II. Abdülhamid Döneminde Osmanlı Hükümetinin Müzik Politikası
Özet
Kadim bir geleneğe sahip Osmanlı Devleti’nde kültürün önemli bir parçası olarak müziğe birçok dönemde olduğu gibi II. Abdülhamid döneminde de önem verilir. Dönemin müzik politikalarına bakıldığında her ne kadar Batı müziği eksenli bir anlayış hâkim olsa da Türk müziği de birçok alanda kendisine yer bulur. Düalist bir anlayışın benimsendiği II. Abdülhamid döneminde Türk müziği sarayın patronajından çıkar, içeriğinde meydana gelen değişimle beraber halk ile bütünleşip, halka hitap eden bir forma bürünür. Bu durum Türk müziği adına ileriki dönemlere ışık tutacak birtakım doneleri de içinde barındırır ve cumhuriyet dönemi müzik politikalarına temel oluşturur. Bu çalışma, II. Abdülhamid dönemi müziksel pratikleri ve Osmanlı hükümetinin şiar edindiği müzik politikasını incelemeye odaklanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda çalışmada II. Abdülhamid döneminde gerçekleşen müziksel pratikler ve Osmanlı hükümetinin müzik politikası literatür çalışmasıyla tespit edilmiştir. Bu çerçevede konu ile alakalı belgeler incelenmiş, elde edilen veriler değerlendirilirken doküman analizden istifade edilmiş, son olarak da betimsel analiz yapılarak veriler özetlenmiş ve yorumlanmıştır.
Referanslar
Akkaş, S. (2015). Türkiye’de Cumhuriyet Dönemi Kültür ve Müzik Politikaları (1923-2000). Ankara: Sonçağ Yayıncılık.
Aksoy, B. (1985). “Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Musiki ve Batılılaşma”, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye Ansiklopedisi. C.V, İstanbul: İletişim Yayınları.
Aksoy, B. (1994). Avrupalı Gezginlerin Gözüyle Osmanlılarda Musiki. İstanbul: Pan Yayıncılık.
Alimdar, S. (2016). Osmanlı’da Batı Müziği. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Ayas, G. (2014). Mûsikî İnkılâbı’nın Sosyolojisi. İstanbul: Doğu Kitabevi.
Ayas, G. (2018). Müziği Boğan Gürültü. İstanbul: İthaki Yayınları.
Balkılıç, Ö. (2015). Temiz ve Soylu Türküler Söyleyelim Türkiye’de Milli Kimlik İnşasında Halk Müziği. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
Bayrı, M. H. (1972). İstanbul Folkloru. İstanbul: Baha Yayınları.
Benlioğlu, S. (2018). Saray ve Mûsikî III. Selim ve II. Mahmud Dönemlerinde Mûsikînin Himayesi. İstanbul: Dergâh Yayınları.
Berker, E. Türk Musikisinin Dünü, Bugünü ve Yarını. Ankara: Sevinç Matbaası.
Borak, S. (2004). Harem’in İç Yüzü Leyla Saz’ın Anıları. İstanbul: Kırmızı Beyaz.
Budak, O. A. (2000). Türk Müziğinin Kökeni-Gelişimi. Ankara: T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları.
Çorlu, S. M. (1938). Abdülhamid ve Garp Musikisi. Akşam Gazetesi.
Çorlu, S. M. (2015). Geçmiş Zamanlar II. Abdülhamid Devri Osmanlı Diplomasisi, İstanbul ve Paris Hâtıraları. Haz. Ali Birinci ve Selma Günaydın, Ankara: Türk Tarih Kurumu.
Ergin, N. (1999). Yıldız Sarayı’nda Müzik, Abdülhamid II Dönemi. Ankara: Kültür Bakanlığı.
Ergur, A. (2009). Müzikli Aklın Defteri. İstanbul: Pan Yayıncılık.
Ersay Yüksel, A. (2018). II. Abdülhamid: Sanatkâr ve Sanat Hâmisi Bir Sultan. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
Fonton, C. (1987). 18. Yüzyılda Türk Müziği. Çev. ve Haz. Cem Behar, İstanbul: Pan Yayıncılık.
Georgeon, F. (2022). Sultan Abdülhamid. Çev. Ali Berktay, İstanbul: İletişim Yayınları.
Grece, M. d. (1995). II. Abdülhamit Yıldız Sürgünü. Çev. Derman Bayladı, İstanbul: Milliyet Yayınları.
Güray, C. ve Tokaç, M. S. (2013). XVII. Yüzyıl Osmanlı Müzik Geleneği ve Buhurizade Mustafa Itri Efendi. Folklor/Edebiyat Dergisi, 19 (75): 193-210.
Işıktaş, B. (2016). “Mûsikî İnkılâbı”nı Osmanlı-Türk Modernleşmesinin Kültürel ve Siyasi Mirası Olarak Yorumlamak. Rast Müzikoloji Dergisi, 4 (1): 1111-1126.
İrtem, S. K. (1999). Osmanlı Sarayı ve Haremin İçyüzü. Haz. Osman Selim Kocahanoğlu, İstanbul: Temel Yayınları.
Kaptan, V. (2020). Mehter Müziği Ekseninde Müzikte İşlevsel Değişim: Çanakkale Musiki ve Halk Oyunları Derneği Mehteran Takımı Örneği, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Müziği Ana Bilim Dalı, Türk Müziği Programı, Yüksek Lisans Tezi, İzmir.
Kutlay, E. Osmanlı Modernleşmesinin Müzikal Boyutu: Osmanlı Batı Müziği. Z Dergisi.
Osmanoğlu, A. (2008). Babam Sultan Abdülhamid. İstanbul: Selis Kitaplar.
Osmanoğlu, Ş. (2009). Babam Abdülhamid Saray ve Sürgün Yılları. İstanbul: Timaş Yayınları.
Öztuna, Y. (1990). Büyük Türk Mûsikîsi Ansiklopedisi I. Ankara: Kültür Bakanlığı.
Rado, Ş. (2020). Paris’te Bir Osmanlı Sefiri Yirmisekiz Mehmet Çelebi’nin Fransa Seyahatnamesi. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Şakir, Z. (1931). Abdülhamid’in Son Günleri. Son Posta Gazetesi.
Şakir, Z. (1953). Sanatkâr Padişahlar. Resimli Tarih Mecmuası, 4 (38): 2051-2055.
Şehsuvaroğlu, H. (1955). Sultan II. Abdülhamit V. Resimli Tarih Mecmuası, 5 (65): 3628-4025.
Şentürk, R. (2016). Müzik ve Kimlik. İstanbul: Küre Yayınları.
Tanrıkorur, C. (2019). Osmanlı Dönemi Türk Mûsikîsi. İstanbul: Dergâh Yayınları.
Tel, M. C. (2021). Tanbûrî Cemil’in Hayâtı. Haz. Uğur Derman, İstanbul: Kubbealtı Neşriyatı.
Tokel, B. B. (2019). Sarayın Sesi Halkın Nefesi Osmanlı’da Mûsikî Hayatı. İstanbul: Kapı Yayınları,
Tura, Y. (1988). Türk Mûsikîsinin Mes’eleleri, İstanbul: Pan Yayıncılık.
Turan, Ş. (2014). Türk Kültür Tarihi. İstanbul: Bilgi Yayınevi.
BOA. DH. MKT., 1965-1-1.
BOA. HR. SYS., 1858-9-1-1, 2.
BOA. TFR. I. M., 14-1376.
Referanslar
Akkaş, S. (2015). Türkiye’de Cumhuriyet Dönemi Kültür ve Müzik Politikaları (1923-2000). Ankara: Sonçağ Yayıncılık.
Aksoy, B. (1985). “Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Musiki ve Batılılaşma”, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye Ansiklopedisi. C.V, İstanbul: İletişim Yayınları.
Aksoy, B. (1994). Avrupalı Gezginlerin Gözüyle Osmanlılarda Musiki. İstanbul: Pan Yayıncılık.
Alimdar, S. (2016). Osmanlı’da Batı Müziği. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Ayas, G. (2014). Mûsikî İnkılâbı’nın Sosyolojisi. İstanbul: Doğu Kitabevi.
Ayas, G. (2018). Müziği Boğan Gürültü. İstanbul: İthaki Yayınları.
Balkılıç, Ö. (2015). Temiz ve Soylu Türküler Söyleyelim Türkiye’de Milli Kimlik İnşasında Halk Müziği. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
Bayrı, M. H. (1972). İstanbul Folkloru. İstanbul: Baha Yayınları.
Benlioğlu, S. (2018). Saray ve Mûsikî III. Selim ve II. Mahmud Dönemlerinde Mûsikînin Himayesi. İstanbul: Dergâh Yayınları.
Berker, E. Türk Musikisinin Dünü, Bugünü ve Yarını. Ankara: Sevinç Matbaası.
Borak, S. (2004). Harem’in İç Yüzü Leyla Saz’ın Anıları. İstanbul: Kırmızı Beyaz.
Budak, O. A. (2000). Türk Müziğinin Kökeni-Gelişimi. Ankara: T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları.
Çorlu, S. M. (1938). Abdülhamid ve Garp Musikisi. Akşam Gazetesi.
Çorlu, S. M. (2015). Geçmiş Zamanlar II. Abdülhamid Devri Osmanlı Diplomasisi, İstanbul ve Paris Hâtıraları. Haz. Ali Birinci ve Selma Günaydın, Ankara: Türk Tarih Kurumu.
Ergin, N. (1999). Yıldız Sarayı’nda Müzik, Abdülhamid II Dönemi. Ankara: Kültür Bakanlığı.
Ergur, A. (2009). Müzikli Aklın Defteri. İstanbul: Pan Yayıncılık.
Ersay Yüksel, A. (2018). II. Abdülhamid: Sanatkâr ve Sanat Hâmisi Bir Sultan. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
Fonton, C. (1987). 18. Yüzyılda Türk Müziği. Çev. ve Haz. Cem Behar, İstanbul: Pan Yayıncılık.
Georgeon, F. (2022). Sultan Abdülhamid. Çev. Ali Berktay, İstanbul: İletişim Yayınları.
Grece, M. d. (1995). II. Abdülhamit Yıldız Sürgünü. Çev. Derman Bayladı, İstanbul: Milliyet Yayınları.
Güray, C. ve Tokaç, M. S. (2013). XVII. Yüzyıl Osmanlı Müzik Geleneği ve Buhurizade Mustafa Itri Efendi. Folklor/Edebiyat Dergisi, 19 (75): 193-210.
Işıktaş, B. (2016). “Mûsikî İnkılâbı”nı Osmanlı-Türk Modernleşmesinin Kültürel ve Siyasi Mirası Olarak Yorumlamak. Rast Müzikoloji Dergisi, 4 (1): 1111-1126.
İrtem, S. K. (1999). Osmanlı Sarayı ve Haremin İçyüzü. Haz. Osman Selim Kocahanoğlu, İstanbul: Temel Yayınları.
Kaptan, V. (2020). Mehter Müziği Ekseninde Müzikte İşlevsel Değişim: Çanakkale Musiki ve Halk Oyunları Derneği Mehteran Takımı Örneği, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Müziği Ana Bilim Dalı, Türk Müziği Programı, Yüksek Lisans Tezi, İzmir.
Kutlay, E. Osmanlı Modernleşmesinin Müzikal Boyutu: Osmanlı Batı Müziği. Z Dergisi.
Osmanoğlu, A. (2008). Babam Sultan Abdülhamid. İstanbul: Selis Kitaplar.
Osmanoğlu, Ş. (2009). Babam Abdülhamid Saray ve Sürgün Yılları. İstanbul: Timaş Yayınları.
Öztuna, Y. (1990). Büyük Türk Mûsikîsi Ansiklopedisi I. Ankara: Kültür Bakanlığı.
Rado, Ş. (2020). Paris’te Bir Osmanlı Sefiri Yirmisekiz Mehmet Çelebi’nin Fransa Seyahatnamesi. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Şakir, Z. (1931). Abdülhamid’in Son Günleri. Son Posta Gazetesi.
Şakir, Z. (1953). Sanatkâr Padişahlar. Resimli Tarih Mecmuası, 4 (38): 2051-2055.
Şehsuvaroğlu, H. (1955). Sultan II. Abdülhamit V. Resimli Tarih Mecmuası, 5 (65): 3628-4025.
Şentürk, R. (2016). Müzik ve Kimlik. İstanbul: Küre Yayınları.
Tanrıkorur, C. (2019). Osmanlı Dönemi Türk Mûsikîsi. İstanbul: Dergâh Yayınları.
Tel, M. C. (2021). Tanbûrî Cemil’in Hayâtı. Haz. Uğur Derman, İstanbul: Kubbealtı Neşriyatı.
Tokel, B. B. (2019). Sarayın Sesi Halkın Nefesi Osmanlı’da Mûsikî Hayatı. İstanbul: Kapı Yayınları,
Tura, Y. (1988). Türk Mûsikîsinin Mes’eleleri, İstanbul: Pan Yayıncılık.
Turan, Ş. (2014). Türk Kültür Tarihi. İstanbul: Bilgi Yayınevi.
BOA. DH. MKT., 1965-1-1.
BOA. HR. SYS., 1858-9-1-1, 2.
BOA. TFR. I. M., 14-1376.
