Din Sosyolojisi Açısından Eğitim ve Din
Özet
Eğitim ve din, insanlık tarihi boyunca bireyler, gruplar ve toplumların şekillenmesinde merkezi roller üstlenmiş iki temel kurumdur. Hem bireylerin/toplumların kimlik ve değer oluşumunda hem de toplumsal düzenin devamında önemli işlevlere sahiptirler. Eğitim, toplumsal normların, değerlerin ve kültürün aktarılmasında birincil araç olarak görülürken, din ise kutsallık temelli inanç sistemleri ve eylemleri aracılığıyla bu süreçleri destekler veya dönüştürür. Eğitim ve din arasındaki ilişki, hem işbirliği hem de çatışma ekseninde şekillenmektedir. Bir yandan eğitim, dini sosyalleşme süreçlerini destekleyerek dini kimlikleri ve aidiyeti güçlendirirken, diğer yandan seküler eğitim modelleri, dini öğretileri eleştiren veya dışlayan yaklaşımlar sergileyebilmektedir. Bu bölümde, din sosyolojisinin sunduğu teorik çerçeveler ışığında eğitim ve din arasındaki ilişki ele alınacaktır. Bu bağlamda, hem tarihsel süreçler hem de çağdaş toplumsal dinamikler incelenecek, din ve eğitimin toplumsallaşma, toplumsal uyum ve kültürel yeniden üretim süreçlerindeki rolleri değerlendirilecektir. Sonuç olarak bu analiz, din sosyolojisinin temel kuramsal yaklaşımlarına kısaca yer vererek, eğitim ve dinin nasıl birlikte çalışabileceği ya da çatışabileceği üzerine bir değerlendirme sunmayı amaçlamaktadır.
Referanslar
Apple, M. W. (2014). Official Knowledge: Democratic Education in a Conservative Age (3. Baskı). Routledge. https://www.perlego.com/book/1607744
Arthur, James. (2017). Secular Education and Religion. The Oxford Handbook of Secularism. New York: Oxford University Press, 401-416.
Asroni, A. (2022). Religious Education Amid the Challenges of Religious Radicalism. Khulasah : Islamic Studies Journal, 3(1), 1-15. https://doi.org/10.55656/kisj.v3i1.44
Bacquet, S. (2015). Religious Symbols and the Making of Contemporary Religious Identities. R. Sandberg (Ed.) Religion and Legal Pluralism (113-132). Surrey: Ashgate.
Barb, A. (2019). The New Politics of Religious Education in the United States and Germany. German Law Journal, 20(7), 1035-1046.
Berger, P. L. (1973). Religious Institutions. In N. J. Smelser (Ed.), Sociology: An Introduction (303-347). New York, NY: John Wiley & Sons.
de Ridder-Symoens, H. (1992). A History of the University in Europe: Volume I, Universities in the Middle Ages (Gen. Ed. Walter Rüegg). Cambridge: Cambridge University Press.
Jackson, R. (2013). Rethinking Religious Education and Plurality. Routledge. https://www.perlego.com/book/1620864.
Jarvis, P (Ed.). (2006). The Theory and Practice of Teaching (2. Baskı). New York, NY: Routledge.
Kaymakcan, R. (2006). Türkiye’de Din Eğitimi Politikaları Üzerine Düşünceler. EKEV Akademi Dergisi-Sosyal Bilimler, 27, 21-36.
Küçükcan, T. (2004). Dini Yayıncılıkta İnternet (Sanal Dini İletişim Açısından Yeni Alanlar ve Yeni Stratejiler). II. Uluslararası Dini Yayınlar Kongresi. Mustafa Yeşilyurt (Ed.). Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı.
Makdisi, G. (1981). The Rise of Colleges: Institutions of Learning in Islam and the West. Edinburgh: Edinburgh University Press.
Morris, E. (2016). Children: Extremism and Online Radicalization. Journal of Children and Media, 10(4), 508–514. https://doi.org/10.1080/17482798.2016.1234736.
Noddings, N. (2006). Educational Leaders as Caring Teachers. School Leadership and Management 26(4), 339-345.
Ottoway, Andrew K. (1955). The Educational Sociology of Emile Durkheim. British Journal of Sociology, 6(3), 213-227.
Özen, G. Ç. (2022). Öncü Sosyologlar ve Eğitim. Mehmet Cem Şahin & Mustafa Güçlü (Ed.), Eğitim Sosyolojisi (ss. 26-53). Kars: Ertem Kafkars Yayınları.
Öztürk, E. & Akyüz, N. (2020). Din Sosyolojisi: Tarihi, Ortaya Çıkışı, Oluşumu ve Gelişim Süreci ve Teorileri. Emine Öztürk (Ed.), Din Sosyolojisi (ss. 1-115). Ankara: Akademisyen Kitabevi.
Rao, S. S. & Singh, S. (2018). Max Weber’s Contribution to the Sociology of Education: A Critical Appreciation. Contemporary Education Dialogue, 15(1). 73-92.
Rey, T. (2014). Bourdieu on Religion. Routledge. https://www.perlego.com/book/1559969
Rikowski, G. (2004). Marx and the Education of the Future. Policy Futures in Education, 2(3-4), 565-577.
Singer, B. B. (1975). Jules Ferry and the Laic Revolution in French Primary Education. Paedagogica Historica, 15(2), 406-425. https://doi.org/10.1080/0030923750150204
Somel, S. A. (2001). The Modernization of Public Education in the Ottoman Empire, 1839–1908: Islamization, Autocracy and Discipline. Leiden: E. J. Brill.
Şahin, Mehmet C. (2020). Kavram Atlası: Din Sosyolojisi I. Ankara: Gazi Kitabevi.
Weber, M. (1920/1989). The Protestant Ethic and The Spirit of Capitalism. (Trans. T. Parsons). London: Unwin Hyman.
Zorlu, Y. (2022). Sosyolojide Eğitim Kuramları. Mehmet Cem Şahin & Mustafa Güçlü (Ed.) Eğitim Sosyolojisi (53-99). Kars: Ertem Kafkars Yayıncılık.
Referanslar
Apple, M. W. (2014). Official Knowledge: Democratic Education in a Conservative Age (3. Baskı). Routledge. https://www.perlego.com/book/1607744
Arthur, James. (2017). Secular Education and Religion. The Oxford Handbook of Secularism. New York: Oxford University Press, 401-416.
Asroni, A. (2022). Religious Education Amid the Challenges of Religious Radicalism. Khulasah : Islamic Studies Journal, 3(1), 1-15. https://doi.org/10.55656/kisj.v3i1.44
Bacquet, S. (2015). Religious Symbols and the Making of Contemporary Religious Identities. R. Sandberg (Ed.) Religion and Legal Pluralism (113-132). Surrey: Ashgate.
Barb, A. (2019). The New Politics of Religious Education in the United States and Germany. German Law Journal, 20(7), 1035-1046.
Berger, P. L. (1973). Religious Institutions. In N. J. Smelser (Ed.), Sociology: An Introduction (303-347). New York, NY: John Wiley & Sons.
de Ridder-Symoens, H. (1992). A History of the University in Europe: Volume I, Universities in the Middle Ages (Gen. Ed. Walter Rüegg). Cambridge: Cambridge University Press.
Jackson, R. (2013). Rethinking Religious Education and Plurality. Routledge. https://www.perlego.com/book/1620864.
Jarvis, P (Ed.). (2006). The Theory and Practice of Teaching (2. Baskı). New York, NY: Routledge.
Kaymakcan, R. (2006). Türkiye’de Din Eğitimi Politikaları Üzerine Düşünceler. EKEV Akademi Dergisi-Sosyal Bilimler, 27, 21-36.
Küçükcan, T. (2004). Dini Yayıncılıkta İnternet (Sanal Dini İletişim Açısından Yeni Alanlar ve Yeni Stratejiler). II. Uluslararası Dini Yayınlar Kongresi. Mustafa Yeşilyurt (Ed.). Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı.
Makdisi, G. (1981). The Rise of Colleges: Institutions of Learning in Islam and the West. Edinburgh: Edinburgh University Press.
Morris, E. (2016). Children: Extremism and Online Radicalization. Journal of Children and Media, 10(4), 508–514. https://doi.org/10.1080/17482798.2016.1234736.
Noddings, N. (2006). Educational Leaders as Caring Teachers. School Leadership and Management 26(4), 339-345.
Ottoway, Andrew K. (1955). The Educational Sociology of Emile Durkheim. British Journal of Sociology, 6(3), 213-227.
Özen, G. Ç. (2022). Öncü Sosyologlar ve Eğitim. Mehmet Cem Şahin & Mustafa Güçlü (Ed.), Eğitim Sosyolojisi (ss. 26-53). Kars: Ertem Kafkars Yayınları.
Öztürk, E. & Akyüz, N. (2020). Din Sosyolojisi: Tarihi, Ortaya Çıkışı, Oluşumu ve Gelişim Süreci ve Teorileri. Emine Öztürk (Ed.), Din Sosyolojisi (ss. 1-115). Ankara: Akademisyen Kitabevi.
Rao, S. S. & Singh, S. (2018). Max Weber’s Contribution to the Sociology of Education: A Critical Appreciation. Contemporary Education Dialogue, 15(1). 73-92.
Rey, T. (2014). Bourdieu on Religion. Routledge. https://www.perlego.com/book/1559969
Rikowski, G. (2004). Marx and the Education of the Future. Policy Futures in Education, 2(3-4), 565-577.
Singer, B. B. (1975). Jules Ferry and the Laic Revolution in French Primary Education. Paedagogica Historica, 15(2), 406-425. https://doi.org/10.1080/0030923750150204
Somel, S. A. (2001). The Modernization of Public Education in the Ottoman Empire, 1839–1908: Islamization, Autocracy and Discipline. Leiden: E. J. Brill.
Şahin, Mehmet C. (2020). Kavram Atlası: Din Sosyolojisi I. Ankara: Gazi Kitabevi.
Weber, M. (1920/1989). The Protestant Ethic and The Spirit of Capitalism. (Trans. T. Parsons). London: Unwin Hyman.
Zorlu, Y. (2022). Sosyolojide Eğitim Kuramları. Mehmet Cem Şahin & Mustafa Güçlü (Ed.) Eğitim Sosyolojisi (53-99). Kars: Ertem Kafkars Yayıncılık.
