Kalp Cerrahisi Sonrası Uzun Dönem Komplikasyonlar ve Hemşirelik Yaklaşımları
Özet
Kalp cerrahi sonrası komplikasyonlar yaygın görülür. Bu komplikasyonlar hem morbiditeyi hem mortaliteyi hem de maliyeti olumsuz etkiler. Kalp cerrahisi sonrası uzun dönem komplikasyonlar hastaların sağ kalımlarını olumsuz etkilemektedir. Uzun dönemde böbrek yetmezliği, kalp yetmezliği, ritim bozuklukları, inme gibi serebrovasküler olaylar, kardiyak tamponad, enfektif endokardit, mediastinit, postperikardiyotomi sendromu gibi komplikasyonlar görülmektedir. Hemşireler kalp cerrahisi hastalarına poliklinik döneminden başlayarak evde bakım dönemi de dahil olmak üzere gereksinimlere bakım ve komplikasyonlara yönelik eğitim vermelidir.
Kalp cerrahi sonrası komplikasyonlar yaygın görülür. Bu komplikasyonlar hem morbiditeyi hem mortaliteyi hem de maliyeti olumsuz etkiler. Kalp cerrahisi sonrası uzun dönem komplikasyonlar hastaların sağ kalımlarını olumsuz etkilemektedir. Uzun dönemde böbrek yetmezliği, kalp yetmezliği, ritim bozuklukları, inme gibi serebrovasküler olaylar, kardiyak tamponad, enfektif endokardit, mediastinit, postperikardiyotomi sendromu gibi komplikasyonlar görülmektedir. Hemşireler kalp cerrahisi hastalarına poliklinik döneminden başlayarak evde bakım dönemi de dahil olmak üzere gereksinimlere bakım ve komplikasyonlara yönelik eğitim vermelidir.
Referanslar
Seese L, Sultan I, Gleason TG, et al. The impact of major postoperative complications on long-term survival after cardiac surgery. The Annals of Thoracic Surgery. 2020;110(1):128-135. doi: 10.1016/j.athoracsur.2019.09.100
Hendrikx J, Timmers M, AlTmimi L, et al. Fast-track failure after cardiac surgery: risk factors and outcome with long-term follow-up. Journal of Cardiothoracic and Vascular Anesthesia. 2022;36 (8):2463-2472. doi: 10.1053/j.jvca.2021.12.009
Pahwa S, Bernabei A, Schaff H, et al. Impact of postoperative complications after cardiac surgery on long-term survival. Journal of Cardiac Surgery. 2021;36(6):2045-2052. doi:10.1111/jocs.15471
Li F, Wang X, Wang Y, et al. Short- and long-term outcome after emergent cardiac surgery during transcatheter aortic valve implantation. Annals of Thoracic and Cardiovascular Surgery. 2021; 27(2):112-118. doi: 10.5761/atcs.oa.20-00123
Kankaya EA, Bilik Ö. Kalp kapak ameliyatı sonrası güncel hemşirelik yaklaşımları: bakım neden önemli? Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi. 2018; 7(2): 101-111.doi: 10.5505/bsbd.2018.93585
Wang A, Gaca JG, Chu VH. Management considerations in infective endocarditis: a review. JAMA. 2018;320(1):72-83. doi:10.1001/jama.2018.7596
Fernandez-Felix BM, Barca LV, Garcia-Esquinas E, et al. Prognostic models for mortality after cardiac surgery in patients with infective endocarditis: a systematic review and aggregation of prediction models. Clinical Microbiology and Infection. 2021;27(10):1422-1430. doi: 10.1016/j.cmi.2021.05.051
Şimşek-Yavuz S, Akar AR, Aydoğdu S ve ark. İnfektif endokarditin tanısı, tedavisi ve önlenmesi: Ulusal uzlaşı raporu. KLIMIK Dergisi. 2019; 32(1):2-116. doi:10.5152/kd.2019.51
Del Val D, Abdel-Wahab M, Linke A, et al. Temporal trends, characteristics, and outcomes of infective endocarditis after transcatheter aortic valve replacement. Clinical Infectious Diseases. 2021;73(11): e3750-e3758. doi:10.1093/cid/ciaa1941
Sarıkaya A, Mert ÖA, Yıldırım D. Enfektif endokardit olgusuna yönelik bakım planı örneği. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi. 2014; 18(2):74-83
Josephson L. Infective endocarditis: a review for nurses. Dimensions of Critical Care Nursing. 2014;33(6):327-340. doi:10.1097/DCC.0000000000000081
Tuncay A, Ozmen R, Elcik D, ve ark. The effect of blood biochemistry and hematological parameters on the development of pseudoaneurysm. Konuralp Tıp Dergisi. 2020; 21(4): 353-358
Sayın Kasar K, Özer S, Şenuzun Aykar F. Infective endocarditis: what to know in care management. Turkish Journal of Cardiovascular Nursing. 2015; 6(11): 160-169.
Lehto J, Kiviniemi T. Postpericardiotomy syndrome after cardiac surgery. Annals of Medicine. 2020;52(6):243-264. doi:10.1080/07853890.2020.1758339
Yuan, S. M. Postpericardiotomy syndrome after cardiac operations. Journal of College of Physicians and Surgeons Pakistan. 2020; 30(1):62-66.
Maranta F, Cianfanelli L, Grippo R, et al. Post-pericardiotomy syndrome: insights into neglected postoperative issues. European Journal of Cardio-Thoracic Surgery. 2022;61(3):505-514. doi:10.1093/ejcts/ezab449.
Yıldız Z. Koroner arter bypass greftlemeli hastalarda gelişen post perikardiyektomi sendromunda kolşisin kullanımı ve cerrahi müdahale üzerine etkisi. Kocatepe Tıp Dergisi. 2022; 23(2): 190-195. doi:10.18229/kocatepetip.937302
Imazio M, Gaita F, LeWinter M. Evaluation and treatment of pericarditis: a systematic review. JAMA. 2015;314(14):1498-1506. doi:10.1001/jama.2015.12763
Po R, Cook CJ. Acute pericarditis: best practices for nurse practitioners. The Journal for Nurse Practitioners, 2021; 17(4):441-444. doi: 10.1016/j.nurpra.2020.10.029
Khan J, Khan N, Mennander A. Lower incidence of late tamponade after cardiac surgery by extended chest tube drainage. Scandinavian Cardiovascular Journal. 2019;53(2):104-109. doi:10.1080/14017431.2019.1590630
Ebaid HH, Emara AS, Emara MS, et al. The value of pericardial window in preventing pericardial effusion after cardiac surgery. The Egyptian Cardiothoracic Surgeon, 2021; 3(1):28-34. doi: 10.35810/ects.v3i1.167
Yamani N, Abbasi A, Almas T, et al. Diagnosis, treatment, and management of pericardial effusion-review. Annals of Medicine and Surgery, 2022; 104142. doi: 10.1016/j.amsu.2022.104142
York NL, Kane C, Smith CS. Identification and management of acute cardiac tamponade. Dimensions of Critical Care Nursing. 2018;37(3):130-134. doi:10.1097/DCC.0000000000000295
Stashko E, Meer JM, Danitsch D. Cardiac Tamponade (Nursing) [Updated 2023 Aug 7]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK568727/ (Accessed 15th August 2023).
Lazaros G, Vlachopoulos C, Lazarou E, et al. New approaches to management of pericardial effusions. Current Cardiology Reports. 2021;23(8):106. doi:10.1007/s11886-021-01539-7
Lomivorotov VV, Efremov SM, Kirov MY, et al. Low-cardiac-output syndrome after cardiac surgery. Journal of Cardiothoracic and Vascular Anesthesia. 2017;31(1):291-308. doi: 10.1053/j.jvca.2016.05.029,
Bozdoğan Özyılkan N. Low cardiac output after open cardiac surgery. Journal of Anesthesia. 2020; 28(1): 1-11. doi:10.5222/jarss.2020.75437
Mebazaa A, Pitsis AA, Rudiger A, et al. Clinical review: practical recommendations on the management of perioperative heart failure in cardiac surgery. Critical Care. 2010;14(2):201. doi:10.1186/cc8153
Çil Akıncı A, Zengin N, Buğu Y. Kalp yetersizliği ve hemşirelik bakımı. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi. 2014;18(2):52-61.
McMahon SR, Ades PA, Thompson PD. The role of cardiac rehabilitation in patients with heart disease. Trends in Cardiovascular Medicine. 2017;27(6):420-425. doi: 10.1016/j.tcm.2017.02.005
Zanini M, Nery RM, de Lima JB, et al. Effects of different rehabilitation protocols in inpatient cardiac rehabilitation after coronary artery bypass graft surgery: a randomized clinical trial. J Journal of Cardiopulmonary Rehabilitation and Prevention. 2019;39(6): E19-E25. doi:10.1097/HCR.0000000000000431
Stamp KD, Prasun M, Lee CS, et al. Nursing research in heart failure care: a position statement of the American Association of Heart Failure Nurses (AAHFN). Heart Lung. 2018;47(2):169-175. doi: 10.1016/j.hrtlng.2018.01.003
Öz Alkan H, Enç N. Kalp yetersizliğinde evde bakım. Turk Soc Cardiol Turkish Journal of Cardiovascular Nursing 2015; 6(9):27-41. doi: 10.5543/khd.2015.003
Avcı A, Gün M. Kalp yetersizliği hastalarında uyku sorunları ve nonfarmakolojik tedavi yöntemleri. Turk J Cardiovasc Nurs 2020;11(25):90–99. doi: 10.5543/khd.2020.30974
Hafız E, Altınbaş Ö. Treatment outcomes of postoperative mediastinitis after cardiac surgery: a comparison of negative pressure wound therapy performed with instillation method and non-instillation method. Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi. 2022; 7(1):62-67. doi: 10.26453/otjhs.1011894
Siciliano RF, Medina ACR, Bittencourt MS, et al. Derivation and validation of an early diagnostic score for mediastinitis after cardiothoracic surgery. International Journal of Infectious Diseases. 2020; 90:201-205. doi: 10.1016/j.ijid.2019.09.010
Öztürk S, Öztürk İ, İlhan S. The risk factors associated with postoperative mediastinitis in cardiac surgery: a systematic review and meta-analysis. Turkish Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery. 2015; 23(2). doi: 10.5606/tgkdc.dergisi.2015.10754
Abdelnoor M, Sandven I, Vengen Ø, Risnes I. Mediastinitis in open heart surgery: a systematic review and meta-analysis of risk factors. Scandinavian Cardiovascular Journal. 2019;53(5):226-234. doi:10.1080/14017431.2019.1642508
Magalhães MG, Alves LM, Alcantara LF, Bezerra SM. Mediastinite pós-cirúrgica em um Hospital Cardiológico de Recife: contribuições para a assistência de enfermagem [Post-operative mediastinitis in a heart hospital of Recife: contributions for nursing care]. Revista da Escola de Enfermagem da USP. 2012;46(4):865-871. doi:10.1590/s0080-62342012000400012
Taghizadeh S, Varshochi M, Haghdoost M, Mashrabi O. Mediastinitis after open heart surgery. Life Science Journal. 2022;19(11):16-21. doi:10.7537/marslsj191122.03.
Kurt-Azap Ö. Mediyastenit. Klimik Journal. 2012; 25(1): 2-5. doi:10.5152/kd.2012.02
Avcı Işık S. Koroner arter hastalıkları cerrahisi ve hemşirelik bakımı. Turkiye Klinikleri J Surg Nurs-Special Topics. 2018;4(1):8-19.
Yanık TÇ, Yılmaz SG. Kardiyovasküler cerrahi sonrası yoğun bakımda yaşanan sorunlar ve hemşirelik bakımı. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi. 2019; 1(2): 122-127.
Hill A, Nesterova E, Lomivorotov V, et al. Current Evidence about Nutrition Support in Cardiac Surgery Patients-What Do We Know?. Nutrients. 2018;10(5):597. doi:10.3390/nu10050597
Goh SSC. Post-sternotomy mediastinitis in the modern era. Journal of Cardiac Surgery. 2017;32(9):556-566. doi:10.1111/jocs.13189
Okhunov AO, Abdullaev SY, Boboev KK, Babokhujaev, AS. Management of patients with purulent mediastinitis in the postoperative period. Journal of Education and Scientific Medication. 2023; 3(1): 32-44.
Brocki BC, Thorup CB, Andreasen JJ. Precautions related to midline sternotomy in cardiac surgery. A review of mechanical stress factors leading to sternal complications. European Journal of Cardiovascular Nursing. 2010;9(2):77–84. doi: 10.1016/j.ejcnurse.2009.11.009
Ennker IC, Ennker JC. Management of sterno-mediastinitis. HSR Proceedings in Intensive Care & Cardiovascular Anesthesia. 2012;4(4):233-241.
White BM, Meyer DL, Harlin SL. Is negative-pressure wound therapy a "bridge to reconstruction" for poststernotomy mediastinitis? a systematic review. Advance in Skin and Wound Care. 2019;32(11):502-506. doi: 10.1097/01.ASW.0000569120.36663.34
Köşgeroğlu N, Ünver S. Vakum yardımı ile yara kapama (VAC) tedavisi ile hasta bakımında bilgilendirmenin önemi. İstanbul Üniversitesi Florance Nihtinagle Hemşirelik Dergisi. 2009; 17(1):48-52.
Eikelboom R, Sanjanwala R, Le ML, et al. Postoperative atrial fibrillation after cardiac surgery: a systematic review and meta-analysis. The Annals of Thoracic Surgery. 2021;111(2):544-554. doi: 10.1016/j.athoracsur.2020.05.104
Gudbjartsson T, Helgadottir S, Sigurdsson MI, et al. New-onset postoperative atrial fibrillation after heart surgery. Acta Anaesthesiologica Scandinavica. 2020;64(2):145-155. doi: 10.1111/aas.13507
Kılıçaslan F, Olgun FE. Atriyal fibrilasyon ve atriyal flutter. Helvacı ŞA, editör. Aritmili Hastaya Güncel Medikal ve Girişimsel Yaklaşımlar. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2019. p.19-31.
Burrage PS, Low YH, Campbell NG, O'Brien B. New-onset atrial fibrillation in adult patients after cardiac surgery. Current Anesthesiology Reports. 2019;9(2):174-193. doi:10.1007/s40140-019-00321-4
Chew STH, Hwang NC. Acute kidney ınjury after cardiac surgery: a narrative review of the literature. Journal of Cardiothoracic and Vascular Anesthesia. 2019;33(4):1122-1138. doi: 10.1053/j.jvca.2018.08.003
Bellomo R, Ronco C, Kellum JA, et al. Acute dialysis quality ınitiative workgroup. acute renal failure- definition, outcome measures, animal models, fluid therapy and information technology needs: the Second International Consensus Conference of the Acute Dialysis Quality Initiative (ADQI) Group. Critical Care. 2004;8(4): R204-12. https://doi.org/10.1186/cc2872
Mehta RL, Kellum JA, Shah S V, et al. Acute kidney injury network: Report of an initiative to improve outcomes in acute kidney injury. Critical Care. 2007;11(2):1-8. https://doi.org/10.1186/cc5713
Khwaja A. KDIGO clinical practice guidelines for acute kidney injury. Nephron Clinical Practices. 2012;120(4):c179-c184. doi:10.1159/000339789
Sampaio MC, Máximo CAG, Montenegro CM, et al. Comparison of diagnostic criteria for acute kidney injury in cardiac surgery. Arquivos Brasileiros de Cardiologia. 2013;18-25. https://doi.org/10.5935/abc.20130115
Bastin AJ, Ostermann M, Slack AJ, et al. Acute kidney injury after cardiac surgery according to Risk/Injury/Failure/Loss/End-stage, Acute Kidney Injury Network, and Kidney Disease: Improving Global Outcomes classifications. Journal of Critical Care. 2013;28(4):389-96. doi. org/10.1016/j.jcrc.2012.12.008
Uğur YL, Açıkel A, Öztürk T, et al. Kardiyak cerrahi geçiren hastalarda RIFLE, AKIN ve KDIGO sınıflamalarının karşılaştırılması. Göğüs Kalp Damar Anestezi ve Yoğun Bakım Derneği Dergisi. 2020;26(1):1-
Nadim MK, Forni LG, Bihorac A, et al. Cardiac and vascular surgery-associated acute kidney injury: The 20th International Consensus Conference of the ADQI (Acute Disease Quality Initiative) Group. Journal of the American Heart Association. 2018;7(11): e008834. doi:10.1161/JAHA.118.00883
Vives M, Hernandez A, Parramon F, et al. Acute kidney injury after cardiac surgery: prevalence, impact and management challenges. International Journal of Nephrology and Renovascular Disease. 2019; 12: 153-166. 2. doi:10.2147/IJNRD.S167477
Djordjević A, Šušak S, Velicki L, Antonič M. Acute kıdney injury after open-heart surgery procedures. Acta Clinica Croatica. 2021;60(1):120-126. doi:10.20471/acc.2021.60.01.17
Erdoğan MB, Demirpençe Ö, Yıldırım M. Kardiyovasküler cerrahi sonrası gelişen akut böbrek yetmezliğinin tanısında kullanılan erken dönem belirteçler. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2016; (1): 14-19.
Bülbül E, Enç N. Akut böbrek yetmezlikleri ve hemşirelik yaklaşımları. Yürügen B, editör. Üriner Sistem Hastalıkları ve Hemşirelik Yaklaşımları. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2021. p.89-94
Mollaoğlu M, Başer Akın E. Akut böbrek yetmezliği ve güncel yaklaşımlar. Ünsal Avdal E, editör. Nefrolojide Güncel Kanıt Temelli Yaklaşımlar. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2022. p.23-33.
Chen CC, Chen TH, Tu PH, et al. Long-term outcomes for patients with stroke after coronary and valve surgery. The Annals of Thoracic Surgery. 2018;106(1):85-91. doi: 10.1016/j.athoracsur.2018.01.067
Gökbulut Bektaş Ş, Altınkaya Çavuş M, Demir A. Açık kalp cerrahisi sonrasında yeni gelişen majör nörolojik hasarlanma. Göğüs Kalp Damar Anestezi ve Yoğun Bakım Derneği Dergisi. 2019;25(2):113-8.
Nagre AS. Perioperative stroke - Prediction, Prevention, and Protection. Indian J Anaesth. 2018;62(10):738-742. doi:10.4103/ija.IJA_292_18
Martin CG, Turkelson SL. Nursing care of the patient undergoing coronary artery bypass grafting. Journal of Cardiovascular Nursing. 2006;21(2):109-117. doi:10.1097/00005082-200603000-00006
Türk G, Hakverdioğlu G, Eşer İ, Khorshid L. İnmeli hastaların hemşire kayıtlarının incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Elektronik Dergisi. 2010, 3(4):171-174
Terzi B, Kaya N. Nursing care of critically ill patients. Journal of Medical and Surgical Intensive Care Medicine. 2011; 21-26.
Kanan N. Kalp ve Damar Sisteminin Cerrahi Hastalıkları ve Bakımı. İçinde N. Akyolcu, N. Kanan ve G. Aksoy (Eds.). Cerrahi Hemşireliği II. İstanbul: Nobel Tıp Kitapevi. 2018; 104-114.
Tulek Z, Poulsen I, Gillis K, Jönsson AC. Nursing care for stroke patients: A survey of current practice in 11 European countries. Journal of Clinical Nursing. 2018;27(3-4):684-693. doi:10.1111/jocn.14017