Sağlık Hizmetlerinin Ulaşım Coğrafyası Açısından Erişilebilirlik Analizi: Elazığ Örneği
Özet
Sanayi devriminden sonra hızlı ve plansız kentleşmenin etkisiyle izinsiz ve denetimsiz birçok yerleşim yeri kurulmuş ve sorunlar ortaya çıkmıştır. Bu sorunlara ülkemiz ve Elazığ’da da rastlamaktayız. Başta ulaşım olmak üzere pek çok sosyal sorun da ön plana çıkmaktadır. Bu tür plansız kentleşmenin etkisiyle insanlar birtakım mal ve can kaybıyla sonuçlanan büyük sorunlara maruz kalmıştır. Doğal çevre ile uyumsuz yeni kentsel büyüme alanları kentsel mekânda erişilebilirliği tehlikeye sokmaktadır. İnsanların sağlık kuruluşlarına da erişimi bu doğrultuda zarar görmektedir. Herhangi bir kaza anında ambulansların hastaya erişimi tehlike altına düşmektedir. Kentsel planlamanın yanlış yapılması sonucuyla erişilebilirliğin tehlike altına düşmesi can kayıplarına neden olmaktadır. Bu çalışmada insanların yürüyerek ya da ulaşım araçlarını kullanarak sağlık kuruluşlarına erişilebilirliğinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanılarak ulaşım hatları ve sağlık kuruluşları için uygunluk analizleri ve Network analizleri (Ağ analizleri) yöntemleri kullanılarak sivil araçların, ambulansların ve toplu taşıma araçlarının sağlık kuruluşlarına erişilebilirlik analizleri yapıldı. İlk bulgular, Elazığ kent içi ulaşımında insanların ve kullanılan taşıtların sağlık kuruluşlarına erişilebilirliğinin zayıf olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, yapılan bu çalışma ile CBS tabanlı interaktif ulaşılabilirlik sisteminin geliştirilmesi, kent içi erişilebilirliğin artırılması, toplumsal bilincin artırılarak kullanımının yaygınlaştırılması hedeflenmektedir.
Referanslar
Maudinet M. Access To Social Rights For People With Disabilities İn Europe. Strazburg: Council Of Europe Publishing. 2003.
Çağlar S. Engellilerin Erişebilirlik Hakkı ve Türkiye’de Erişebilirlikleri. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2012;61(2):541-598.
Deniz M. Uşak Şehrinde Aile Sağlığı Merkezlerine Erişilebilirliğin CBS İle Analizi. Journal Of Turkish Studies. 2018. Doi:10.7827/Turkishstudies.14404.
Albino V, Berardi U, Dangelico RM. Smart Cities: Definitions, Dimensions, Performance And İnitiatives. Journal Of Urban Technology. 2015;22(1):3-21.
Timor AN. Tıbbi Coğrafya: Kapsamı ve Amacı. Coğrafya Dergisi. 1996;(4):303-319.
Baker JB, Bazemore AW. Assessment Of Access To Primary Care İn Remote Parts Of The Developing World. Field Methods. 1996; 20(3), 296-309. Doi:10.1177/1525822X08317114
Keenan P. “Modelling Vehicle Routing İn GIS”, International Journal Of Operational Research. 2008; 8 201–218.
Papageorgiou M. Traffic Control. In: Hall RW, Editor. Handbook Of Transportation Science. 2nd Ed. Berlin: Springer; 2003. P. 243–77.
Derekenaris G, Garofalakis J, Makris C. “Integrating GIS, GPS And GSM Technologies For The Effective Management Of Ambulances”, Computers, Environment and Urban Systems. 2001; 25, 267-278.
Murad AA. Creating A GIS Application For Health Services At Jeddah City. Computers İn Biology and Medicine. 2007;37:879-889.
Kaya AY, Karadeniz E. Afet Sonrası Kent ve Planlama: Elazığ Örneği. In: Depremler, Kent Planlama ve Geoteknik Zemin Uygulamaları. Ankara: Iksad Publications; 2020. P. 65-96.
Canpolat FA, Dağlı D. Elazığ İli’nde Arazi Kullanımı Değişimi (2006-2018) ve Simülasyonu (2030). International Journal Of Geography and Geography Education. 2020;(42):702-723. Doi:10.32003/İgge.746668.
Akkan E. Elazığ ve Keban Barajı Çevresinde Coğrafya Araştırmaları. Ankara Üniversitesi Coğrafya Araştırmaları Dergisi. 1972;(5-6):176-188.
Çağlıyan A, Dağlı D. Planlamada Etkili Olan Coğrafi Faktörler. 2.Uluslararası Bölgesel Kalkınma Konferansı, 16 – 17 Mayıs 2013, Elazığ, 339 – 357.
Karakaş E. Elazığ Şehrinin Gelişmesi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 1999:129-154.
Akgün Ş, Öztaş D, Çağlıyan A. A Study Of Services Based On A University Hospital İn Terms Of Area Of Influence And Health Geography. International Archives Of Integrated Medicine. 2021, 8(8).
Deniz M, Kocaman E, Topuz M. Salihli Şehrinde Aile Sağlığı Merkezlerine Erişebilirliğin CBS ile Analizi. Electronic Turkish Studies. 2021, 16(1).
Kaya, AY.Kentsel Yeşil Alanların Yeterliliği ve Erişilebilirliğinin Değerlendirilmesi: Tarsus (Mersin) Örneği. Türk Uzaktan Algılama Ve CBS Dergisi, 2024, 5(2), 222-239. https://doi.org/10.48123/rsgis.1512435
TÜİK. Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları. 09.06.2024 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=nufus-ve-demografi-109&dil=1 adresinden ulaşılmıştır.
Esri. 25.06.2024 tarihinde https://www.esri.com/en-us/arcgis/products/arcgis-pro/overview adresinden ulaşılmıştır.
Google Earth. 01.07.2024 tarihinde https://earth.google.com/web/ adresinden ulaşılmıştır.
Konya BŞB. 02.07.2024 tarihinde https://www.konya.bel.tr/ adresinden ulaşılmıştır.
Ankara BŞB. 03.07.2024 tarihinde https://www.ankara.bel.tr/ adresinden ulaşılmıştır.
Gaziantep BŞB. 05.07.2024 tarihinde https://www.gaziantep.bel.tr/tr adresinden ulaşılmıştır.
Referanslar
Maudinet M. Access To Social Rights For People With Disabilities İn Europe. Strazburg: Council Of Europe Publishing. 2003.
Çağlar S. Engellilerin Erişebilirlik Hakkı ve Türkiye’de Erişebilirlikleri. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2012;61(2):541-598.
Deniz M. Uşak Şehrinde Aile Sağlığı Merkezlerine Erişilebilirliğin CBS İle Analizi. Journal Of Turkish Studies. 2018. Doi:10.7827/Turkishstudies.14404.
Albino V, Berardi U, Dangelico RM. Smart Cities: Definitions, Dimensions, Performance And İnitiatives. Journal Of Urban Technology. 2015;22(1):3-21.
Timor AN. Tıbbi Coğrafya: Kapsamı ve Amacı. Coğrafya Dergisi. 1996;(4):303-319.
Baker JB, Bazemore AW. Assessment Of Access To Primary Care İn Remote Parts Of The Developing World. Field Methods. 1996; 20(3), 296-309. Doi:10.1177/1525822X08317114
Keenan P. “Modelling Vehicle Routing İn GIS”, International Journal Of Operational Research. 2008; 8 201–218.
Papageorgiou M. Traffic Control. In: Hall RW, Editor. Handbook Of Transportation Science. 2nd Ed. Berlin: Springer; 2003. P. 243–77.
Derekenaris G, Garofalakis J, Makris C. “Integrating GIS, GPS And GSM Technologies For The Effective Management Of Ambulances”, Computers, Environment and Urban Systems. 2001; 25, 267-278.
Murad AA. Creating A GIS Application For Health Services At Jeddah City. Computers İn Biology and Medicine. 2007;37:879-889.
Kaya AY, Karadeniz E. Afet Sonrası Kent ve Planlama: Elazığ Örneği. In: Depremler, Kent Planlama ve Geoteknik Zemin Uygulamaları. Ankara: Iksad Publications; 2020. P. 65-96.
Canpolat FA, Dağlı D. Elazığ İli’nde Arazi Kullanımı Değişimi (2006-2018) ve Simülasyonu (2030). International Journal Of Geography and Geography Education. 2020;(42):702-723. Doi:10.32003/İgge.746668.
Akkan E. Elazığ ve Keban Barajı Çevresinde Coğrafya Araştırmaları. Ankara Üniversitesi Coğrafya Araştırmaları Dergisi. 1972;(5-6):176-188.
Çağlıyan A, Dağlı D. Planlamada Etkili Olan Coğrafi Faktörler. 2.Uluslararası Bölgesel Kalkınma Konferansı, 16 – 17 Mayıs 2013, Elazığ, 339 – 357.
Karakaş E. Elazığ Şehrinin Gelişmesi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 1999:129-154.
Akgün Ş, Öztaş D, Çağlıyan A. A Study Of Services Based On A University Hospital İn Terms Of Area Of Influence And Health Geography. International Archives Of Integrated Medicine. 2021, 8(8).
Deniz M, Kocaman E, Topuz M. Salihli Şehrinde Aile Sağlığı Merkezlerine Erişebilirliğin CBS ile Analizi. Electronic Turkish Studies. 2021, 16(1).
Kaya, AY.Kentsel Yeşil Alanların Yeterliliği ve Erişilebilirliğinin Değerlendirilmesi: Tarsus (Mersin) Örneği. Türk Uzaktan Algılama Ve CBS Dergisi, 2024, 5(2), 222-239. https://doi.org/10.48123/rsgis.1512435
TÜİK. Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları. 09.06.2024 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=nufus-ve-demografi-109&dil=1 adresinden ulaşılmıştır.
Esri. 25.06.2024 tarihinde https://www.esri.com/en-us/arcgis/products/arcgis-pro/overview adresinden ulaşılmıştır.
Google Earth. 01.07.2024 tarihinde https://earth.google.com/web/ adresinden ulaşılmıştır.
Konya BŞB. 02.07.2024 tarihinde https://www.konya.bel.tr/ adresinden ulaşılmıştır.
Ankara BŞB. 03.07.2024 tarihinde https://www.ankara.bel.tr/ adresinden ulaşılmıştır.
Gaziantep BŞB. 05.07.2024 tarihinde https://www.gaziantep.bel.tr/tr adresinden ulaşılmıştır.
