Kahramanmaraş Nüfusunun Gelişimi ve 6 Şubat 2023 Depremlerinin Bu Gelişime Olan Etkisi
Özet
Akdeniz bölgesinin güneyinde yer alan Kahramanmaraş, milattan önce dokuz binli yıllara kadar uzanan köklü bir tarihe sahiptir. Ayrıca geçmişten günümüze kültür, medeniyet, toplum ve devletlerin merkezi olmuş önemli bir yerleşim yeridir. Kahramanmaraş ilinde nüfusun gelişimi özellikle son elli yıllık süreçte çeşitli dinamikler ile şekillenmiştir. Kahramanmaraş ili, genç ve dinamik bir nüfusun yanı sıra geleneksel aile yapısıyla doğurganlık oranlarının yüksek olduğu bir şehir olarak öne çıkmıştır. Fakat 6 Şubat 2023 tarihinde yaşanan Kahramanmaraş merkezli depremler birçok alanda yıkıma neden olduğu gibi Kahramanmaraş’ın demografik yapısını da derinden etkilemiştir. Deprem sonrasında can kayıpları ve göçlerin yanı sıra doğum oranlarında azalmalara yol açmıştır. Bu nedenle Kahramanmaraş’ta nüfusun gelişim evrelerini anlamak ve depremlerle yaşanan demografik değişimi ortaya çıkarmak bu çalışmanın amacını teşkil etmektedir.
Çalışmada Türkiye İstatistik Kurumu’nun Kahramanmaraş ili nüfus verileri temel alınmıştır. Elde edilen sonuçlara dayalı olarak Kahramanmaraş nüfusunun yıllara göre gösterdiği değişim, 6 Şubat 2023 depremlerinin ilin nüfusuna olan etkisi, nüfusun mekânsal dağılışı, yoğunluğu, yaş ve cinsiyet yapısı, nüfus hareketleri gibi özellikler tablo, şekil ve grafikler ile açıklanmıştır.
Önemli bir nüfus potansiyeline sahip olan Kahramanmaraş’ta 2023 yılında yaşanan depremlerle demografik dengenin ciddi şekilde bozulduğunu ve bölgeye yönelik yeniden yerleşim, kalkınma ve rehabilitasyon politikalarının ivedilikle geliştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Özellikle süreçle bağlantılı olarak yaşanan afet göçü üzerinde durulması ve bu duruma yönelik çalışmaların yapılması büyük bir önem arz etmektedir.
Referanslar
Özgen N. Bilim Olarak Coğrafya ve Evrimsel Paradigmaları. Ege Coğrafya Dergisi. 2012; 19 (2): 1-25
Darkot, B. Türkiye’de Nüfus Hareketleri. İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Dergisi. 1954; 3 (5-6): 3-22.
Tanoğlu, A. Nüfus ve Yerleşme. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları No: 1183; 1969.
Şemseddin Sami. Kâmûs-ı Türkî (C. 1-2). İstanbul: Bayrak Yayımcılık Matbaacılık; 2008.
Üner, S. Nüfus Bilim Sözlüğü. Ankara: Hacettepe Üniversitesi; 1972.
Çetin, B. Antakya (Hatay) Nüfusunun 1940-2008 Yılları Arasındaki Gelişimi ve Temel Özellikleri. Gündüz A, Kaya S (eds.), Hatay Araştırmaları I, Hatay: Antakya Belediyesi; 2010. p. 179-225.
Güngördü E. Türkiye’de Nüfus Hareketleri ve Şehirleşme. Kastamonu Eğitim Dergisi. 2002; X: 409-414.
Karabağ S, Şahin S. Türkiye Beşeri ve Ekonomik Coğrafyası. Ankara: Gazi Kitabevi; 2009.
Çakmak F. Cumhuriyet İdaresi’nin Nüfusu Kayıt Altına Alma Girişimlerine Bir Örnek: 1934 Yılı Nüfus Taraması. Turkish Studies-International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic. 2013; 8 (7): 33-48. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.5276
Sertkaya Doğan Ö. Türkiye’de 2040 ve 2060 Nüfus Projeksiyonlarına Göre Demografik Fırsatlar. Türk İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi (TİDSAD). 2018; 5 (18): 26-42. 10.16989/TIDSAD.1578
Gökburun İ, Sertkaya Doğan Ö. İBBS Uygulamasında Nüfus Verilerinin Coğrafi Açıdan Yorumlanmasını Kolaylaştıracak Bir Yol Haritası. Doğu Coğrafya Dergisi. 2019; 24 (41): 39-60. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.533185
Yüceşahin M, Özgür M. Türkiye Kentlerinin Kentleşme Düzeylerinin Demografik, Ekonomik ve Sosyal Değişkenlerle Belirlenmesi. Coğrafi Bilimler Dergisi. 2008; 6 (2): 115-139. https://doi.org/10.1501/Cogbil_0000000089
Kanadıkırık E. Maraş’ta Nüfus Hareketleri. Coğrafi Araştırmalar Dergisi, 1971; 3-4: 381-405.
Doğan M. Nüfus Politikalarının Dünyada ve Türkiye’de Uygulanma Süreçleri. Dernekler Dergisi. 2013; 2 (1): 20-29.
Akova Balcı S. Ayvalık Şehrinin Nüfus Özellikleri. Sosyoloji Dergisi. 2011; 22 (3): 59-87.
Referanslar
Özgen N. Bilim Olarak Coğrafya ve Evrimsel Paradigmaları. Ege Coğrafya Dergisi. 2012; 19 (2): 1-25
Darkot, B. Türkiye’de Nüfus Hareketleri. İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Dergisi. 1954; 3 (5-6): 3-22.
Tanoğlu, A. Nüfus ve Yerleşme. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları No: 1183; 1969.
Şemseddin Sami. Kâmûs-ı Türkî (C. 1-2). İstanbul: Bayrak Yayımcılık Matbaacılık; 2008.
Üner, S. Nüfus Bilim Sözlüğü. Ankara: Hacettepe Üniversitesi; 1972.
Çetin, B. Antakya (Hatay) Nüfusunun 1940-2008 Yılları Arasındaki Gelişimi ve Temel Özellikleri. Gündüz A, Kaya S (eds.), Hatay Araştırmaları I, Hatay: Antakya Belediyesi; 2010. p. 179-225.
Güngördü E. Türkiye’de Nüfus Hareketleri ve Şehirleşme. Kastamonu Eğitim Dergisi. 2002; X: 409-414.
Karabağ S, Şahin S. Türkiye Beşeri ve Ekonomik Coğrafyası. Ankara: Gazi Kitabevi; 2009.
Çakmak F. Cumhuriyet İdaresi’nin Nüfusu Kayıt Altına Alma Girişimlerine Bir Örnek: 1934 Yılı Nüfus Taraması. Turkish Studies-International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic. 2013; 8 (7): 33-48. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.5276
Sertkaya Doğan Ö. Türkiye’de 2040 ve 2060 Nüfus Projeksiyonlarına Göre Demografik Fırsatlar. Türk İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi (TİDSAD). 2018; 5 (18): 26-42. 10.16989/TIDSAD.1578
Gökburun İ, Sertkaya Doğan Ö. İBBS Uygulamasında Nüfus Verilerinin Coğrafi Açıdan Yorumlanmasını Kolaylaştıracak Bir Yol Haritası. Doğu Coğrafya Dergisi. 2019; 24 (41): 39-60. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.533185
Yüceşahin M, Özgür M. Türkiye Kentlerinin Kentleşme Düzeylerinin Demografik, Ekonomik ve Sosyal Değişkenlerle Belirlenmesi. Coğrafi Bilimler Dergisi. 2008; 6 (2): 115-139. https://doi.org/10.1501/Cogbil_0000000089
Kanadıkırık E. Maraş’ta Nüfus Hareketleri. Coğrafi Araştırmalar Dergisi, 1971; 3-4: 381-405.
Doğan M. Nüfus Politikalarının Dünyada ve Türkiye’de Uygulanma Süreçleri. Dernekler Dergisi. 2013; 2 (1): 20-29.
Akova Balcı S. Ayvalık Şehrinin Nüfus Özellikleri. Sosyoloji Dergisi. 2011; 22 (3): 59-87.
