Çağdaş Toplumun Manevi Yüzü: Yeni Dinî Hareketlerin Sosyolojik İncelemesi
Özet
Son yüzyılda modernleşme, sekülerleşme ve küreselleşme süreçlerinin etkisiyle ortaya çıkan Yeni Dinî Hareketler, bireylerin manevi arayışlarına yanıt veren önemli sosyal fenomenler haline gelmiştir. Geleneksel inanç sistemlerinin yetersiz kaldığı alanlarda gelişen bu hareketler, bireysel ve toplumsal dönüşümlere yönelik farklı alternatifler sunmaktadır. Çalışma, Yeni Dinî Hareketlerin sosyolojik yapısını ve etkilerini inceleyerek bu hareketlerin toplumsal dinamiklerdeki yerini anlamayı hedeflemiştir. Araştırmada, “akılcılık öncesi”, “akılcı” ve “akılcılık-ötesi” dönemler çerçevesinde Yeni Dinî Hareketlerin tarihsel ve tipolojik yapıları ele alınmıştır. Bu hareketlerin bireylerin psikolojik motivasyonları, kimlik arayışları ve toplumsal krizler üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Kullanılan yöntem, literatür taraması ve sosyolojik analiz teknikleriyle hareketlerin temel özelliklerini, bireyler üzerindeki etkilerini ve toplumsal işlevlerini ortaya koymayı amaçlamıştır. Bulgular, Yeni Dinî Hareketlerin, bireylerin yalnızlık, aidiyet eksikliği ve kimlik sorunlarına çözüm sunduğunu göstermektedir. Bunun yanı sıra, bu hareketlerin modern toplumlarda manevi tatmini sağlama, toplumsal normlara karşı alternatif bir meydan okuma ve kültürel dönüşümleri yönlendirme işlevleri dikkat çekmektedir. Özellikle medya, toplumsal cinsiyet ve ideolojik çatışmalar gibi alanlarda önemli etkiler yaratmaktadır. Netice itibariyle, Yeni Dinî Hareketler, modern toplumlardaki bireylerin ve grupların dönüşüm süreçlerinde önemli bir role sahiptir. Bu hareketlerin sosyolojik incelemesi, yalnızca dinî alanı değil, toplumsal ve bireysel dinamikleri de anlamak için önemli katkı sunmaktadır. Gelecekte, bu tür hareketlerin karşılaştırmalı analizi ve toplumsal etkilerinin daha derinlemesine incelenmesi, literatürdeki boşlukların doldurulmasına yardımcı olacaktır.
Referanslar
Ahmedi, E. Ş. (2022). Yeni çağ inanışlarının çeşitli değişkenlerle ilişkisi üzerine bir araştırma: Bursa örneği. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi-Cumhuriyet Theology Journal, 26(1), 135-152.
Ak, S. (2008). Yeni dini akımlar bağlamında dünya kardeşlik birliği Mevlana Yüce Vakfı örneği (Master Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü).
Akgül, M. (2017). Dijitalleşme ve din”, Marife, 17(2), 191-207.
Alıcı, M. (2005). Kutsal’a giden yol: Dinler Tarihi’nde bir metodolojik yaklaşım veya bir bilim olarak din fenomenolojisi. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 5(2), 73-120.
Argyle, M., Beit-Hallahmi, B., Kuşat, A., Korkmaz, M., Güllü, İ. (2004). Dini Davranış Teorileri. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(16), 247-280.
Arı, Y. (2021). Toplumsal değişim ve din. Asya Studies, 5(16), 131-142.
Arslan, M. (2006). Değişim sürecinde yeni dindarlık formları: "Yeni Çağ" inanışları örneği. Değerler Eğitimi Dergisi, 4(11), 9-25.
Barker, E. (2018). The Unification Church: a kaleidoscopic introduction. Society Register, 2(2), 19-62.
Başkaya, Ş. (2006). New age hareketi: Modern bir dinsellik biçiminin sosyo-kültürel analizi (Master Tezi, Marmara Üniversitesi).
Battal, E. (2016). İnanç Uğruna Ölme/Öldürme: Yeni Dinî Hareketler ve Şiddet. İnsan ve Toplum, 6(1), 7-22.
Battal, E. (2017). Yeni dini hareketler ve şiddet. (Doktora Tezi, RTE Üniversitesi).
Battal, E. (2023). Yeni dini hareketlerde yiyecek ve içeceklerle ilgili yaklaşım ve uygulamalar. Milel ve Nihal, 20(1), 81-103.
Bayer, A. (2010). Sekülerleşme din ilişkisi: Kuramsal bir yaklaşım. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (16), 149-190.
Beckford, J. A. (2004). New religious movements and globalization. In New Religious Movements in the Twenty-First Century (pp. 253-263). Routledge.
Beckford, James A. (1985). Cult Controversies, London: Tavistock Publications.
Bodur, H. E. (2003). Moonculuk hareketi ve Türkiye'de benzer bir cemaat yapılanmasının sosyolojik analizi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (1), 13-39.
Bryan Wilson, Dini Mezhepler: Sosyolojik Bir Araştırma, çev. A. İ. Yitik – B. Ünal, İstanbul: İz, 2004.
Celep, H. & Öztürk, E. (2015). İslam ve Hristiyan ilahilerinde Hz. İsa figürü. Kafkas Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2(4), 15-40. https://doi.org/10.17050/kafifd.204055
Clarke P. (2004). Encyclopedia of New Religious Movements. (2004). United Kingdom: Taylor & Francis.
Coşkun, A. (2001). Osmanlı dönemi dini kurtuluş hareketlerinin sosyolojisi. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (20).
Çandır, A. F. (2006). Tarihten günümüze bahailik (Master Tezi, Marmara Üniversitesi).
Çelik, C. (2018). Türkiye’de dini hayatın sosyo-tarihsel boyutları ve dindarlığın dönüşen görünümleri (1960-1980). Bilimname, 2018(35), 217-251.
Çelik, C. (2017). Örgütlü dinî gruplarda hegemonik dönüşüm. İnsan ve Toplum, 7(1), 25-67.
Davis, R. ve Richardson, JT (1976). Tanrı'nın çocuklarının örgütlenmesi ve işleyişi. SA. Sosyolojik Analiz, 321-339.
Davutoğlu, A. (2000). Bunalımdan dönüşüme Batı medeniyeti ve Hristiyanlık. Dîvân: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, (9), 1-74.
Dawson, L. L. (2001). The cultural significance of new religious movements: The case of Soka Gakkai. Sociology of Religion, 62(3), 337-364.
Demirezen, İ. (2010). Medeniyetler, Kapitalist Dünya Sistemi ve Dini Hareketler. Değerler Eğitimi Dergisi, 8(20), 25-36.
Doğan, H. (2009). Batı’da Ortaya Çıkan Yeni Dini Hareketler: Hare Krishna Hareketi (Doctoral dissertation, Marmara Üniversitesi).
Efe, A. (2013). Dini Gruplar Sosyolojisi. İstanbul: Dönem Yayıncılık.
Eroğlu, S. E. Modern Toplumun Dönüşümü ve Sosyolojik Yaklaşımlar, TÜRKSAM,
Ghori, NM. (2024). Yeni sosyal hareketler ve küreselleşme. Akademik Tarih Ve Düşünce Dergisi, 11(4), 2578-2587.
Greed, C. (2016). Christianity and planning: Pentecostal churches. Occasional Paper, 1(March), 1-54.
Gül, A. (2006). Bir din olarak Taoizm (Master Tezi, Sakarya Universitesi).
Günay, Ü. Din Sosyolojisi, İnsan yay., İstanbul, 6. Baskı, 2005
Gündüz, Ş. (2012). Dinlerde Ayrılık ve Çatışma: Ortodoksi-Heresi Kavgası. Journal of Istanbul University Faculty of Theology, (9).
Güneş, A. (2023). Toplumsal bir protesto: Yeni Dinî Hareketler. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 33(1), 401-412. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1189286
Güngör, Ö., & Albakır, Z. T. (2023). Mehdilik temelli yeni dini hareket olarak “Darul Erkam”. İnsan ve Toplum, 13(2), 55-83. https://doi.org/10.12658/M0693
Gür, A. (2023). FETÖ ve Aum Shinrikyo Örnekliğinde Ilımlı Dini Hareketten Terör Örgütüne Dönüşüm: Sistematik Bir Değerlendirme. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(2), 604-614.
Gürbüz, G. (2020). Yeni Çağ inanışları: Faaliyet alanları, etkileri ve görünümlerinin sosyolojik analizi (Antalya örneği) (Yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi.
Gürbüz, G., & Aygül, H. H. (2021). Arayıştan uyanışa, şifadan estetiğe yeni çağ inançları. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 23(43), 19-51. https://doi.org/10.17335/sakaifd.872353
Hoekema, A. A. (1979). The Four Major Cults: Christian Science, Jehovah's Witnesses, Mormonism, Seventh-Day Adventism (Vol. 13). Paternoster Press.
https://www.turksam.org/detay-modern-toplumun-donusumu-ve-sosyolojik-yaklasimlar
Kanca, H. K. (2022). İnsanları Yeni Dinî Hareketlere yönelten psiko-sosyal nedenler. İçinde S. Turan (Ed.), Yeni Dinî Hareketler ve misyonerlik (s. 15-45). Eğitim Yayınevi.
Kanık, C. (2017). Batı’da ortaya çıkan Yeni Dinî Hareketlere genel bir bakış. Şırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 8(17), 177-188.
Karacoşkun, M. D. (2004). Dini inanç-dini davranış ilişkisine sosyo-psikolojik yaklaşımlar. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 4(3), 23-36.
Karaoğlu, Y. (2023). Japon Yeni Dinî Hareketi Ōmoto’nun Dinî-Fenomenolojik Tarihi. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 23(1), 311-336.
Karaoğlu, Y., & Kuşçulu, A. (2022). Japon Yeni Dinî Hareketlerine genel bir bakış. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 22(1), 605-634.
Karayel, E. S. (2022), Yeni Dini Hareketler ve Şiddet: Bir Tipoloji/ Introduction-New Religious Movements and Violence: A Typology. Turkish Academic Research Review, 7 (3), 889-903.
Kaya, İ. (2020). Tarîkatların dinî gruplar tipolojisindeki yeri ve sosyal fonksiyonları. Danisname Beşeri ve Sosyal Bilimler Dergisi, (1), 55-83.
Kayguzuz, İ., Özkul, M., & Kaya, Y. (2020). Modernleşme sürecinde din ve dinde yeni eğilimler. Journal of History School (JOHS).
Kılıç, A. F. (2007). Din sosyolojisinde dini grup tipolojileri. Değerler Eğitimi Dergisi, 5(13), 37-58.
Kirman, M. A. (1999). Batıda ortaya çıkan Yeni Dini Hareketlerin bazı özellikleri ve toplumsal tabanları. Dini Araştırmalar 1/4 (June 1999), 223-233.
Kirman, M. A. (2003). Yeni Dinî Hareketleri tanımlama problemi ve tipolojik yaklaşımlar. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 3(1), 27-43.
Kocalan, E. B. (2022). Yeni Dinî Kimlik Oluşum, Şekillenme ve İfade Etme Aşamalarında Sosyal Medyanın Rolü: Japon Müslümanlar Örneği. BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, 9(2), 227-263.
Küçüköner, H. R. (2019). Kadiyâniliğin Isim ve İçerik Bakimindan Kendisini Konumlandirma Problemi. Şarkiyat, 11(2), 669-683.
Lala, A. (2010). Dini-sosyal hareketlerin sosyolojik tahlillerinde işlevselci yaklaşım (Doctoral dissertation, Bursa Uludag University (Turkey)).
Melton, J. G. (2009). Melton’s Encyclopedia of American Religions, Cengage Learning, 8. Baskı, Gale.
Okumuş, E. (2009). Toplumsal değişme ve din. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 8(30), 323-347.
Okumuş, E. (2020). İslâm, Müslümanlar ve Toplumsal Değişim. Tevilat, 1(1), 61-95.
Özen, H. (2015). Meydan Hareketleri ve ‘Eski’ ve ‘Yeni’ Toplumsal Hareketler. Mülkiye Dergisi, 39(2), 11-40.
Özkan, A. R. (2006). Kıyamet tarikatları: Yeni dini hareketler. IQ Kültür Sanat Yayıncılık.
Pınarbaşı, G. (2021). New Age inanış ve uygulamalarından astrolojinin Facebook dolayımıyla anahtar kelimelerle içerik analizi (2018-2019). İstanbul Kent Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 2(1), 67-89.
Ray, B. C. (1993). Aladura christianity: a Yoruba religion. Journal of religion in Africa, 266-291.
Saliba, J. (2017). Psikoloji ve Yeni Dini Hareketler. çev. Muhammed Kızılgeçit vd. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 6-11.
Sarıkaya, M. E. (2017). Dini Gruplarda Güç devşirme Yöntemleri: FETÖ Örneği. Turkish Studies (Elektronik), 12(16), 423-438.
Sarp, Ç., & Yavuz, M. (2018). Dinin Kamusal Alanda Değişen Konumu ve İslam Toplumlarındaki Yansımaları. Toplum Ve Kültür Araştırmaları Dergisi(2), 52-68.
Sevinç, B. (2013). Kimlik mülteciliği: bir kesinlik arayışı zemini olarak YDH'LER. Journal of International Social Research, 6(26).
Seyfeli, C., & Yeşil, C. (2021). Ares Hacıları: Fransa’da Bir Yeni Dini Hareket. Akif, 51(2), 31-47.
Sherkat, D. E., Elıson, C. G., & Çapcıoğlu, İ. (2004). Din Sosyolojisinde Son Gelişmeler ve Gündemdeki Tartışmalar. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 45(1), 225-262.
Stark, R., & Bainbridge, W. S. (1979). Of churches, sects, and cults: Preliminary concepts for a theory of religious movements. Journal for the Scientific Study of Religion, 18(2), 117-128.
Stark, R., & Bainbridge, W. S. (1985). The future of religion: Secularization, revival, and cult formation. University of California Press.
Şentürk, R. (2020). Yeni Din Sosyolojileri. İz Yayıncılık.
Şenyayla, G. (2021). Post-seküler unsurların sosyolojik açıdan değerlendirilmesi: Bir Başkadır dizisi örneği. Tezkire Dergisi.
Tınaz, N. (2005). A social analysis of religious organisations: the cases of church, sect, denomination, cult and new religious movements (NRMs) and their typologies. İslâm Araştırmaları Dergisi, (13), 63-108.
Timur, K. (2017). Ulrich Beck: Risk toplumu–başka bir modernliğe doğru. Intermedia International e-Journal, 4(6), 188-192.
Tiryaki, H. (2021). Yeni Dini Hareketler Bağlamında Adnan Oktar Hareketi (Doctora tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi).
Toprak, H. K. (2023). Yeni Dini Hareketler Ansiklopedisi. Süleyman Turan-Emine Battal (ed.) İstanbul 2020, Okur Akademi.
Torun, İ. (2003). Endüstri Toplumu’nun oluşmasında etkili olan iktisadi ve sina-i faktörler. C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 4, Sayı 1, 2003, 181-196.
Turan, S. & Battal, E. (2020) Yeni dini hareketler ansiklopedisi. Okur Akademi Yay.
Turan, S. & Sancar, F. (2018). Nedenleri ve niçinleriyle yeni dini hareketler. Okur Akademi.
Turan, S. (2023). Yeni Dinî Hareketler konusunda Türkiye'deki literatür. Tezkire Dergisi.
Tümer, G. (1984). Yehova Şahitlerinin mahiyeti. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 26(1-4), 491-548.
Ulu, M., & Osmanoğlu, C. (2023). İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinde Hayatın Anlamı ve Yeni Çağ İnançları Üzerine Bir Araştırma. İlahiyat Tetkikleri Dergisi, (60), 82-96.
Uluç, Ö. (2012). Yeni Dini Hareketler. Yarın Yayınları.
Uzun, S. N. (2016). Yeni dini hareketlerin üye kazanma yöntemleri (Master Tezi, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü/Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı).
Ülver, L. (2024). Rodney Stark’ın Dinsel Hareketler Teorisi. Toplum Bilimleri Dergisi, (30), 187-206.
Valpey, K. R. (2013). ISKCON (International Society for Krishna Consciousness). Oxford University Press.
Wallis, R. (1984) The Elementary Forms of the New Religious Life. London: Routledge.
Walliss, J. (2017). The Brahma Kumaris as a ‘reflexive tradition’: Responding to late modernity. Routledge.
Wilson, B. R. (1969). “A typology of sects”, in Roland Robertson (Ed.), Sociology of religion, Baltimore: Penguin Books, ss.361-383
Wilson, B. R. (2004). Dinî Mezhepler, Çev. Ali İhsan Yitik ve A. Bülent Ünal, İz Yayınları, İstanbul.
Yasdıman, H. (2024). Transandantal Meditasyonun Ortaya Çıkışı, Tarihsel Gelişimi ve Türkiye’deki Durumu. Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi, (21), 6-35.
Yeşiltepe, S. (2018). Yeni dini hareketler üzerine sosyolojik bir değerlendirme. USE Uluslararası Sosyoloji ve Ekonomi Dergisi, (1), 60-75.
Referanslar
Ahmedi, E. Ş. (2022). Yeni çağ inanışlarının çeşitli değişkenlerle ilişkisi üzerine bir araştırma: Bursa örneği. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi-Cumhuriyet Theology Journal, 26(1), 135-152.
Ak, S. (2008). Yeni dini akımlar bağlamında dünya kardeşlik birliği Mevlana Yüce Vakfı örneği (Master Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü).
Akgül, M. (2017). Dijitalleşme ve din”, Marife, 17(2), 191-207.
Alıcı, M. (2005). Kutsal’a giden yol: Dinler Tarihi’nde bir metodolojik yaklaşım veya bir bilim olarak din fenomenolojisi. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 5(2), 73-120.
Argyle, M., Beit-Hallahmi, B., Kuşat, A., Korkmaz, M., Güllü, İ. (2004). Dini Davranış Teorileri. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(16), 247-280.
Arı, Y. (2021). Toplumsal değişim ve din. Asya Studies, 5(16), 131-142.
Arslan, M. (2006). Değişim sürecinde yeni dindarlık formları: "Yeni Çağ" inanışları örneği. Değerler Eğitimi Dergisi, 4(11), 9-25.
Barker, E. (2018). The Unification Church: a kaleidoscopic introduction. Society Register, 2(2), 19-62.
Başkaya, Ş. (2006). New age hareketi: Modern bir dinsellik biçiminin sosyo-kültürel analizi (Master Tezi, Marmara Üniversitesi).
Battal, E. (2016). İnanç Uğruna Ölme/Öldürme: Yeni Dinî Hareketler ve Şiddet. İnsan ve Toplum, 6(1), 7-22.
Battal, E. (2017). Yeni dini hareketler ve şiddet. (Doktora Tezi, RTE Üniversitesi).
Battal, E. (2023). Yeni dini hareketlerde yiyecek ve içeceklerle ilgili yaklaşım ve uygulamalar. Milel ve Nihal, 20(1), 81-103.
Bayer, A. (2010). Sekülerleşme din ilişkisi: Kuramsal bir yaklaşım. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (16), 149-190.
Beckford, J. A. (2004). New religious movements and globalization. In New Religious Movements in the Twenty-First Century (pp. 253-263). Routledge.
Beckford, James A. (1985). Cult Controversies, London: Tavistock Publications.
Bodur, H. E. (2003). Moonculuk hareketi ve Türkiye'de benzer bir cemaat yapılanmasının sosyolojik analizi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (1), 13-39.
Bryan Wilson, Dini Mezhepler: Sosyolojik Bir Araştırma, çev. A. İ. Yitik – B. Ünal, İstanbul: İz, 2004.
Celep, H. & Öztürk, E. (2015). İslam ve Hristiyan ilahilerinde Hz. İsa figürü. Kafkas Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2(4), 15-40. https://doi.org/10.17050/kafifd.204055
Clarke P. (2004). Encyclopedia of New Religious Movements. (2004). United Kingdom: Taylor & Francis.
Coşkun, A. (2001). Osmanlı dönemi dini kurtuluş hareketlerinin sosyolojisi. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (20).
Çandır, A. F. (2006). Tarihten günümüze bahailik (Master Tezi, Marmara Üniversitesi).
Çelik, C. (2018). Türkiye’de dini hayatın sosyo-tarihsel boyutları ve dindarlığın dönüşen görünümleri (1960-1980). Bilimname, 2018(35), 217-251.
Çelik, C. (2017). Örgütlü dinî gruplarda hegemonik dönüşüm. İnsan ve Toplum, 7(1), 25-67.
Davis, R. ve Richardson, JT (1976). Tanrı'nın çocuklarının örgütlenmesi ve işleyişi. SA. Sosyolojik Analiz, 321-339.
Davutoğlu, A. (2000). Bunalımdan dönüşüme Batı medeniyeti ve Hristiyanlık. Dîvân: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, (9), 1-74.
Dawson, L. L. (2001). The cultural significance of new religious movements: The case of Soka Gakkai. Sociology of Religion, 62(3), 337-364.
Demirezen, İ. (2010). Medeniyetler, Kapitalist Dünya Sistemi ve Dini Hareketler. Değerler Eğitimi Dergisi, 8(20), 25-36.
Doğan, H. (2009). Batı’da Ortaya Çıkan Yeni Dini Hareketler: Hare Krishna Hareketi (Doctoral dissertation, Marmara Üniversitesi).
Efe, A. (2013). Dini Gruplar Sosyolojisi. İstanbul: Dönem Yayıncılık.
Eroğlu, S. E. Modern Toplumun Dönüşümü ve Sosyolojik Yaklaşımlar, TÜRKSAM,
Ghori, NM. (2024). Yeni sosyal hareketler ve küreselleşme. Akademik Tarih Ve Düşünce Dergisi, 11(4), 2578-2587.
Greed, C. (2016). Christianity and planning: Pentecostal churches. Occasional Paper, 1(March), 1-54.
Gül, A. (2006). Bir din olarak Taoizm (Master Tezi, Sakarya Universitesi).
Günay, Ü. Din Sosyolojisi, İnsan yay., İstanbul, 6. Baskı, 2005
Gündüz, Ş. (2012). Dinlerde Ayrılık ve Çatışma: Ortodoksi-Heresi Kavgası. Journal of Istanbul University Faculty of Theology, (9).
Güneş, A. (2023). Toplumsal bir protesto: Yeni Dinî Hareketler. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 33(1), 401-412. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1189286
Güngör, Ö., & Albakır, Z. T. (2023). Mehdilik temelli yeni dini hareket olarak “Darul Erkam”. İnsan ve Toplum, 13(2), 55-83. https://doi.org/10.12658/M0693
Gür, A. (2023). FETÖ ve Aum Shinrikyo Örnekliğinde Ilımlı Dini Hareketten Terör Örgütüne Dönüşüm: Sistematik Bir Değerlendirme. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(2), 604-614.
Gürbüz, G. (2020). Yeni Çağ inanışları: Faaliyet alanları, etkileri ve görünümlerinin sosyolojik analizi (Antalya örneği) (Yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi.
Gürbüz, G., & Aygül, H. H. (2021). Arayıştan uyanışa, şifadan estetiğe yeni çağ inançları. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 23(43), 19-51. https://doi.org/10.17335/sakaifd.872353
Hoekema, A. A. (1979). The Four Major Cults: Christian Science, Jehovah's Witnesses, Mormonism, Seventh-Day Adventism (Vol. 13). Paternoster Press.
https://www.turksam.org/detay-modern-toplumun-donusumu-ve-sosyolojik-yaklasimlar
Kanca, H. K. (2022). İnsanları Yeni Dinî Hareketlere yönelten psiko-sosyal nedenler. İçinde S. Turan (Ed.), Yeni Dinî Hareketler ve misyonerlik (s. 15-45). Eğitim Yayınevi.
Kanık, C. (2017). Batı’da ortaya çıkan Yeni Dinî Hareketlere genel bir bakış. Şırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 8(17), 177-188.
Karacoşkun, M. D. (2004). Dini inanç-dini davranış ilişkisine sosyo-psikolojik yaklaşımlar. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 4(3), 23-36.
Karaoğlu, Y. (2023). Japon Yeni Dinî Hareketi Ōmoto’nun Dinî-Fenomenolojik Tarihi. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 23(1), 311-336.
Karaoğlu, Y., & Kuşçulu, A. (2022). Japon Yeni Dinî Hareketlerine genel bir bakış. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 22(1), 605-634.
Karayel, E. S. (2022), Yeni Dini Hareketler ve Şiddet: Bir Tipoloji/ Introduction-New Religious Movements and Violence: A Typology. Turkish Academic Research Review, 7 (3), 889-903.
Kaya, İ. (2020). Tarîkatların dinî gruplar tipolojisindeki yeri ve sosyal fonksiyonları. Danisname Beşeri ve Sosyal Bilimler Dergisi, (1), 55-83.
Kayguzuz, İ., Özkul, M., & Kaya, Y. (2020). Modernleşme sürecinde din ve dinde yeni eğilimler. Journal of History School (JOHS).
Kılıç, A. F. (2007). Din sosyolojisinde dini grup tipolojileri. Değerler Eğitimi Dergisi, 5(13), 37-58.
Kirman, M. A. (1999). Batıda ortaya çıkan Yeni Dini Hareketlerin bazı özellikleri ve toplumsal tabanları. Dini Araştırmalar 1/4 (June 1999), 223-233.
Kirman, M. A. (2003). Yeni Dinî Hareketleri tanımlama problemi ve tipolojik yaklaşımlar. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 3(1), 27-43.
Kocalan, E. B. (2022). Yeni Dinî Kimlik Oluşum, Şekillenme ve İfade Etme Aşamalarında Sosyal Medyanın Rolü: Japon Müslümanlar Örneği. BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, 9(2), 227-263.
Küçüköner, H. R. (2019). Kadiyâniliğin Isim ve İçerik Bakimindan Kendisini Konumlandirma Problemi. Şarkiyat, 11(2), 669-683.
Lala, A. (2010). Dini-sosyal hareketlerin sosyolojik tahlillerinde işlevselci yaklaşım (Doctoral dissertation, Bursa Uludag University (Turkey)).
Melton, J. G. (2009). Melton’s Encyclopedia of American Religions, Cengage Learning, 8. Baskı, Gale.
Okumuş, E. (2009). Toplumsal değişme ve din. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 8(30), 323-347.
Okumuş, E. (2020). İslâm, Müslümanlar ve Toplumsal Değişim. Tevilat, 1(1), 61-95.
Özen, H. (2015). Meydan Hareketleri ve ‘Eski’ ve ‘Yeni’ Toplumsal Hareketler. Mülkiye Dergisi, 39(2), 11-40.
Özkan, A. R. (2006). Kıyamet tarikatları: Yeni dini hareketler. IQ Kültür Sanat Yayıncılık.
Pınarbaşı, G. (2021). New Age inanış ve uygulamalarından astrolojinin Facebook dolayımıyla anahtar kelimelerle içerik analizi (2018-2019). İstanbul Kent Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 2(1), 67-89.
Ray, B. C. (1993). Aladura christianity: a Yoruba religion. Journal of religion in Africa, 266-291.
Saliba, J. (2017). Psikoloji ve Yeni Dini Hareketler. çev. Muhammed Kızılgeçit vd. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 6-11.
Sarıkaya, M. E. (2017). Dini Gruplarda Güç devşirme Yöntemleri: FETÖ Örneği. Turkish Studies (Elektronik), 12(16), 423-438.
Sarp, Ç., & Yavuz, M. (2018). Dinin Kamusal Alanda Değişen Konumu ve İslam Toplumlarındaki Yansımaları. Toplum Ve Kültür Araştırmaları Dergisi(2), 52-68.
Sevinç, B. (2013). Kimlik mülteciliği: bir kesinlik arayışı zemini olarak YDH'LER. Journal of International Social Research, 6(26).
Seyfeli, C., & Yeşil, C. (2021). Ares Hacıları: Fransa’da Bir Yeni Dini Hareket. Akif, 51(2), 31-47.
Sherkat, D. E., Elıson, C. G., & Çapcıoğlu, İ. (2004). Din Sosyolojisinde Son Gelişmeler ve Gündemdeki Tartışmalar. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 45(1), 225-262.
Stark, R., & Bainbridge, W. S. (1979). Of churches, sects, and cults: Preliminary concepts for a theory of religious movements. Journal for the Scientific Study of Religion, 18(2), 117-128.
Stark, R., & Bainbridge, W. S. (1985). The future of religion: Secularization, revival, and cult formation. University of California Press.
Şentürk, R. (2020). Yeni Din Sosyolojileri. İz Yayıncılık.
Şenyayla, G. (2021). Post-seküler unsurların sosyolojik açıdan değerlendirilmesi: Bir Başkadır dizisi örneği. Tezkire Dergisi.
Tınaz, N. (2005). A social analysis of religious organisations: the cases of church, sect, denomination, cult and new religious movements (NRMs) and their typologies. İslâm Araştırmaları Dergisi, (13), 63-108.
Timur, K. (2017). Ulrich Beck: Risk toplumu–başka bir modernliğe doğru. Intermedia International e-Journal, 4(6), 188-192.
Tiryaki, H. (2021). Yeni Dini Hareketler Bağlamında Adnan Oktar Hareketi (Doctora tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi).
Toprak, H. K. (2023). Yeni Dini Hareketler Ansiklopedisi. Süleyman Turan-Emine Battal (ed.) İstanbul 2020, Okur Akademi.
Torun, İ. (2003). Endüstri Toplumu’nun oluşmasında etkili olan iktisadi ve sina-i faktörler. C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 4, Sayı 1, 2003, 181-196.
Turan, S. & Battal, E. (2020) Yeni dini hareketler ansiklopedisi. Okur Akademi Yay.
Turan, S. & Sancar, F. (2018). Nedenleri ve niçinleriyle yeni dini hareketler. Okur Akademi.
Turan, S. (2023). Yeni Dinî Hareketler konusunda Türkiye'deki literatür. Tezkire Dergisi.
Tümer, G. (1984). Yehova Şahitlerinin mahiyeti. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 26(1-4), 491-548.
Ulu, M., & Osmanoğlu, C. (2023). İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinde Hayatın Anlamı ve Yeni Çağ İnançları Üzerine Bir Araştırma. İlahiyat Tetkikleri Dergisi, (60), 82-96.
Uluç, Ö. (2012). Yeni Dini Hareketler. Yarın Yayınları.
Uzun, S. N. (2016). Yeni dini hareketlerin üye kazanma yöntemleri (Master Tezi, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü/Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı).
Ülver, L. (2024). Rodney Stark’ın Dinsel Hareketler Teorisi. Toplum Bilimleri Dergisi, (30), 187-206.
Valpey, K. R. (2013). ISKCON (International Society for Krishna Consciousness). Oxford University Press.
Wallis, R. (1984) The Elementary Forms of the New Religious Life. London: Routledge.
Walliss, J. (2017). The Brahma Kumaris as a ‘reflexive tradition’: Responding to late modernity. Routledge.
Wilson, B. R. (1969). “A typology of sects”, in Roland Robertson (Ed.), Sociology of religion, Baltimore: Penguin Books, ss.361-383
Wilson, B. R. (2004). Dinî Mezhepler, Çev. Ali İhsan Yitik ve A. Bülent Ünal, İz Yayınları, İstanbul.
Yasdıman, H. (2024). Transandantal Meditasyonun Ortaya Çıkışı, Tarihsel Gelişimi ve Türkiye’deki Durumu. Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi, (21), 6-35.
Yeşiltepe, S. (2018). Yeni dini hareketler üzerine sosyolojik bir değerlendirme. USE Uluslararası Sosyoloji ve Ekonomi Dergisi, (1), 60-75.
