Çok Katmanlı Kent Olarak Ahlat Harabe Şehirin Turizme Kazandırılması
Özet
Çok katmanlı bir kent olan Ahlat’ın bütün izlerinin ve değerlerinin korunması, dünyaya tanıtımının yapılması ve turizm amaçlı kullanımına yönelik önerilerin geliştirilmesi bu çalışmanın temel hedefidir. Sahip olduğu doğal ve kültürel varlıklarıyla Ahlat,1967 yılından beri yürütülen kazı çalışmalarıyla, ortaya çıkan ve halen gün yüzüne çıkmayı bekleyen korunacak değerleri ve 2019 yılından günümüze ‘Sakin Şehir’ olması ile önemli bir kenttir. Bu çalışma, Ahlat’ın en eski yerleşimlerinden biri olan ‘Harabe Şehir Mahallesi’ ile sınırlı tutulmuştur. Harabe Şehir, sınırları içerisinde bulunan doğa ve insan etkileşimi ürünü olan mağaraları, tarihi yapı türleri, I.ve III. derece arkeolojik sit alanları ve doğal peyzajı nedeniyle, bütüncül bir yaklaşımla ele alınması gereken bir alandır. Ahlat’ın ilk yerleşim yerlerinden olan Harabe Şehir bölgesinin gerek tarihi dokusunu koruyarak gerekse de ekolojik, doğal ve sürdürülebilir şekilde turizm açısından kullanılabilirliğini irdelemek çalışmanın esas amacıdır. Yazar tarafından 10 yıl öncesinden günümüze farklı mecralarda sunulan ve eğitim kapsamında da ele alınıp incelenen Ahlat Harabe Şehir ile ilgili bu çalışmada verilen önerilerden bazıları, Mimarlık öğrencilerin proje önerileri ile desteklenmektedir. Tarihsel süreç içerisinde oluşan bu çok katmanlı kentin anlaşılması ve geleceğe bu değerlerinin korunarak aktarılması ayrı bir hassasiyet ve sorumluluk gerektirmektedir.
Referanslar
Karabağ, N.E. Kent arkeolojisi metoduyla çok katmanlı kentlerdeki tarihsel sürekliliğin çözümlenerek korunması (İzmir örneği), Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Bölümü / Restorasyon Ana Bilim Dalı doktora tezi, 2008
Işıkgör, M.S. Bitlis ili Ahlat ilçesindeki tarihi mekânların kültürel peyzaj analizi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı yüksek lisans tezi, 2021
Subaşı Direk, Y., “Turizmde yeni eğilim : yavaş/sakin şehir hareketi ve Ahlat kentine uygulanabilirliği”, ). O. Belli, & V. Belli (Dü.), 2. Uluslararası Ahlat-Avrasya Bilim Kültür ve Sanat Sempozyumu içinde Bitlis: Bitlis Eren Üniversitesi Yayınları.2013
Subaşı Direk, Y., “Ahlat Harabe Şehirde Yer Alan Mağaraların Turizme Kazandırılması İçin Proje Önerisi”. O. Belli, & V. Belli (Dü.), 3. Uluslararası Ahlat-Avrasya Bilim Kültür ve Sanat Sempozyumu içinde Bitlis: Bitlis Eren Üniversitesi Yayınları.2014
Bilgin Altınöz, A.G. Koruma karar verme sürecine katkı olarak çok-katmanlı kentlerdeki tarihsel katmanlaşmanın değerlendirilmesi; coğrafi bilgi sistemlerini (CBS) temel alan bir yaklaşım. Uygulama örneklemesi: Bergama, Orta Doğu Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2002
Aydeniz, N.E. 2009, “Kent Arkeolojisi Kavramının Dünyadaki Gelişimi ve Türkiye’deki Yansımaları”, Journal of Yaşar University 4 (16): 2501-2524.,2 009
Yıldırım, T. Kentsel ve arkeolojik sit alanında Adana/Tepebağ Höyüğü ve planlama sürecinde kentsel arkeoloji, kentsel dönüşüm, rehabilitasyon ile arkeopark kavramı, Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Arkeometri Ana Bilim Dalı, Yüksek lisans tezi, 2010
Savrum-Kortanoglu, M. Kent Uzamında Arkeoloji, Colloquium Anatolicum 16 – 2017, Türk Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü Yayınları, 2017, İstanbul
TBMM, Arkeolojik Mirasın Korunmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi (Gözden Geçirilmiş)’Nin Onaylanmasının Uygun Bulunduğu Hakkında Kanun Kanun No. 4434 Kabul Tarihi :5.8.1999 https://inhak.adalet.gov.tr/Resimler/Dokuman/2712020161642143_tur.pdf
Eren, K., Tarihi Kentler ve Turizm Beklentisi, Çekül Yerel Kimlik Dergisi, 64. Sayı, 2021
Alaadinoğlu, F ve Alioğlu, A. Turizmde Plânlama Ve Türkiye’de Turizm Plânlaması: Turizm Plânlarının Etkinliği Ve Başarılarına İlişkin Bir Değerlendirme, Erdem, 15(43), 87-118.2005
Tuna, S.A., İngiliz Seyyahların Gözüyle 19. Yüzyılın İkinci Yarısında Ahlat, Tarihten Bugüne Kapılar Açan Şehir: Ahlat Uluslararası Sempozyumu, 19 Ekim 2021 – Çevrim İçi, Yayına Hazırlayan Murat Alper PARLAK, Ankara, 2022
Kafesoğlu, İ. Ahlat ve Çevresinde, 1945’te Yapılan Tarîhî ve Arkeolojik Tedkîk Seyahati Raporu. Tarih Dergisi, 1(1), (2011). 167-200.
Gilan, A. Sosyal bilgiler öğretiminde yerel ve sözlü tarih kullanımı: Ahlat örneği, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı, yüksek lisans tezi, 2021
Arslan, C. Ahlat şehri kent dokusu ve eski eserleri. KARE (5), 1-21, 2019, https://dergipark.org.tr/tr/pub/kare/issue/46785/546676 Erişim tarihi: 03.04.2020.
Karamağaralı, B. Ahlat mezartaşları. Ankara: Elektronik İletişim Yayınları. 1993.
Sümer, F. Selçuklular devrinde Doğu Anadolu’da Türk beylikleri. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. 1998.
Köymen, M. A. Alparslan ve zamanı. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi. (1972).
Çalış, E. Ahlat Selçuklu meydan mezarlığında bulunan babacan bin toman imzalı bir mezar taşı. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18 (2019), 177-192 sosbilder.igdir.edu.tr>Dergi pdfdetay.aspx? ID=783.
Altun, A.Ahlat mezar abideleri ve kümbetler. Türkiye Diyanet Vakfı Ansiklopedisi, 1989, https://islamansiklopedisi.org.tr/ ahlat 04.04.2020. Erişim tarihi: 03.04.2024.
Gencer, S. Ahlat Tarihinin Aydınlatılmasında Karamağaralı Ailesinin Rolü Ve Katkısı, Tarihten Bugüne Kapılar Açan Şehir: Ahlat Uluslararası Sempozyumu, 19 Ekim 2021 – Çevrim İçi, Yayına Hazırlayan Murat Alper PARLAK, Ankara, 2022
Yavuz, Y, Erdoğan’a yazlık saray yapılan Ahlat’ta neler oluyor, 29 Ağustos 2019, https://acikgazete.com/erdogana-yazlik-saray-yapilan-ahlatta-neler-oluyor/
Vikipedia, Ahlat Köşkü, 2024, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ahlat_K%C3%B6%C5%9Fk%C3%BC
Anadolu Ajansı, Ahlat'ta Kubbet-ül İslam ruhu canlandırılacak, 13.09.2018, https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/ahlatta-kubbet-ul-islam-ruhu-canlandirilacak/1253584
Polat, E. Ahlat Şehri'nin kültürel miras turizmi potansiyeli Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, 2021
Alpaslan, İ. Ahlat Harabeşehir Kaya Evleri (Mağara Evler/Erzak Ambarları). O. Belli, & V. Belli (Dü.), 2. Uluslararası Ahlat-Avrasya Bilim Kültür ve Sanat Sempozyumu içinde (s. 613-620). Bitlis: Bitlis Eren Üniversitesi Yayınları.2013
Karakuş, Ü. Geleneksel Ahlat evleri, Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 2008
Işık, E., & Özlük, M. H. Ahlat İlçesinde Bulunan Yığma Yapı Stoğunun SokakTarama Yöntemi İle Değerlendirilmesi. O. Belli, & V. Belli (Dü.), 2.Uluslararası Ahlat-Avrasya Bilim, Kültür ve Sanat Sempozyumu içinde (s. 430-440). Bitlis: Bitlis Eren Üniversitesi Yayınları. 2013
Referanslar
Karabağ, N.E. Kent arkeolojisi metoduyla çok katmanlı kentlerdeki tarihsel sürekliliğin çözümlenerek korunması (İzmir örneği), Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Bölümü / Restorasyon Ana Bilim Dalı doktora tezi, 2008
Işıkgör, M.S. Bitlis ili Ahlat ilçesindeki tarihi mekânların kültürel peyzaj analizi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı yüksek lisans tezi, 2021
Subaşı Direk, Y., “Turizmde yeni eğilim : yavaş/sakin şehir hareketi ve Ahlat kentine uygulanabilirliği”, ). O. Belli, & V. Belli (Dü.), 2. Uluslararası Ahlat-Avrasya Bilim Kültür ve Sanat Sempozyumu içinde Bitlis: Bitlis Eren Üniversitesi Yayınları.2013
Subaşı Direk, Y., “Ahlat Harabe Şehirde Yer Alan Mağaraların Turizme Kazandırılması İçin Proje Önerisi”. O. Belli, & V. Belli (Dü.), 3. Uluslararası Ahlat-Avrasya Bilim Kültür ve Sanat Sempozyumu içinde Bitlis: Bitlis Eren Üniversitesi Yayınları.2014
Bilgin Altınöz, A.G. Koruma karar verme sürecine katkı olarak çok-katmanlı kentlerdeki tarihsel katmanlaşmanın değerlendirilmesi; coğrafi bilgi sistemlerini (CBS) temel alan bir yaklaşım. Uygulama örneklemesi: Bergama, Orta Doğu Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, 2002
Aydeniz, N.E. 2009, “Kent Arkeolojisi Kavramının Dünyadaki Gelişimi ve Türkiye’deki Yansımaları”, Journal of Yaşar University 4 (16): 2501-2524.,2 009
Yıldırım, T. Kentsel ve arkeolojik sit alanında Adana/Tepebağ Höyüğü ve planlama sürecinde kentsel arkeoloji, kentsel dönüşüm, rehabilitasyon ile arkeopark kavramı, Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Arkeometri Ana Bilim Dalı, Yüksek lisans tezi, 2010
Savrum-Kortanoglu, M. Kent Uzamında Arkeoloji, Colloquium Anatolicum 16 – 2017, Türk Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü Yayınları, 2017, İstanbul
TBMM, Arkeolojik Mirasın Korunmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi (Gözden Geçirilmiş)’Nin Onaylanmasının Uygun Bulunduğu Hakkında Kanun Kanun No. 4434 Kabul Tarihi :5.8.1999 https://inhak.adalet.gov.tr/Resimler/Dokuman/2712020161642143_tur.pdf
Eren, K., Tarihi Kentler ve Turizm Beklentisi, Çekül Yerel Kimlik Dergisi, 64. Sayı, 2021
Alaadinoğlu, F ve Alioğlu, A. Turizmde Plânlama Ve Türkiye’de Turizm Plânlaması: Turizm Plânlarının Etkinliği Ve Başarılarına İlişkin Bir Değerlendirme, Erdem, 15(43), 87-118.2005
Tuna, S.A., İngiliz Seyyahların Gözüyle 19. Yüzyılın İkinci Yarısında Ahlat, Tarihten Bugüne Kapılar Açan Şehir: Ahlat Uluslararası Sempozyumu, 19 Ekim 2021 – Çevrim İçi, Yayına Hazırlayan Murat Alper PARLAK, Ankara, 2022
Kafesoğlu, İ. Ahlat ve Çevresinde, 1945’te Yapılan Tarîhî ve Arkeolojik Tedkîk Seyahati Raporu. Tarih Dergisi, 1(1), (2011). 167-200.
Gilan, A. Sosyal bilgiler öğretiminde yerel ve sözlü tarih kullanımı: Ahlat örneği, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı, yüksek lisans tezi, 2021
Arslan, C. Ahlat şehri kent dokusu ve eski eserleri. KARE (5), 1-21, 2019, https://dergipark.org.tr/tr/pub/kare/issue/46785/546676 Erişim tarihi: 03.04.2020.
Karamağaralı, B. Ahlat mezartaşları. Ankara: Elektronik İletişim Yayınları. 1993.
Sümer, F. Selçuklular devrinde Doğu Anadolu’da Türk beylikleri. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. 1998.
Köymen, M. A. Alparslan ve zamanı. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi. (1972).
Çalış, E. Ahlat Selçuklu meydan mezarlığında bulunan babacan bin toman imzalı bir mezar taşı. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18 (2019), 177-192 sosbilder.igdir.edu.tr>Dergi pdfdetay.aspx? ID=783.
Altun, A.Ahlat mezar abideleri ve kümbetler. Türkiye Diyanet Vakfı Ansiklopedisi, 1989, https://islamansiklopedisi.org.tr/ ahlat 04.04.2020. Erişim tarihi: 03.04.2024.
Gencer, S. Ahlat Tarihinin Aydınlatılmasında Karamağaralı Ailesinin Rolü Ve Katkısı, Tarihten Bugüne Kapılar Açan Şehir: Ahlat Uluslararası Sempozyumu, 19 Ekim 2021 – Çevrim İçi, Yayına Hazırlayan Murat Alper PARLAK, Ankara, 2022
Yavuz, Y, Erdoğan’a yazlık saray yapılan Ahlat’ta neler oluyor, 29 Ağustos 2019, https://acikgazete.com/erdogana-yazlik-saray-yapilan-ahlatta-neler-oluyor/
Vikipedia, Ahlat Köşkü, 2024, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ahlat_K%C3%B6%C5%9Fk%C3%BC
Anadolu Ajansı, Ahlat'ta Kubbet-ül İslam ruhu canlandırılacak, 13.09.2018, https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/ahlatta-kubbet-ul-islam-ruhu-canlandirilacak/1253584
Polat, E. Ahlat Şehri'nin kültürel miras turizmi potansiyeli Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, 2021
Alpaslan, İ. Ahlat Harabeşehir Kaya Evleri (Mağara Evler/Erzak Ambarları). O. Belli, & V. Belli (Dü.), 2. Uluslararası Ahlat-Avrasya Bilim Kültür ve Sanat Sempozyumu içinde (s. 613-620). Bitlis: Bitlis Eren Üniversitesi Yayınları.2013
Karakuş, Ü. Geleneksel Ahlat evleri, Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 2008
Işık, E., & Özlük, M. H. Ahlat İlçesinde Bulunan Yığma Yapı Stoğunun SokakTarama Yöntemi İle Değerlendirilmesi. O. Belli, & V. Belli (Dü.), 2.Uluslararası Ahlat-Avrasya Bilim, Kültür ve Sanat Sempozyumu içinde (s. 430-440). Bitlis: Bitlis Eren Üniversitesi Yayınları. 2013
