik, Bektaşilik, Tarih-Kimlik-İnanç-Ritüel (iç.). Der. İ. Gürtaş-Y. Çakmak. İstanbul: İletişim. ss. 423-449.
Geçgin, E. (2018), “Kentleşme Sürecinde Alevilerin Toplumsal Bütünleşme Biçimleri ve Yeni Kimlik İnşası”. IV. Uluslararası Alevilik ve Bektaşilik Sempozyumu Bildiri Kitabı.ss.541-562
Geçgin, E. (2019). “Kimlik Yönelimleri Açısından Alevi Gençlik”. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi. 10(17):1030-1075.
Gökçe, O. (2006). İçerik Analizi: Kuramsal ve Pratik Bilgiler. Ankara: Siyasal.
Güngördü, C. (2021) “Kırsal Alevi Toplumlarında Uyumsuzluk Çözümü”. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji ABD.
Olgun, C.K. (2008) “Nitel Araştırmada İçerik Analizi Tekniği”. Sosyoloji Notları Dergisi. 5: 66-71.
Siverts, H.(2001). “Güney Meksika’da Etnik Durağanlık ve Sınırsal Hareketlilik”. Derleyen: F.Barth. Etnik Gruplar ve Sınırları (iç.). Çev. A. Kaya, S. Gürkan.İstanbul: Bağlam.ss.115-134.
Derleyen: F.Barth. Etnik Gruplar ve Sınırları (iç.). Çev. A. Kaya, S. Gürkan.İstanbul: Bağlam.ss.11-40.
Tanrıverdi, A. (2019) “Adıyaman Alevi Köylerinde Yaşanan Sosyal Değişim Üzerine Nitel Bir Araştırma”. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Hacı Bayram Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji ABD.
Taş, K. (2022) “Aleviliğin Tanımı ve Temel İbadetleri”. Gazi Üniversitesi Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 104: 471-490
Yıldırım, R. (2016) “Aleviliğin Ortak Referanslarının Belirlenmesi” “113K15 numaralı TÜBİTAK Projesi.
Yıldırım, R. (2012). “Geleneksel Alevilikten Modern Aleviliğe: Tarihsel Bir Dönüşümün Ana Eksenleri”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaşi Veli Araştırma Dergisi. 62: 135-162.
