Türklere Yapılan Dinî Baskılar ve Asimilasyonların Gölgesinde “1989 Bulgaristan Göçü”
Özet
İlk peygamber Hz. Âdem ve eşi Hz. Havva’nın cennetten yeryüzüne gönderilişi, din ve göç arasındaki ilişkinin ilk örneği olarak görülebilir. Dünya tarihinde en önemli büyük göç dalgalarının temelinde, dinî sebeplerin yattığını, arkeolojik ve tarihi belgeler göstermektedir. Büyük göç hareketlerinin sonucu olarak, insanlık inanç haritalarında ciddi değişimlerin yaşandığı da bilinen tarihsel gerçeklerdendir. Bu bakımdan göç olgusunun çözümlemesi yapılırken yalnızca sosyolojik bağlamda değil aynı zamanda din sosyolojisi disiplini açısından da değerlendirilmesi önemlidir. Çalışmanın amacı göç ve din olgusu arasındaki bağlam sonucu ortaya çıkan inanç hartasındaki değişiklik, 1989 yılında Bulgaristan’dan Türkiye’ye göç etmek zorunda kalan vatandaşlar özelinde ortaya koymaktır. Çalışma kapsamında Bursa ilinde yaşayan göçmenlerle yüz yüze görüşme yapılmıştır. Katılımcılardan göç süreci ile ilgili olarak, akıllarında kalanların hem görsel hem de sözlü olarak aktarılması istenmiştir. Elde edilen veriler, nitel araştırma teknikleri çerçevesinde analiz edilmiştir. Sonuç olarak, dinî örgütlenmelerin geliştirmiş olduğu aidiyet hissi ve grup kimliği, grup içindekiler için yüksek değerde güven iklimi oluşturmaktayken, dışarda kalanlar için “öteki” yaratımına neden olduğu görülmüştür. Bu kontekste, aynı dine mensup olmamak, kısmi veya özelleştirilmiş güven olarak tanımlanan kendinden olmayana şüpheyle yaklaşma eğilimi yaratmaktadır. Şüpheyle yaklaşılandan uzaklaşmak veya onu uzaklaştırmak da görüldüğü üzere zorunlu göçlere neden olmaktadır.
Referanslar
Arslan, Ceylin. "Göç ve Toplumsal Cinsiyet İlişkisi: Suriyeli Kadınlar Ne Diyor?" Sempozyum Komitesi (2020): 68.
Aydemir, Salih, “Göç ve Din”, Din Sosyolojisi, Emine Öztürk, Editör, Akademisyen Kitabevi, Ankara: 63-375, 2020
Başel, Halis. "Sosyal politika açısından iç göçler: Sivas’ tan İstanbul’a Göç Örneği." İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi, 2003.
Berger, Berger, Peter L. Dinin Krizinden Sekülerizmin Krizine, Sekülerizm Sorgulanıyor, Çev. A.Köse, İstanbul: Ufuk Yayınları. 2002.
Can, İslam. "Güveni nasıl tanımlayabiliriz? Ya da sosyal bilimlerin konusu olarak güven." Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 41 (2019): 46-59.
Çakmaklı, Eray. "Asimilasyon Ve Çokkültürlülük Sarmalinda Amerikan Kimliği." Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 49 (2022): 123-144.
Çetin, Turhan. "Bulgaristan’daki Soydaşlarimizin Türkiye’ye Göç Etme Süreçlerini Etkileyen Bazi Değişkenlerin İncelenmesi.". Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 8.1 (2008): 55-75.
Ekici, Süleyman ve Gökhan Tuncel. "Göç ve insan.". Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi 5.1 (2015): 9-22.
Ersoy-Hacısalihoğlu, N., Hacısalihoğlu, M., Dayıoğlu, A., Elçinova, M., Hacıoğlu, S., Kaya, A., ... & Zafer, Z., “89 göçü: Bulgaristan’da 1984-1989 azınlık politikaları ve Türkiye’ye zorunlu göç”. Yıldız Teknik Üniversitesi, 2012.
Kahraman, Cahit ve İlhan Güneş. "Tuna dergisi ve göç edebiyatına bir bakış-yazar ve şair Zahit Güney’in göç ile ilgili yazıları üzerine". G. Şeker, A. Tilbe, & M. Ökmen, Turkish Migration Conference 2015 Selected Proceedings. 2015.
Köse, Ali. "Modernleşme-sekülerleşme ilişkisi üzerine yeni paradigmalar." Liberal Düşünce, 24 (2001): 150-165.
Löffler, Berthold. Integration in Deutschland. Oldenbourg Wissenschaftsverlag, 2011.
Öztürk, Emine, ed. Din Sosyolojisi. Ankara: Akademisyen Kitabevi, 2020.
Stark, R. Bainbridge; WS, A Theory of Religion." New York: Lang , 1987.
Tuncel, Gül ve Funda Mamık. "Göç ve uyum: 1984-1989 göçü ve Bulgaristan Türklerinin deneyimleri". lnternational Journal of Geography and Geography Education 48 (2023): 84-104.
Türk Dil Kurumu, “Asimilasyon Kelimesi”, Erişim, 17, 04, 2024. https://kelimeler.gen.tr/asimilasyon-nedir-ne-demek-21937.
Uzel, İlhan. Türk Dış Politikası, İstanbul: İletişim Yayınları, 2003.
Yilmaz, Abdurrahman. "Uluslararasi göç: Çeşitleri, nedenleri ve etkileri." Electronic Turkish Studies 9.2 (2014): 1685-1704.
Yiğit, Yücel. "Balıkesir’de 89 Göçü.". Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 15.28 (2012): 157-174.
Zafer, Zeynep. "Türkiye-Bulgaristan İlişkileri Bağlamında 89 Zorunlu Göçü ve Pomaklar". T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı: 165, 2023.
Referanslar
Arslan, Ceylin. "Göç ve Toplumsal Cinsiyet İlişkisi: Suriyeli Kadınlar Ne Diyor?" Sempozyum Komitesi (2020): 68.
Aydemir, Salih, “Göç ve Din”, Din Sosyolojisi, Emine Öztürk, Editör, Akademisyen Kitabevi, Ankara: 63-375, 2020
Başel, Halis. "Sosyal politika açısından iç göçler: Sivas’ tan İstanbul’a Göç Örneği." İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi, 2003.
Berger, Berger, Peter L. Dinin Krizinden Sekülerizmin Krizine, Sekülerizm Sorgulanıyor, Çev. A.Köse, İstanbul: Ufuk Yayınları. 2002.
Can, İslam. "Güveni nasıl tanımlayabiliriz? Ya da sosyal bilimlerin konusu olarak güven." Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 41 (2019): 46-59.
Çakmaklı, Eray. "Asimilasyon Ve Çokkültürlülük Sarmalinda Amerikan Kimliği." Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 49 (2022): 123-144.
Çetin, Turhan. "Bulgaristan’daki Soydaşlarimizin Türkiye’ye Göç Etme Süreçlerini Etkileyen Bazi Değişkenlerin İncelenmesi.". Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 8.1 (2008): 55-75.
Ekici, Süleyman ve Gökhan Tuncel. "Göç ve insan.". Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi 5.1 (2015): 9-22.
Ersoy-Hacısalihoğlu, N., Hacısalihoğlu, M., Dayıoğlu, A., Elçinova, M., Hacıoğlu, S., Kaya, A., ... & Zafer, Z., “89 göçü: Bulgaristan’da 1984-1989 azınlık politikaları ve Türkiye’ye zorunlu göç”. Yıldız Teknik Üniversitesi, 2012.
Kahraman, Cahit ve İlhan Güneş. "Tuna dergisi ve göç edebiyatına bir bakış-yazar ve şair Zahit Güney’in göç ile ilgili yazıları üzerine". G. Şeker, A. Tilbe, & M. Ökmen, Turkish Migration Conference 2015 Selected Proceedings. 2015.
Köse, Ali. "Modernleşme-sekülerleşme ilişkisi üzerine yeni paradigmalar." Liberal Düşünce, 24 (2001): 150-165.
Löffler, Berthold. Integration in Deutschland. Oldenbourg Wissenschaftsverlag, 2011.
Öztürk, Emine, ed. Din Sosyolojisi. Ankara: Akademisyen Kitabevi, 2020.
Stark, R. Bainbridge; WS, A Theory of Religion." New York: Lang , 1987.
Tuncel, Gül ve Funda Mamık. "Göç ve uyum: 1984-1989 göçü ve Bulgaristan Türklerinin deneyimleri". lnternational Journal of Geography and Geography Education 48 (2023): 84-104.
Türk Dil Kurumu, “Asimilasyon Kelimesi”, Erişim, 17, 04, 2024. https://kelimeler.gen.tr/asimilasyon-nedir-ne-demek-21937.
Uzel, İlhan. Türk Dış Politikası, İstanbul: İletişim Yayınları, 2003.
Yilmaz, Abdurrahman. "Uluslararasi göç: Çeşitleri, nedenleri ve etkileri." Electronic Turkish Studies 9.2 (2014): 1685-1704.
Yiğit, Yücel. "Balıkesir’de 89 Göçü.". Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 15.28 (2012): 157-174.
Zafer, Zeynep. "Türkiye-Bulgaristan İlişkileri Bağlamında 89 Zorunlu Göçü ve Pomaklar". T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı: 165, 2023.
