Bitlis Şehrinin İnanç Turizmi Üzerine Bir İnceleme
Özet
Bitlis, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış, camiler, medreseler, türbeler ve diğer dini yapılarla zengin bir inanç turizmi potansiyeline sahiptir. İlin zengin inanç turizmi potansiyeline rağmen, bu potansiyelin yeterince tanıtılamadığı ve turizm altyapısının yerli ve özellikle de yabancı turistleri çekme noktasında yetersiz kaldığı görülmektedir. Nitekim, 2015-2023 yılları arasında ili ziyaret eden yerli turist sayısı ortalama 40 bin ile 145 bin arasında değişirken, yabancı turist sayısının 3000’i dahi aşamadığı belirlenmiştir. İlde mevcut konaklama tesislerinin kapasitesinin turist sayısını karşılayabilecek düzeyde olmasına rağmen (yoğun sezonlarda kapasite sınırlarına ulaşma ihtimaline karşılık, ek konaklama tesislerinin yapılması gerekmektedir) bu tesislerin hizmet kalitesinin artırılmasına yönelik çalışmaların yapılması önem arz etmektedir. Bununla birlikte cami, medrese, türbe gibi inanç turizmi unsurlarının daha fazla tanıtılması ve bu yapılar çevresindeki turistik hizmetlerin geliştirilmesi, ilin turizm potansiyelinin daha geniş bir kitleye ulaşmasını sağlayacaktır. Bu çalışmada, Bitlis şehrinin inanç turizmi potansiyeli incelenmiştir. Araştırmanın amacı, şehrin inanç turizmi açısından sahip olduğu değerleri belirlemek ve bu potansiyelin daha iyi değerlendirilmesi için öneriler sunmaktır. Çalışmada doküman inceleme yöntemi kullanılmış; tarihi kayıtlar, turizm istatistikleri ve saha gözlemleri temel alınmıştır. Çalışmada, Bitlis şehrinin inanç turizmi potansiyelinin tam anlamıyla değerlendirilemediği, bu alanda yatırımların ve tanıtım faaliyetlerinin arttırılması ayrıca turizm altyapısının iyileştirilmesi gerektiği tespit edilmiştir. Bu tür adımların atılması, şehrin inanç turizmi kapsamında daha fazla ziyaretçi çekmesini mümkün kılacaktır.
Referanslar
Usta K.M. İnanç turizmi potansiyeli açısından İznik’in değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Balıkesir Üniversitesi; 2005.
Rinschede G. Forms of religious tourism. Annals of Tourism Research. 1992; 19(1): 51-67.
Vukonić B. Tourism andreligion. UK: Emerald Group Publishing Limited; 1996.
UNWTO. International tourism to reach pre-pandemic levels in 2024. (14.04.2024 tarihinde https://www.unwto.org/news/international-tourism-to-reach-pre-pandemic-levels-in-2024#:~:text=According%20to%20the%20first%20UNWTO,estimated%201.3%20billion%20international%20arrivals adresinden ulaşılmıştır).
TÜİK. Turizm istatistikleri. 14.04.2024 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Turizm-Istatistikleri-IV.-Ceyrek:-Ekim---Aralik,-2023-53661 adresinden ulaşılmıştır).
Turofed. 2023 yılı turizm verileri. 14.04.2024 tarihinde https://www.turofed.org.tr/panel/upload_system/pages_file/86de6b7faaf393debd50ea1c7685a0fd.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Bitlis İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. Turizm verileri. 2024.
Izady M. R. Bir el kitabı Kürtler. (Cemal ATİLA, Çev.). İstanbul: Doz Yayıncılık; 2011.
Yaşa R. Bitlis’te Türk iskanı. Ankara: Ahla Kültür Vakfı Yayınları; 1992.
Kılıç O. Kuruluşundan 1864 vilayet nizamnamesine kadar Bitlis'in Osmanlı idari taksimatı içerisindeki yeri üzerine bir değerlendirme. İnbaşı M ve Demirtaş M (ed.) Tarihi ve Kültürel Yönleriyle Bitlis 1. Cilt içinde. Ankara: Bitlis Eren Üniversitesi Yayınları 7; 2019. s. 335-346.
Serdar M. T. Dünden bugüne Bitlis. Ankara: Bitlis Valiliği Kültür Yayınları No: 19; t.y.
Aydın H. Cumhuriyet döneminde Bitlis'in idari yapısı ve nüfusu (1923-1970). İnbaşı M ve Demirtaş M (ed.) Tarihi ve Kültürel Yönleriyle Bitlis 1. Cilt içinde. Ankara: Bitlis Eren Üniversitesi Yayınları 7; 2019. s. 741-749.
Elmastaş N, Bozkoyun M. Coğrafi Bilgi Sistemleri ve uzaktan algılama ile Bitlis ilinin arazi örtüsünün belirlenmesi kullanımı ve planlamasına yönelik öneriler. İstanbul: Kriter Yayınevi; 2021.
Doğanay H, Zaman S. Türkiye turizm coğrafyası. 4. Baskı. Ankara: Pegem Akademi; 2013.
Serdar M. T. Bitlis. Ankara: Bitlis Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayınları No: 15; 2007.
Serdar M. T. Şehr-i Bitlis. İzmir: Bitlis Belediyesi Kültür Yayınları No: 1; 2013.
Kemaloğlu M. XI.-XIII. yüzyıl Türkiye Selçuklu devletinde eğitim-öğretim (medreseler). Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi. 2015; 2(5): 89–106.
Tontaş Ş. Kadim tarihiyle bir abide: İhlâsiye Medresesi. (23.05.2024 tarihinde https://ilkha.com/kultur/kadim-tarihiyle-bir-abide-ihlsiye-medresesi-90972 adresinden ulaşılmıştır).
Koçak Z. XVI. Yüzyıl tapu tahrir defterlerine göre Bitlis medreseleri ve medrese vakıfları. İnbaşı M ve Demirtaş M (ed.) Tarihi ve Kültürel Yönleriyle Bitlis 2. Cilt içinde. Ankara: Bitlis Eren Üniversitesi Yayınları 7; 2019. s. 209-230.
Serdar M. T. Bitlis erenleri-1. İstanbul: Bitlis Valiliği Kültür Yayınları No: 1; 2017.
Koçak Z. XVI. yüzyıl tapu tahrir defterlerine göre Bitlis camileri ve mescitleri. Vakıflar Dergisi, 2019; 51: 73-98.
Öztürk Ş. Bitlis Merkez Meydan Camii. Vakıflar Dergisi, 2004; 28: 157-171.
Alkan A. Bitlis şehrinde taş ustalığı ve geleneksel kent mimarisine etkisi. International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 2015; 10(6): 57-82.
DAKA. Bitlis vadideki güzel şehir. (20.04.2024 tarihinde https://webdosya.csb.gov.tr/db/bitlis/webmenu/webmenu57144.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Vakıflar Genel Müdürlüğü. Bitlis'in simgesi ve günümüze ulaşan en eski yapısı: ''Ulu Camii''. Vakıf Şehir Bitlis, 2024; 19: 23-25.
Güneş B. Van Gölü havzası Türk mimarisinde yazı sanatı [Yayımlanmamış doktora tezi]. Yüzüncü Yıl Üniversitesi; 2003.
Erken S. Türkiye’de vakıf abideler ve eski eserler II. Ankara: Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları; 1977.
Zeydan B. Gökmeydan değil, gog meydan. Nam-ı diğer Çevgan meydanı 15.04.2024 tarihinde https://www.bitlisname.com/gokmeydan-degil-gog-meydan-nam-i-diger-cevgan-meydani/ adresinden ulaşılmıştır).
Tuncel M. Bitlis. TDV İslâm Ansiklopedisi 6. Cilt. İstanbul, 1992; 225-228.
Gürsel Ö. Bitlis Gökmeydan İhlasiye medresesi ve türbeleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yıldız Üniversitesi; 1984.
Bakış A, Akıllı A, Hattatoğlu F, Işık E. Bitlis yöresindeki tarihi yerlere ulaşım alternatifleri üzerine bir çalışma. İçinde: 5.Tarihi Eserlerin Güçlendirilmesi ve Geleceğe Güvenle Devredilmesi Sempozyumu, 01-03 Ekim 2015, Erzurum, Türkiye, (ss. 287-301).
BİKAV. İhlasiye medresesi. 12.06.2024 tarihinde https://bikav.org.tr/tarihimekandetay.php?id=5#:~:text=1589%20y%C4%B1l%C4%B1nda%20Bitlis%20han%C4%B1%20olan,Bitlis%20geziniz%20s%C4%B1ras%C4%B1nda%20ziyaret%20edebilirsiniz. adresinden ulaşılmıştır).
İnce K. Bitlis’te Yusufiye medresesi ve kümbeti. İçinde: Van Gölü Çevresi Kültür Varlıkları Sempozyumu Bildirileri, 22-25 Mayıs 1995, Van, Türkiye, (ss. 63-77).
Bitlis İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. Medreseler. 14.06.2024 tarihinde https://bitlis.ktb.gov.tr/TR-56227/medreseler.html adresinden ulaşılmıştır).
Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlükleri. Tescil kararları 17.06.2024 tarihinde https://korumakurullari.ktb.gov.tr/TR-91065/tescil-kararlari.html adresinden ulaşılmıştır).
Referanslar
Usta K.M. İnanç turizmi potansiyeli açısından İznik’in değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Balıkesir Üniversitesi; 2005.
Rinschede G. Forms of religious tourism. Annals of Tourism Research. 1992; 19(1): 51-67.
Vukonić B. Tourism andreligion. UK: Emerald Group Publishing Limited; 1996.
UNWTO. International tourism to reach pre-pandemic levels in 2024. (14.04.2024 tarihinde https://www.unwto.org/news/international-tourism-to-reach-pre-pandemic-levels-in-2024#:~:text=According%20to%20the%20first%20UNWTO,estimated%201.3%20billion%20international%20arrivals adresinden ulaşılmıştır).
TÜİK. Turizm istatistikleri. 14.04.2024 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Turizm-Istatistikleri-IV.-Ceyrek:-Ekim---Aralik,-2023-53661 adresinden ulaşılmıştır).
Turofed. 2023 yılı turizm verileri. 14.04.2024 tarihinde https://www.turofed.org.tr/panel/upload_system/pages_file/86de6b7faaf393debd50ea1c7685a0fd.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Bitlis İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. Turizm verileri. 2024.
Izady M. R. Bir el kitabı Kürtler. (Cemal ATİLA, Çev.). İstanbul: Doz Yayıncılık; 2011.
Yaşa R. Bitlis’te Türk iskanı. Ankara: Ahla Kültür Vakfı Yayınları; 1992.
Kılıç O. Kuruluşundan 1864 vilayet nizamnamesine kadar Bitlis'in Osmanlı idari taksimatı içerisindeki yeri üzerine bir değerlendirme. İnbaşı M ve Demirtaş M (ed.) Tarihi ve Kültürel Yönleriyle Bitlis 1. Cilt içinde. Ankara: Bitlis Eren Üniversitesi Yayınları 7; 2019. s. 335-346.
Serdar M. T. Dünden bugüne Bitlis. Ankara: Bitlis Valiliği Kültür Yayınları No: 19; t.y.
Aydın H. Cumhuriyet döneminde Bitlis'in idari yapısı ve nüfusu (1923-1970). İnbaşı M ve Demirtaş M (ed.) Tarihi ve Kültürel Yönleriyle Bitlis 1. Cilt içinde. Ankara: Bitlis Eren Üniversitesi Yayınları 7; 2019. s. 741-749.
Elmastaş N, Bozkoyun M. Coğrafi Bilgi Sistemleri ve uzaktan algılama ile Bitlis ilinin arazi örtüsünün belirlenmesi kullanımı ve planlamasına yönelik öneriler. İstanbul: Kriter Yayınevi; 2021.
Doğanay H, Zaman S. Türkiye turizm coğrafyası. 4. Baskı. Ankara: Pegem Akademi; 2013.
Serdar M. T. Bitlis. Ankara: Bitlis Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayınları No: 15; 2007.
Serdar M. T. Şehr-i Bitlis. İzmir: Bitlis Belediyesi Kültür Yayınları No: 1; 2013.
Kemaloğlu M. XI.-XIII. yüzyıl Türkiye Selçuklu devletinde eğitim-öğretim (medreseler). Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi. 2015; 2(5): 89–106.
Tontaş Ş. Kadim tarihiyle bir abide: İhlâsiye Medresesi. (23.05.2024 tarihinde https://ilkha.com/kultur/kadim-tarihiyle-bir-abide-ihlsiye-medresesi-90972 adresinden ulaşılmıştır).
Koçak Z. XVI. Yüzyıl tapu tahrir defterlerine göre Bitlis medreseleri ve medrese vakıfları. İnbaşı M ve Demirtaş M (ed.) Tarihi ve Kültürel Yönleriyle Bitlis 2. Cilt içinde. Ankara: Bitlis Eren Üniversitesi Yayınları 7; 2019. s. 209-230.
Serdar M. T. Bitlis erenleri-1. İstanbul: Bitlis Valiliği Kültür Yayınları No: 1; 2017.
Koçak Z. XVI. yüzyıl tapu tahrir defterlerine göre Bitlis camileri ve mescitleri. Vakıflar Dergisi, 2019; 51: 73-98.
Öztürk Ş. Bitlis Merkez Meydan Camii. Vakıflar Dergisi, 2004; 28: 157-171.
Alkan A. Bitlis şehrinde taş ustalığı ve geleneksel kent mimarisine etkisi. International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 2015; 10(6): 57-82.
DAKA. Bitlis vadideki güzel şehir. (20.04.2024 tarihinde https://webdosya.csb.gov.tr/db/bitlis/webmenu/webmenu57144.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Vakıflar Genel Müdürlüğü. Bitlis'in simgesi ve günümüze ulaşan en eski yapısı: ''Ulu Camii''. Vakıf Şehir Bitlis, 2024; 19: 23-25.
Güneş B. Van Gölü havzası Türk mimarisinde yazı sanatı [Yayımlanmamış doktora tezi]. Yüzüncü Yıl Üniversitesi; 2003.
Erken S. Türkiye’de vakıf abideler ve eski eserler II. Ankara: Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları; 1977.
Zeydan B. Gökmeydan değil, gog meydan. Nam-ı diğer Çevgan meydanı 15.04.2024 tarihinde https://www.bitlisname.com/gokmeydan-degil-gog-meydan-nam-i-diger-cevgan-meydani/ adresinden ulaşılmıştır).
Tuncel M. Bitlis. TDV İslâm Ansiklopedisi 6. Cilt. İstanbul, 1992; 225-228.
Gürsel Ö. Bitlis Gökmeydan İhlasiye medresesi ve türbeleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yıldız Üniversitesi; 1984.
Bakış A, Akıllı A, Hattatoğlu F, Işık E. Bitlis yöresindeki tarihi yerlere ulaşım alternatifleri üzerine bir çalışma. İçinde: 5.Tarihi Eserlerin Güçlendirilmesi ve Geleceğe Güvenle Devredilmesi Sempozyumu, 01-03 Ekim 2015, Erzurum, Türkiye, (ss. 287-301).
BİKAV. İhlasiye medresesi. 12.06.2024 tarihinde https://bikav.org.tr/tarihimekandetay.php?id=5#:~:text=1589%20y%C4%B1l%C4%B1nda%20Bitlis%20han%C4%B1%20olan,Bitlis%20geziniz%20s%C4%B1ras%C4%B1nda%20ziyaret%20edebilirsiniz. adresinden ulaşılmıştır).
İnce K. Bitlis’te Yusufiye medresesi ve kümbeti. İçinde: Van Gölü Çevresi Kültür Varlıkları Sempozyumu Bildirileri, 22-25 Mayıs 1995, Van, Türkiye, (ss. 63-77).
Bitlis İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. Medreseler. 14.06.2024 tarihinde https://bitlis.ktb.gov.tr/TR-56227/medreseler.html adresinden ulaşılmıştır).
Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlükleri. Tescil kararları 17.06.2024 tarihinde https://korumakurullari.ktb.gov.tr/TR-91065/tescil-kararlari.html adresinden ulaşılmıştır).
