Türk Hukukunda Hasta Hakları Kanunu’na İhtiyaç Var Mı?
Özet
Hasta hakları, kişinin sağlık kuruluşlarında aldığı sağlık hizmetinin en üst düzeyde sağlanması, karşılaşılabilecek zorlukların giderilmesi gibi amaçlarla tüm tarafların uymak zorunda oldukları kurallardır. Mevzuatımızda hasta haklarına yönelik pek çok yasal düzenleme bulunmasına rağmen Hasta Hakları Kanunu bulunmamaktadır. Bu alanda kapsamlı tek düzenleme yönetmelik seviyesindedir. Çalışmada uluslararası ve ulusal düzenlemeler incelenerek Hasta Hakları Kanunu'na ihtiyaç bulunup bulunmadığı dört yönden incelenmiştir. Bu kapsamda normlar hiyerarşisi, hasta haklarının önemi, mevzuattaki eksikliklerin giderilmesi ve hastaların haklarına daha kolay erişme, kullanabilme ve hesap verebilirlik yönlerinden inceleme yapılmıştır. Yapılan incelemelerde mevzuatın dağınık biçimde bulunduğu, Yönetmeliğin dayanak kanunla bir ilgisinin bulunmadığı, temel bir insan hakkının yönetmelik düzeyinde düzenlenmesinin normlar hiyerarşisine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Hasta hakları Yönetmeliği'nin hasta haklarına verilen önemi göstermeye yeterince elverişli olmadığı, bu kapsamda kurulan hukuki ilişkilerin zayıf tarafı olan hastayı kanun düzeyinde koruma gerekliliğini sağlamadığı anlaşılmıştır. Hekim ve özel sağlık kuruluşu ile hasta arasındaki ilişkinin niteliği dikkate alındığında mer'i mevzuatta bugün yoğun biçimde yargı önüne getirilen uyuşmazlıklara -özellikle kurulan hukuki ilişkilerin tanımı, tarafların hak ve yükümlülükleri, sona ermesi, hukuki sorumluluk vs.- ilişkin özel hükümlere yer verilmesine ihtiyaç olduğu görülmüştür. Son olarak hastaların haklarına vâkıf olarak onları talep edebilmesi, kullanıp koruyabilmesi ve tabii denetleme ve hesap verebilirliğin sağlanması için Hasta Hakları Kanunu'na ihtiyaç olduğu sonucuna varılmıştır.
Patient rights are the rules that all parties are obliged to comply with in order to provide the highest level of health service received by the person in health institutions and to eliminate the difficulties that may be encountered. Although there are many legal regulations on patient rights in our legislation, there is no Patient Rights Law. The only comprehensive regulation in this field is at the level of regulation. In this study, international and national regulations are examined and the need for a Patient Rights Law is analysed from four aspects. In this context, the hierarchy of norms, the importance of patients' rights, the elimination of deficiencies in the legislation and the easier access, use and accountability of patients to their rights were examined. It has been concluded that the legislation is disorganised, the Regulation is not related to the underlying law, and the regulation of a fundamental human right at the level of a regulation is not in accordance with the hierarchy of norms. It is understood that the Regulation on Patient Rights is not adequate to show the importance given to patient rights and does not provide the necessity to protect the patient, who is the weaker party of the legal relations established within this scope, at the level of law. Considering the nature of the relationship between the physician and the private health institution and the patient, it has been observed that there is a need to include special provisions in the legislation regarding the disputes that are intensively brought before the judiciary today - especially the definition of the legal relations established, the rights and obligations of the parties, their termination, legal liability, etc. Finally, it is concluded that there is a need for a Patient Rights Law in order for patients to be aware of their rights, to demand, use and protect them, and to ensure natural supervision and accountability.
Referanslar
Akbulut, S. (2012). Hasta haklarının anayasal temeli (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi). Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.
Akgül, N., Palteki, T., Şimşek, E. E., Bayram, M., Erkan, I., & Ulutin, H. C. (2016). Bir grup kamu hastanesine ait Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi şikâyet başvurularının incelenmesi. Türkiye Klinikleri Journal of Health Sciences, 1(1), 1-7.
Aydın, N. (2008). Hasta haklarının hukuki boyutu ve korunma yolları. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22, 297-326.
Akipek Öcal, Ş. (2019). Hasta-Hekim Hakları ve Yükümlülükleri. H. Bahar Sayın (Ed.), Sağlık Hukuku, (ss. 20-57). Eskişehir. Baskı Yeri: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
Demir, M. (2010). Tıbbi organizasyon kusuru açısından hastanelerin hukuksal sorumluluğu. Ankara.
Demir, M. (2008). Hekimin sözleşmeden doğan sorumluluğu. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 57(3), 225-252.
Gözler, K. (2020). Hukuka giriş (Güncellenmiş 17. Baskı). Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım.
Gözler, K. (2020). Anayasa hukukunun genel teorisi (Cilt II, Güncellenmiş 2. Baskı). Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım (Anayasa).
Gülgeç, Y. B. (2015). Normlar hiyerarşisi: Türk, Alman ve İngiliz hukuk sistemlerinde kural işlemlerin ve mahkeme kararlarının hiyerarşik gücü (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi). Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.
Günday, R. (2012). Tıbbi müdahale ve tedavide malpraktisten doğan hukuki sorumluluk. Ankara.
Türk Standartları Enstitüsü. (1997). Hasta hakları ve sorumlulukları (Birinci Baskı). Ankara: Türk Standartları Enstitüsü.
Hatırnaz Erol, G. (2023). Özel hastanelerin hukuki sorumluluğu ve hasta hakları (Güncellenmiş Gözden Geçirilmiş 6. Baskı). Ankara.
Kırgın Toprak, D., & Şahin, B. (2012). Sağlık Bakanlığı hastanelerine yapılan hasta şikâyetlerinin değerlendirilmesi. Sağlıkta Performans ve Kalite Dergisi, 3(1), 1-28.
Koçhisarlıoğlu, C., Söğütlü, Ö., & Öcal Apaydın, B. (2023). Medeni hukuka giriş ve başlangıç hükümleri (Genişletilmiş 2. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Kurt, H. (2022). Hasta haklarına ilişkin değerlendirmeler. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 51, 201-228.
Onaran, B. (2004). Hasta hakları. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1(2), 273-323.
Özçetin, S., & Balaban, M. (2014). Sağlık hukuku (2. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Sayek, F. (2009). Sağlıkla ilgili uluslararası belgeler. Türk Tabipleri Birliği Yayınları. https://ttb.org.tr/kutuphane/belgeler2009.pdf
Yaman, Z., & Kavuncu, B. (2020). Özel hastanelere yapılan çevrimiçi şikâyetlerin içerik analizi ile incelenmesi. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21(2), 282-297.
Yardım, İ. (2015). Tüketici olarak hasta hakları (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi). Gediz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
Yıldırım, R. F., & Kumru, S. (2021). Hasta şikâyetleri ve tatmininin Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezine yapılan başvurular ile değerlendirilmesi: İstanbul-Kadıköy örneği. Eurasian Journal of Health Technology Assessment, 124-137.
Zubaroğlu Yanardağ, M. (2016). Hasta Hakları Kurul Üyelerinin hasta haklarına bakışı: İstanbul ili örneği. Toplum ve Sosyal Hizmet Dergisi, 27(2), 29-46.
Referanslar
Akbulut, S. (2012). Hasta haklarının anayasal temeli (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi). Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.
Akgül, N., Palteki, T., Şimşek, E. E., Bayram, M., Erkan, I., & Ulutin, H. C. (2016). Bir grup kamu hastanesine ait Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi şikâyet başvurularının incelenmesi. Türkiye Klinikleri Journal of Health Sciences, 1(1), 1-7.
Aydın, N. (2008). Hasta haklarının hukuki boyutu ve korunma yolları. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22, 297-326.
Akipek Öcal, Ş. (2019). Hasta-Hekim Hakları ve Yükümlülükleri. H. Bahar Sayın (Ed.), Sağlık Hukuku, (ss. 20-57). Eskişehir. Baskı Yeri: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
Demir, M. (2010). Tıbbi organizasyon kusuru açısından hastanelerin hukuksal sorumluluğu. Ankara.
Demir, M. (2008). Hekimin sözleşmeden doğan sorumluluğu. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 57(3), 225-252.
Gözler, K. (2020). Hukuka giriş (Güncellenmiş 17. Baskı). Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım.
Gözler, K. (2020). Anayasa hukukunun genel teorisi (Cilt II, Güncellenmiş 2. Baskı). Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım (Anayasa).
Gülgeç, Y. B. (2015). Normlar hiyerarşisi: Türk, Alman ve İngiliz hukuk sistemlerinde kural işlemlerin ve mahkeme kararlarının hiyerarşik gücü (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi). Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.
Günday, R. (2012). Tıbbi müdahale ve tedavide malpraktisten doğan hukuki sorumluluk. Ankara.
Türk Standartları Enstitüsü. (1997). Hasta hakları ve sorumlulukları (Birinci Baskı). Ankara: Türk Standartları Enstitüsü.
Hatırnaz Erol, G. (2023). Özel hastanelerin hukuki sorumluluğu ve hasta hakları (Güncellenmiş Gözden Geçirilmiş 6. Baskı). Ankara.
Kırgın Toprak, D., & Şahin, B. (2012). Sağlık Bakanlığı hastanelerine yapılan hasta şikâyetlerinin değerlendirilmesi. Sağlıkta Performans ve Kalite Dergisi, 3(1), 1-28.
Koçhisarlıoğlu, C., Söğütlü, Ö., & Öcal Apaydın, B. (2023). Medeni hukuka giriş ve başlangıç hükümleri (Genişletilmiş 2. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Kurt, H. (2022). Hasta haklarına ilişkin değerlendirmeler. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 51, 201-228.
Onaran, B. (2004). Hasta hakları. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1(2), 273-323.
Özçetin, S., & Balaban, M. (2014). Sağlık hukuku (2. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Sayek, F. (2009). Sağlıkla ilgili uluslararası belgeler. Türk Tabipleri Birliği Yayınları. https://ttb.org.tr/kutuphane/belgeler2009.pdf
Yaman, Z., & Kavuncu, B. (2020). Özel hastanelere yapılan çevrimiçi şikâyetlerin içerik analizi ile incelenmesi. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21(2), 282-297.
Yardım, İ. (2015). Tüketici olarak hasta hakları (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi). Gediz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
Yıldırım, R. F., & Kumru, S. (2021). Hasta şikâyetleri ve tatmininin Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezine yapılan başvurular ile değerlendirilmesi: İstanbul-Kadıköy örneği. Eurasian Journal of Health Technology Assessment, 124-137.
Zubaroğlu Yanardağ, M. (2016). Hasta Hakları Kurul Üyelerinin hasta haklarına bakışı: İstanbul ili örneği. Toplum ve Sosyal Hizmet Dergisi, 27(2), 29-46.
