Balın Yapısı, Çeşitleri ve Kullanım Alanları
Özet
Zengin bitki gen kaynağına sahip olan ülkemizin tüm bölgeleri arıcılık yapmak için uygun bir ekolojik yapıya sahip bulunmaktadır. Arıcılık faaliyetleri sonucu, insan sağlığı açısından çok önemli ürünler üretilmektedir. Arıların aktiviteleri sonucunda elde edilen ürünler, hem ülke ekonomisi hem de besinsel değerleri açısından insan sağlığı için büyük bir öneme sahiptir. Arı ürünleri arasında bal, propolis, bal mumu, polen, arı zehri ve arı sütü gibi çeşitli ürünler bulunur ve bu ürünlerin başında bal gelmektedir. (4).
Bal "bitkilerin çiçeklerinde bulunan nektarların veya bitkilerin canlı kısımlarıyla bazı eş kanatlı böceklerin salgıladıkları tatlı maddelerin bal arıları tarafından toplanması, vücutlarında bileşimlerinin değiştirilip petek gözlerine depo edilmesi ve buralarda olgunlaşması sonucunda meydana gelen koyu kıvamda tatlı bir üründür", şeklinde tanımlanmaktadır (6).
Balların bileşimi, bitki türüne, çevresel ve iklimsel faktörlere göre değişiklik göstermektedir. Balda yaklaşık 200 farklı bileşen bulunur ve bu bileşenlerin bitkisel kaynağa bağlı olarak çeşitlilik gösterdiği bildirilmiştir (15). Ortalama bir balda %20 oranında nem, %76 oranında şeker, %0,18 oranında kül ve %1 oranında polifenol, protein gibi bileşenler bulunur. Ayrıca, koruyucu maddeler olarak askorbik asit, α-tokoferol, flavonoidler ve diğer fenolik bileşenler ile enzimler arasında katalaz, glukoz oksidaz ve peroksidaz gibi ptiyalinler de yer alır (15). Balın temel yapısı karbonhidratlardan oluşur ve sakkaroz, maltoz, izomaltoz, melezitoz ve laktoz gibi çeşitli şekerler içerir. Bal gıda sanayisinde önemli bir yere sahiptir. Gıda sanayisinde süt yoğurt sektöründe bozulma önleyici ve tatlandırıcı olarak, şeker- şekerleme-reçel gibi ürünlerin üretiminde, alkollü ve alkolsüz içecek sanayisinde, pastalarda ve pastanelerde tatlandırıcı olarak, kurutulmuş bal-nişasta, süt tozu-bal karışımı vb. gibi ürünlerde, besin elementi olarak ve gıdalarda bozulma önleyici olarak birçok kullanımı bulunmaktadır (28). Bu bölümde önemli bir arı ürünü olan balın yapısı, fiziksel, kimyasal özellikleri kalitesine etki eden faktörler incelenmiştir.
Referanslar
Genç F., Arıcılığın Temel Esasları, Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni Bölümü, s:131-229 1993.Erzurum.
Fıratlı, Ç., Genç, F., Karacaoğlu, M., Gencer, H.V. Türkiye arıcılığının karşılaştırmalı analizi sorunlar-öneriler. TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası, V. Türkiye Ziraat Mühendisliği Teknik Kongresi, Cilt 2, 2000.Ankara
Toy,N.; Şahinler ,N. Quality Parameters of Honey, an Important Bee Product# Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology, 10(sp1): 2841-2847, 2022.
Çevrimli M. B.. Türkiye arıcılık sektöründe mevcut durum, sorunlar ve çözüm önerileri. Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 15(1), 58-67. 2018.
Khan,S.U.; Syed Ishtiaq Anjum, S.I.; Rahman,K.;,M.J.; Khan, W.U. ; Kamal, S. ;Khattak, B.;Ali Muhammad, A.; Khan H.U.; Honey: Single food stuff comprises many drugs. Saudi J Biol Sci. Feb; 25(2): 320–325. Published online Aug 16 2017.
Anonim,2005. Bal Tebliği, 2005.www.gkgm.gov.tr/mevzuat/ kodeks/2005-49.htlm; Erişim Tarihi: 4 Eylül 2011.
Etzold E, Lichtenberg-Kraag B., Determination of the botanical origin of honey by Fourier-Transformed İnfrared Spectroscopy: An approach for routine analysis. Eur Food Res Technol 2007; 227 (2): 579-586.
Mizrahi, A., Lensky, Y., Bee products: properties, applications, and apitherapy. Springer Science & Business Media. 2013.
Ötleş S.,. Bal ve Bal Teknolojisi, Ege Üniv. Mühendislik Fak. 1995 s. 7 (17-22) İzmir.
Bogdanov S, Jurendic T, Sieber R, Gallmann P. 2008. Honey for Nutrition and Health: A Review. J Am Col Nutr 2008; 27 (6): 677–689.
Sahinler, N., Gül, A., Akyol, E. Heavy metals, trace elements and biochemical composition of different honey produce in Turkey. Asian Journal of Chemistry, 21(3), 2009. P:1887.
Bengü, A. Ş, Balın Kimyası, Özellikleri ve Sağlığımız. Bingöl Üniversitesi Sağlık Dergisi, 2(2), 93-98. 2022.
Sahinler, N., Sahinler, S., Gul, A.. Biochemical composition of honeys produced in Turkey. Journal of Apicultural Research, 43(2), 53-56. 2004
Doğaroğlu, M.,. Modern Arıcılık Teknikleri, Trakya Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Tekirdağ, s:241-279. 1999.
White J., Honey Honey. Adv. Food Res. 1978;24:288–374.
White Jr, J.W., Physical characteristics of honey. Honey: A Comprehensive Survey. E. Crane, ed. 1975.
Lawal R., Lawal A., Adekalu J. Physico-chemical studies on adulteration of honey in nigeria. Pak. J. Biol. Sci.: PJBS. 2009;12(15):1080–1084.
Bogdanov S, Jurendic T, Sieber R, Gallmann P. Honey for Nutrition and Health: A Review. J Am Col Nutr 2008; 27 (6): 677–689.
Zaitoun S., Ghzawi A.A.-M., Al-Malah K.I.M., Abu-Jdayil B. Rheological properties of selected light colored jordanian honey. Int. J. Food Prop. 2001;4(1):139–148.
Yanniotis, S., Skaltsi, S., Karaburnioti, S., Effect of moisture content on the viscosity of honey at different temperatures. J. Food Eng., 2006.72(4), 372–377.
White J., Honey Honey. Adv. Food Res. 1978; 24: 288–374.
Jaafar K., Haidar J., Kuraydiyyah S., Ghaddar T., Knio K., Ismail B., Toufeili I. Physicochemical, melissopalynological and antioxidant properties of artisanal honeys from Lebanon. J. Food Sci. Technol. 2017;54(8):2296–2305.
Kamal A., Raza S., Rashid N., Hameed T., Gilani M., Qureshi M.A., Nasim K. Comparative study of honey collected from different flora of pakistan. Online JB Sci. 2002; 2:626–627.
Cantarelli M., Pellerano R., Marchevsky E., Camiña J. Quality of honey from Argentina: study of chemical composittion and trace elements. J. Argentine Chem. Soc. 2008;96(1–2):33–41.
Gheldof N., Engeseth N.J. Antioxidant capacity of honeys from various floral sources based on the determination of oxygen radical absorbance capacity and inhibition of in vitro lipoprotein oxidation in human serum samples. J. Agric. Food Chem. 2002;50(10):3050–3055.
Amir Y., Yesli A., Bengana M., Sadoudi R., Amrouche T. Physico-chemical and microbiological assessment of honey from Algeria. Electron. J. Environ., Agric. Food Chem. 2010;9(9):1485–1494.
White Jr, J.W., Physical characteristics of honey. Honey: A Comprehensive Survey. E. Crane, ed. 1975.
Krell R., Value Added Products from Beekeeping FAO Agr. Serv. Bulletin 1996. 124.
Tutkun E.,. Arı Ürünleri ve Özellikleri, T.K.V. Teknik Arıcılık Dergisi, Yayın No: 2, 2000. s:94-219 Ankara.
Ay E., Yiğit, Y.. Bal, Beslenme ve Sağlık. In congress book (P. 155). 3rd International Congress On Social Sciences, 2016.China To Adriatic.
Gönül M., Gıda Teknolojisinde Bal Kullanım Alanları, T.K.V. Teknik Arıcılık Dergisi, Sayı:53, 1996. s: 7-10 Ankara
Kılınç M.,. Püskürtülerek kurutulmuş bal tozunun bisküvi üretiminde şeker ikamesi olarak kullanım olanakları 2015. (Doctoral dissertation, Necmettin Erbakan University (Turkey)).
Okur, Ö. D., Dayıoğlu, F. N., Duman, M., Köten, P.. Çörek Otu Balı Kullanımı ile Fonksiyonel Set Tipi Yoğurt Üretimi. Gıda, 44(1), 2019. 104-117.
Mundo, M.A., Padilla-Zakour, O.I., Worobo, R.W. Growht Inhibition of Foodborne Pathogens and Food Spoilage Organisms by Select Raw Honeys. International Journal of Food Microbiology, 2004.97: 1-8.
Syazana, M. S. N., Halim, A. S., Gan, S. H., & Shamsuddin, S. Antiproliferative effect of methanolic extraction of tualang honey on human keloid fibroblasts. BMC Complementary and Alternative Medicine, 2011.11, 82.
Biglari, B., Linden, P.H., Simon, A., Aytac, S., Gerner, H.J. Moghaddam, A. Use of Medihoney as a non-surgical therapy for chronic pressure ulcers in patients with spinal cord injury. Spinal Cord, 2012.50: 165-169.
Molan P., Betts J.A. , Clinical usage of honey as a wound dressing: an update. Journal of Wound Care, 2004.13(9): 353-356.
El Denshary, E.S., Al-Gahazali, M.A., Mannaa, F.A., Salem,H.A., Hassan, N.S., Abdel-Wahhab, M.A. Dietary honey and ginseng protect against carbon tetrachloride-induced hepatonephrotoxicity in rats. Experimental and Toxicologic Pathology, 2011.
Badet, C. ve Quero, F. The in vitro effect ofbmanuka honeys on growth and adherence of oral bacteria. Clinical Microbiology, 2011.17(1): 19-22.
Bakhotmah, B.A., Alzahrani, H.A. Selfreported use of complementary and alternati ve medicine (CAM) products in topical treatment of diabetic foot disorders by diabetic patients in Jeddah Western Saudi Arabia. BMC Research Notes, 2010.3: 254.
Naidoo, N., Molan, P., Littler, R., Mok, G., Jameson, M., Round, G. A Phase II Randomized Controlled Trial of Manuka Honey as Prophylaxis Against Radiation-induced Dermatitis in Breast Cancer Patients. European Multidisciplinary Cancer Congress, 2011.5124.
Al-Waili, N.S. Topical honey application vs. acyclovir for the treatment of recurrent Herpes simplex lesions. Medical Science Monitor, 2004. 10(8): 94-8.
Ahmed, A., Khan, R.A., Azim, M.K., Saeed, A., M. ,Mesaik, A., Ahmed, S., Imran, I. Effect of natural honey on human platelets and blood coagulation proteins. Pakistan Journal of Pharmaceutical Sciences, 2011.24 (3): 389-397.
Referanslar
Genç F., Arıcılığın Temel Esasları, Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni Bölümü, s:131-229 1993.Erzurum.
Fıratlı, Ç., Genç, F., Karacaoğlu, M., Gencer, H.V. Türkiye arıcılığının karşılaştırmalı analizi sorunlar-öneriler. TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası, V. Türkiye Ziraat Mühendisliği Teknik Kongresi, Cilt 2, 2000.Ankara
Toy,N.; Şahinler ,N. Quality Parameters of Honey, an Important Bee Product# Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology, 10(sp1): 2841-2847, 2022.
Çevrimli M. B.. Türkiye arıcılık sektöründe mevcut durum, sorunlar ve çözüm önerileri. Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 15(1), 58-67. 2018.
Khan,S.U.; Syed Ishtiaq Anjum, S.I.; Rahman,K.;,M.J.; Khan, W.U. ; Kamal, S. ;Khattak, B.;Ali Muhammad, A.; Khan H.U.; Honey: Single food stuff comprises many drugs. Saudi J Biol Sci. Feb; 25(2): 320–325. Published online Aug 16 2017.
Anonim,2005. Bal Tebliği, 2005.www.gkgm.gov.tr/mevzuat/ kodeks/2005-49.htlm; Erişim Tarihi: 4 Eylül 2011.
Etzold E, Lichtenberg-Kraag B., Determination of the botanical origin of honey by Fourier-Transformed İnfrared Spectroscopy: An approach for routine analysis. Eur Food Res Technol 2007; 227 (2): 579-586.
Mizrahi, A., Lensky, Y., Bee products: properties, applications, and apitherapy. Springer Science & Business Media. 2013.
Ötleş S.,. Bal ve Bal Teknolojisi, Ege Üniv. Mühendislik Fak. 1995 s. 7 (17-22) İzmir.
Bogdanov S, Jurendic T, Sieber R, Gallmann P. 2008. Honey for Nutrition and Health: A Review. J Am Col Nutr 2008; 27 (6): 677–689.
Sahinler, N., Gül, A., Akyol, E. Heavy metals, trace elements and biochemical composition of different honey produce in Turkey. Asian Journal of Chemistry, 21(3), 2009. P:1887.
Bengü, A. Ş, Balın Kimyası, Özellikleri ve Sağlığımız. Bingöl Üniversitesi Sağlık Dergisi, 2(2), 93-98. 2022.
Sahinler, N., Sahinler, S., Gul, A.. Biochemical composition of honeys produced in Turkey. Journal of Apicultural Research, 43(2), 53-56. 2004
Doğaroğlu, M.,. Modern Arıcılık Teknikleri, Trakya Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Tekirdağ, s:241-279. 1999.
White J., Honey Honey. Adv. Food Res. 1978;24:288–374.
White Jr, J.W., Physical characteristics of honey. Honey: A Comprehensive Survey. E. Crane, ed. 1975.
Lawal R., Lawal A., Adekalu J. Physico-chemical studies on adulteration of honey in nigeria. Pak. J. Biol. Sci.: PJBS. 2009;12(15):1080–1084.
Bogdanov S, Jurendic T, Sieber R, Gallmann P. Honey for Nutrition and Health: A Review. J Am Col Nutr 2008; 27 (6): 677–689.
Zaitoun S., Ghzawi A.A.-M., Al-Malah K.I.M., Abu-Jdayil B. Rheological properties of selected light colored jordanian honey. Int. J. Food Prop. 2001;4(1):139–148.
Yanniotis, S., Skaltsi, S., Karaburnioti, S., Effect of moisture content on the viscosity of honey at different temperatures. J. Food Eng., 2006.72(4), 372–377.
White J., Honey Honey. Adv. Food Res. 1978; 24: 288–374.
Jaafar K., Haidar J., Kuraydiyyah S., Ghaddar T., Knio K., Ismail B., Toufeili I. Physicochemical, melissopalynological and antioxidant properties of artisanal honeys from Lebanon. J. Food Sci. Technol. 2017;54(8):2296–2305.
Kamal A., Raza S., Rashid N., Hameed T., Gilani M., Qureshi M.A., Nasim K. Comparative study of honey collected from different flora of pakistan. Online JB Sci. 2002; 2:626–627.
Cantarelli M., Pellerano R., Marchevsky E., Camiña J. Quality of honey from Argentina: study of chemical composittion and trace elements. J. Argentine Chem. Soc. 2008;96(1–2):33–41.
Gheldof N., Engeseth N.J. Antioxidant capacity of honeys from various floral sources based on the determination of oxygen radical absorbance capacity and inhibition of in vitro lipoprotein oxidation in human serum samples. J. Agric. Food Chem. 2002;50(10):3050–3055.
Amir Y., Yesli A., Bengana M., Sadoudi R., Amrouche T. Physico-chemical and microbiological assessment of honey from Algeria. Electron. J. Environ., Agric. Food Chem. 2010;9(9):1485–1494.
White Jr, J.W., Physical characteristics of honey. Honey: A Comprehensive Survey. E. Crane, ed. 1975.
Krell R., Value Added Products from Beekeeping FAO Agr. Serv. Bulletin 1996. 124.
Tutkun E.,. Arı Ürünleri ve Özellikleri, T.K.V. Teknik Arıcılık Dergisi, Yayın No: 2, 2000. s:94-219 Ankara.
Ay E., Yiğit, Y.. Bal, Beslenme ve Sağlık. In congress book (P. 155). 3rd International Congress On Social Sciences, 2016.China To Adriatic.
Gönül M., Gıda Teknolojisinde Bal Kullanım Alanları, T.K.V. Teknik Arıcılık Dergisi, Sayı:53, 1996. s: 7-10 Ankara
Kılınç M.,. Püskürtülerek kurutulmuş bal tozunun bisküvi üretiminde şeker ikamesi olarak kullanım olanakları 2015. (Doctoral dissertation, Necmettin Erbakan University (Turkey)).
Okur, Ö. D., Dayıoğlu, F. N., Duman, M., Köten, P.. Çörek Otu Balı Kullanımı ile Fonksiyonel Set Tipi Yoğurt Üretimi. Gıda, 44(1), 2019. 104-117.
Mundo, M.A., Padilla-Zakour, O.I., Worobo, R.W. Growht Inhibition of Foodborne Pathogens and Food Spoilage Organisms by Select Raw Honeys. International Journal of Food Microbiology, 2004.97: 1-8.
Syazana, M. S. N., Halim, A. S., Gan, S. H., & Shamsuddin, S. Antiproliferative effect of methanolic extraction of tualang honey on human keloid fibroblasts. BMC Complementary and Alternative Medicine, 2011.11, 82.
Biglari, B., Linden, P.H., Simon, A., Aytac, S., Gerner, H.J. Moghaddam, A. Use of Medihoney as a non-surgical therapy for chronic pressure ulcers in patients with spinal cord injury. Spinal Cord, 2012.50: 165-169.
Molan P., Betts J.A. , Clinical usage of honey as a wound dressing: an update. Journal of Wound Care, 2004.13(9): 353-356.
El Denshary, E.S., Al-Gahazali, M.A., Mannaa, F.A., Salem,H.A., Hassan, N.S., Abdel-Wahhab, M.A. Dietary honey and ginseng protect against carbon tetrachloride-induced hepatonephrotoxicity in rats. Experimental and Toxicologic Pathology, 2011.
Badet, C. ve Quero, F. The in vitro effect ofbmanuka honeys on growth and adherence of oral bacteria. Clinical Microbiology, 2011.17(1): 19-22.
Bakhotmah, B.A., Alzahrani, H.A. Selfreported use of complementary and alternati ve medicine (CAM) products in topical treatment of diabetic foot disorders by diabetic patients in Jeddah Western Saudi Arabia. BMC Research Notes, 2010.3: 254.
Naidoo, N., Molan, P., Littler, R., Mok, G., Jameson, M., Round, G. A Phase II Randomized Controlled Trial of Manuka Honey as Prophylaxis Against Radiation-induced Dermatitis in Breast Cancer Patients. European Multidisciplinary Cancer Congress, 2011.5124.
Al-Waili, N.S. Topical honey application vs. acyclovir for the treatment of recurrent Herpes simplex lesions. Medical Science Monitor, 2004. 10(8): 94-8.
Ahmed, A., Khan, R.A., Azim, M.K., Saeed, A., M. ,Mesaik, A., Ahmed, S., Imran, I. Effect of natural honey on human platelets and blood coagulation proteins. Pakistan Journal of Pharmaceutical Sciences, 2011.24 (3): 389-397.
